Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia (...) września 2007 r. M. R. P. oraz B. i M. S. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o sprawdzenie, czy garaż usytuowany na działce nr (...) w G. ul. (...) został zbudowany legalnie i czy jest właściwie użytkowany. Wnioskodawcy, będący właścicielami nieruchomości sąsiednich, podnieśli, że przedmiotowy garaż znajduje się bezpośrednio przy granicy z ich działkami, jego wymiary odbiegają od innych typowych garaży, zaś wielkość i lokalizacja przedmiotowego obiektu powoduje zacienienie działek sąsiednich oraz ogranicza przestrzeń i prywatność sąsiadów. Ponadto na działce nr (...) został zainstalowany agregat, co może sugerować dążenie do zmiany sposobu użytkowania garażu na magazyn – chłodnię.
Zawiadomieniem z dnia (...) września 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. poinformował wnioskodawców oraz właścicieli działki oznaczonej nr (...) – E. i R. Ł. – o wszczęciu postępowania w sprawie realizacji oraz użytkowania budynku garażowego położonego na działce nr (...) w G. Rozstrzygając tę sprawę po raz drugi organ, podobnie jak poprzednio, wydał dnia (...) czerwca 2008 r. – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. – decyzję o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego.
Organ ustalił, że inwestorzy E. i R. Ł. nabyli w 1998 r. działkę nr (...) położoną w G. przy ul. (...), na której to działce poprzedni właściciel rozpoczął budowę domu jednorodzinnego z garażem na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia (...) maja 1998 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Nabywcy nieruchomości – legitymujący się tą decyzją, opatrzoną urzędową adnotacją "Przepisane" - kontynuując rozpoczętą budowę - dopuścili się odstępstw od zatwierdzonego projektu, polegających na zmianie gabarytów garażu. W efekcie, zamiast garażu o wymiarach 6, 25 x 3,00 m postawili garaż o wymiarach 5, 40 x 9,55 m i to w granicy z działkami o numerach (...) i (...), należącymi do skarżących. Zmiany te w trakcie budowy zostały naniesione na dokumentacji projektowej poprzez poczynienie poprawek opatrzonych (bez daty) nieczytelnym podpisem ówczesnego Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego, co inwestorzy uznali za urzędowe zatwierdzenie odstępstw i podstawę do prowadzenia dalszych robót zgodnie z poprawioną dokumentacją.
Poprawioną w tym trybie dokumentację wraz ze sporządzoną po zakończeniu budowy mapą powykonawczą inwentaryzacji budynku, odzwierciedlającą dokonane zmiany i lokalizację garażu przy granicy sąsiednich działek, inwestorzy dołączyli do zawiadomienia z dnia (...) lipca 2000 r. o zakończeniu budowy, od którego Starosta G. nie wniósł sprzeciwu.
W ocenie organu orzekającego oznaczało to, że garaż użytkowany jest legalnie, a w konsekwencji zbędne jest prowadzenie w tej sprawie postępowania naprawczego przy zastosowaniu przepisów rozdziału 5 Prawa budowlanego zatytułowanego "Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych".
Stanowisko to podzielił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – rozpatrujący sprawę na skutek odwołania wniesionego przez właścicieli sąsiednich działek - i decyzją z dnia (...) sierpnia 2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M i R. P. oraz B. i M. S. – wnosząc o jej uchylenie, względnie stwierdzenie jej nieważności. Zgłosili też wniosek o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Zdaniem skarżących, inwestorzy w trakcie budowy garażu dopuścili się samowolnie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Takie bowiem odstępstwa – według art. 36 a Prawa budowlanego, w brzmieniu wówczas obowiązującym – były możliwe do wprowadzenia dopiero po uprzednim uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. W takim postępowaniu powinni brać udział właściciele sąsiednich działek i wyrazić zgodę na postawienie ściany garażu w ich granicy.
Pozwolenie na budowę z dnia (...) maja 1998 r., którym legitymują się inwestorzy – jako nie zawierające zgody na odstępstwa, nie uprawniało do budowy garażu o większych gabarytach i przy granicy zatem, jako nieważne, powinno być wyeliminowane z obrotu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia (...) października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę wniesioną przez M. i R. P., z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi oraz nieusunięcie jej braków formalnych.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Nie może być wątpliwości co do tego, że dokonana przez inwestorów w trakcie budowy, zakończonej przed końcem lipca 2000 r., zmiana gabarytów i usytuowania garażu stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Według art. 36 a ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.(w brzmieniu wówczas i obecnie obowiązującym) istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Mają rację skarżący wywodząc, że tego rodzaju decyzji nie mogło zastąpić naniesienie, nie wiadomo nawet kiedy, poprawek do dokumentacji projektowej.
Przystąpienie inwestorów do użytkowania obiektu innego, niż wynikało to z pozwolenia na budowę, w trybie przepisów art. 54 Prawa budowlanego (w brzmieniu wówczas obowiązującym) to znaczy po dokonaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy i przy braku zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu w drodze decyzji, nie nadaje – wbrew stanowisku organów obu instancji – uczynionym odstępstwom waloru legalności. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2006 r., sygn. VII SA/Wa 1264/06 (Lex nr 276509), iż prawnie skuteczne jest zawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy tylko co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę, czyli budowy prowadzonej legalnie. Oznacza to, że przyjęcie zawiadomienia nie legalizuje dokonanych istotnych odstępstw od projektu budowlanego.
Sytuacja, w której dokonano istotnego odstępstwa bez dopełnienia procedury z art. 36 a wskazanej ustawy, stanowi jeden z rodzajów samowoli budowlanej.
W tej sytuacji zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego, należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 lit. a, c oraz art.135 p.p.s.a.
Umożliwi to organowi nadzoru budowlanego kontynuowanie postępowania administracyjnego – wszczętego w 2007 r. – w celu doprowadzenia tej samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem na podstawie obowiązujących przepisów art.51 ustawy prawo budowlane, w szczególności ust.1 pkt.3,ust.4. tego artykułu.
Orzeczenie o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania – na podstawie art.200 p.p.s.a.
/-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/ W. Batorowicz