Uzasadnienie
We wspólnej skardze na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania M. C. i K. C. zawarli wniosek o zwolnienie od wpisu od niej.
Następnie wyżej wymienieni złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym urzędowym formularzu PPF, mającym zastosowanie do osób fizycznych. Podali w nim, że mieszkają w domu o powierzchni 80 m. kw., zajmując jednak tylko jego połowę, w drugiej przebywa zaś córka wraz z rodziną, prowadząc odrębne od nich gospodarstwo domowe. Jedyny dochód wnioskodawców to kwota 560 zł miesięcznie, uzyskiwana z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o powierzchni 7,36 ha. Skarżący posiadają także nieruchomość, na której posadowiony jest prowadzony przez nich zakład mleczarski, który jednak nie przynosi dochodu. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku, M. i K. C. nie posiadają żadnych kosztowności, udziałów i obligacji jak również wartościowych ruchomości.
W uzupełnieniu podanych wyżej danych wnioskodawcy sprecyzowali, że domagają się częściowego zwolnienia od wpisu od skargi tj. dotyczącego kwoty powyżej 20 zł. Jednocześnie uiścili kwotę 20 zł z tego tytułu. Jako comiesięczne wydatki wskazali następujące kwoty: 60 zł (gaz), 50 zł (prąd), 40 zł (telefon), 30 zł (środki higieny), 30 zł (lekarstwa), 50 zł (podatki i opłaty), 300 zł (wyżywienie).
Podnieśli, że powierzchnia nieruchomości pod prowadzonym przez nich zakładem mleczarskim wynosi 500 m. kw., z tym że zakład ten nie przynosi dochodu z uwagi na wydaną decyzję o zawieszeniu jego działalności. Zaznaczyli, że zatrudniają jednego pracownika, zaś dopłaty, które uzyskują z Unii Europejskiej są "dopłatami do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych", w związku z czym nie mogą być uwzględniane po stronie dochodów. Nadto skarżący nadesłali wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą, z którego wynika saldo 0 zł. Z kolei z przedłożonej decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. wynika konieczność zapłaty z tego tytułu 1983 zł. Przedstawione natomiast zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmujące okres od października do grudnia 2013 r. wskazuje na poniesioną stratę w wysokości 1 253,72 zł.
Rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważono, co następuje:
Jak wynika z pisma precyzującego żądanie w zakresie prawa pomocy, M. C. i K. C. ubiegają się o zwolnienie od wpisu od ich skargi w części przekraczającej kwotę 20 zł, a zatem o tzw. częściowe prawo pomocy, zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Określając przesłankę jego przyznania jako niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ustawodawca zaznaczył jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnoszącym o tego rodzaju pomoc. Wynika to jednoznacznie z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a także w sposób pośredni z art. 199 P.p.s.a., ustanawiającego zasadę ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez jego strony.
W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, M. i K. C. nie wykazali, że spełniają określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłankę przyznania prawa pomocy. Brak pełnego wykonania skierowanego do nich wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. zrodził bowiem wątpliwości co do rzeczywistego ich stanu majątkowego. Powołany przepis służy ułatwieniu stronie należytego przedstawienia jej sytuacji bytowo-materialnej celem rzetelnego rozpoznania złożonego przez nią wniosku. Umożliwia bowiem wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dodatkowych dokumentów odnośnie do stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego w szczegółowo wskazanym w wezwaniu zakresie. Na podstawie wskazanego unormowania wnioskodawcy wezwani zostali do podania określonych informacji i nadesłania konkretnych dokumentów. Zastosowali się jednak do niego tylko częściowo. Nie przesłali bowiem kserokopii zeznań podatkowych za 2013 bądź 2012 rok. Ponadto przedłożyli wprawdzie wyciąg z rachunku bankowego, jednak tylko tego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie wskazując jednocześnie, czy posiadają także rachunki osobiste.
W zakresie wezwania odnoszącego się do posiadanych pojazdów mechanicznych skarżący podali: "nie dotyczy", co jednak może budzić wątpliwości w sytuacji, gdy jak podają jedyny ich dochód to ten pochodzący z działalności rolniczej, z którą zasadniczo nieodłącznie związane jest posiadanie stosownych pojazdów.
Należy wreszcie zwrócić uwagę na rozbieżność pomiędzy informacją przedstawioną przez wnioskodawców w części dotyczącej wysokości miesięcznych podatków i opłat – 50 zł, a danymi w tym zakresie wynikającymi z przedłożonej decyzji wymiarowej – 1983 zł rocznie, a zatem ok. 165 zł miesięcznie. Powstaje zatem pytanie o źródło pokrycia tego wydatku.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że gdy strona uchyla się od przedstawienia danych i dokumentacji, o które ją wezwano, powinna liczyć się z tym, że brak będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała ona przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, LexPolonica nr 2139848).
Jak już wyżej zaznaczono, ciężar dowodu odnośnie do okoliczności przesądzających o ewentualnej zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnoszącym takie żądanie. Skoro bowiem zastosowanie instytucji prawa pomocy w odniesieniu do danej jednostki następuje z korzyścią dla niej, to winna ona przedstawić w sposób jak najpełniejszy wszelkie dane, które są w tym przedmiocie niezbędne. W szczególności zaś winna ona wykonać w całości kierowane do niej wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. Tymczasem M. C. i K. C. nie zastosowali się w pełni do takiego wezwania, co powoduje istnienie wątpliwości co do tego, czy sytuacja, w której się znajdują kwalifikuje ich do uzyskania wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Powyższe nie mogą zaś działać na korzyść skarżących.
Należy nadto zwrócić uwagę, że nie stosując się w całości do pisma wystosowanego do nich na podstawie art. 255 P.p.s.a. skarżący doskonale zdawali sobie sprawę z konsekwencji powyższego. Wynika to z faktu, iż obecna sprawa nie jest pierwszą zainicjowaną przez wyżej wymienionych, w której wnoszą oni o przyznanie prawa pomocy. W ostatniej, oznaczonej sygnaturą II SA/Rz 865/13 wnioskodawcy również zostali wezwani do podania określonych danych i nadesłania konkretnych dokumentów i także nie wykonali powyższego w całości. Uzasadnienie postanowienia wydanego pod powyższą sygnaturą prezentuje stanowisko orzecznictwa w przedmiocie niepełnego wykonania wezwania z art.255 P.p.s.a. Ponadto, w wymienionej sprawie, tak jak w niniejszej, zaistniała rozbieżność pomiędzy twierdzeniami skarżących a przedłożonym dokumentem (decyzją) w odniesieniu do wysokości ciążących na nich podatków, na co także zwrócono uwagę w postanowieniu rozstrzygającym wniosek wymienionych.
Nie można także stracić z pola widzenia okoliczności, że wysokość obciążających skarżących na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych to kwota 100 zł (tj. przewidzianego w przepisach minimalnego wpisu od skargi).
Z podanych przyczyn (wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych) odmówiono M. C. i K. C. przyznania prawa pomocy, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.