Uzasadnienie
Skarżąca K. Z., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 25 września 2015 r., w pkt I - umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych (z uwagi na korzystanie przez nią w sprawie objętej skargą z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych), zaś w pkt II - odmówiono jej ustanowienia adwokata (jako przyczynę wskazano brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności i udzielenia informacji o jakie została wezwana, w tym dot. opłat za telewizję, prowadzenia wspólnego z synem gospodarstwa domowego, nadesłania wyciągu z jego rachunku bankowego oraz posiadania przez niego pojazdów mechanicznych).
W sprzeciwie K. Z., kwestionując pkt II postanowienia z dnia 25 września 2015 r. podniosła, że nie ponosi wydatków na telewizję, gdyż jej nie posiada (dot. to także radia i internetu). Syn pozostaje na jej utrzymaniu, ale ponieważ nie ma żadnych dochodów i nie ma czym gospodarować, nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Z tego względu w odpowiedzi na dodatkowe wezwanie pominęła pytania odnośnie posiadania przez niego konta i pojazdów mechanicznych, których jednak, jak jakichkolwiek innych przedmiotów wartościowych, i tak nie posiada.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Zgodnie z jej art. 2, do postępowań sądowych wszczętych przed tą datą, a do takich należy postępowanie zainicjowane skargą K. Z., przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Wg jego treści, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (mimo że umorzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest przez skarżącą kwestionowane, utrata mocy dotyczy całości postanowienia).
Na mocy art. 239 § 1 pkt 1 a P.p.s.a., K. Z. w sprawie objętej skargą korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych; zgodnie z treścią tego przepisu, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji dot. odmowy przyznania jej zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie rachunków za gaz, energię elektryczną, wodę, telewizję, zakup żywności i dofinansowanie do czynszu). Zgodnie zaś z art. 249a P.p.s.a., jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu, informacje zawarte w formularzu PPF, dodatkowym oświadczeniu oraz sprzeciwie potwierdzają, że wnioskodawczyni warunek ten spełniła. Jedyne źródło utrzymania K. Z. i zamieszkującego z nią bezrobotnego syna stanowią środki przyznawane w ramach pomocy społecznej (wnioskodawczyni z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia). Aktualnie jest to pobierany zasiłek stały (373 zł) wraz z dodatkiem mieszkaniowym (155 zł), ryczałtem energetycznym (15 zł) i ciepłymi posiłkami (z tej ostatniej formy pomocy korzystają razem); ich uzupełnienie stanowią doraźnie przyznawane zasiłki celowe, wykorzystywane m.in. na zakup używanej odzieży. Zasiłek stały przeznaczany jest na zakup żywności i środków higieny, czasami leków. Średnie miesięczne wydatki za gaz wynoszą ok. 110 zł, energię elektryczną 40 - 60 zł, telefon – 5 zł, czynsz za mieszkanie – 287 zł (zaległości z tego tytułu sięgają 967 zł).
Na posiadany przez skarżącą i jej syna majątek, objęty współwłasnością, składa się zajmowane mieszkanie oraz nabyty w drodze spadkobrania, nieużytkowany samochód osobowy Opel Corsa (nieubezpieczony od 2011 r.). Nie dysponują żadnymi zasobami finansowymi, nie posiadają rachunków bankowych.
Powyższe okoliczności w sposób nie budzący zastrzeżeń potwierdzają trudną sytuację materialno - finansową skarżącej i trudności z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bytowych. W tej mierze za wiarygodne Sąd uznaje jej twierdzenie, że uniemożliwia ona poczynienie jakichkolwiek oszczędności i wygospodarowanie środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Źródeł pokrycia związanych z tym wydatków, a przez to wywiązania się z ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, trudno też upatrywać w posiadanych przez nią i syna rzeczowych składnikach majątkowych. Uzasadnia to samo w sobie pozytywne ustosunkowanie się do złożonego wniosku o ustanowienie adwokata, gdyż sygnalizowany przez wnioskodawczynię w uzasadnieniu formularza PPF brak właściwego rozeznania i wiedzy co do obowiązujących regulacji prawnych nie należy do ustawowych przesłanek przyznawania prawa pomocy.
Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej na całkowicie błędną interpretację pojęcia osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Dla uznania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie jest wymagane ponoszenie przez każdą z nich nakładów na utrzymanie gospodarstwa (współfinansowanie wydatków); priorytetowe znaczenie w tym zakresie należy przyznać łączącym osoby razem zamieszkujące (często blisko spokrewnione) więzom emocjonalnym i ekonomicznym, wyrażającym się we wspólnej dbałości o zaspokajanie potrzeb życiowych i poczuciu wzajemnej odpowiedzialności. W tej mierze nie sposób uznać syna wnioskodawczyni za osobę, która nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie, skoro razem zamieszkują, łączy ich współwłasność posiadanego majątku, a skarżąca – w sytuacji gdy nie posiada on żadnych własnych dochodów -poczuwa się do obowiązku jego utrzymania. Z uwagi jednak na opisane powyżej okoliczności dot. ich sytuacji materialnej, prezentowane w tej mierze stanowisko skarżącej pozostaje bez wpływu na ocenę złożonego przez nią wniosku.
Z tych samym przyczyn podkreślić jednakże należy, że obecne rozstrzygnięcie nie przesądza automatycznie o ewentualnym sposobie załatwienia w przyszłości kolejnych wniosków skarżącej o prawo pomocy (jeżeli takie byłyby składane w innych sprawach z jej udziałem), gdyż w tym zakresie pod uwagę oprócz aktualnej sytuacji materialnej pod uwagę brane są potencjalne możliwości zarobkowe wszystkich osób wspólnie gospodarujących (istotne może zatem okazać się, z jakich przyczyn syn skarżącej pozostaje bez pracy, jak długo taki stan rzeczy trwa i czy podejmuje jakieś działania w celu poprawy sytuacji swojej i matki).
Stosownie do powyższego, na podstawie art. 260, art. 249a w/z z art. 239 § 1 pkt 1a i art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.