Uzasadnienie
Uzasadnienie
Starosta S., po rozpatrzeniu wniosku B.P. z dnia [....]r. o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa działki nr 385/1, położonej w Z., decyzją z dnia [....]r., Nr [....] orzekł jak niżej:
- I. stwierdził, że działka gruntowa nr 385/1 o pow. 0,0435 ha, położona w Z., odpowiadająca PGR 2283/4, wpisana w Księdze wieczystej Kw 19290 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. na rzecz Skarbu Państwa, stała się zbędna na cel uzasadniający przejęcie jej na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz. U. nr 27, poz. 192/,
- II. orzekł o zwrocie działki nr 385/1 na rzecz poprzedniego właściciela, tj. na rzecz B.P. c. J. i S.,
- III. zobowiązał B.P. do zwrotu na rzecz Starostwa Powiatowego w S. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 4330 zł w terminie do 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
- IV. stwierdził, że warunkiem zwrotu i wydania nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela odszkodowania pieniężnego.
Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 142 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603/ oraz art. 104 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że Zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. Nr [....] z dnia [....] r. ustalone zostały tereny budownictwa jednorodzinnego po południowej stronie ulicy W. w Z. oraz zarządzono podział tych terenów na działki budowlane.
Zarządzeniem tym objęta została m. innymi działka nr 385, stanowiąca własność B.P. i w związku z tym utworzone zostały działki nr: 385/1, 385/2, 385/3 i 385/4, które przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
Decyzją z dnia 10.05.1984 r., Nr ZGT.8224C/2/82/83 Naczelnik Miasta i Gminy Z. ustalił i przyznał B.P. stosowne odszkodowanie. Kierownik Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w S. w piśmie z dnia [....] r., Nr [....] zlecił wypłatę odszkodowania osobie uprawnionej.
Na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 18.03.2005 r. ustalono, że przedmiotowa działka to działka gruntowa wykorzystywana pod uprawy rolne przez byłą właścicielkę. Nie stwierdzono na tej nieruchomości żadnej działalności inwestycyjnej. W takiej sytuacji zachodzą podstawy do przyjęcia, że jest to działka zbędna na cel określony w Zarządzeniu o jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa /art. 137 pkt 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami/.
Rozliczenia z tytułu zwrotu pobranego odszkodowania dokonano na podstawie zasad określonych w art. 140 w/w ustawy.
Przypadające do zwrotu odszkodowanie pieniężne zostało ustalone na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego, który wartość rynkową zwracanej nieruchomości wycenił na kwotę 8660 zł i jednocześnie stwierdził, że zwracana działka od chwili przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nie zwiększyła, ani nie zmniejszyła swojej wartości.
Wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie może być większa niż 50 % aktualnej wartości, zatem wysokość odszkodowania ustalono w kwocie połowy wartości zwracanej nieruchomości /4330 zł/.
W odwołaniu B.P. zarzuciła, że nie zgadza się z decyzją o zwrocie nieruchomości za opłata 4330 zł, bo za nią nie otrzymała odszkodowania i do jesieni 2004 r. nie wiedziała nawet, że została przejęta na rzecz Skarbu Państwa.
Urząd Miasta w S. również nie potwierdził faktu wypłacenia odszkodowania.
Dodała, że w latach 1984 r. początkowo miano zabrać całą działkę nr 385, ale zmieniono decyzję i pozostawiono jej działkę nr 385/1. Zwracała się wówczas do Gminy o wyjaśnienie dlaczego nie zebrano całości, gdyż uprawa tak małej działki znacznie oddalonej od domu jest uciążliwa i nieopłacalna. Wyjaśniono, że działka nr 385/1 nie jest Gminie potrzebna. Cały czas do chwili obecnej płaciła za nią podatek i cały czas ją użytkuje. Dopiero jesienią 2004 r. podczas przepisywania działki na rzecz córki okazało się, że stanowi własność Skarbu Państwa. Zwróciła się o wyjaśnienie tej sprawy do Starostwa S. i przysłano jej kopię decyzji o odszkodowaniu z dnia 10.05.1984 r. Nie przypomina sobie, aby wcześniej otrzymała taką decyzję.
We wniosku końcowym wniosła o bezpłatny zwrot działki nr 385/1.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [....]r., Nr [....] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powołaną decyzję wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9a, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 i 2 oraz art. 142 w zw. z art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21.07.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603/.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że Zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [.....] r., nr [....] ustalono tereny budownictwa jednorodzinnego po południowej stronie ul. W. w Z. oraz zarządzono podział tych terenów. Pierwotnie w rejestrze pomiarowym znajdującym się w aktach sprawy, działka nr 385/1 nie była objęta tymi działaniami, lecz ostatecznie przejęcie działek o nr. 385/1, 385/2, 385/3 i 385/4 nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [.....] r., Nr [....] wydanej w trybie ustawy z dnia 6.07.1972 r.
W decyzji tej ustalono równocześnie dla B.P. odszkodowanie w łącznej kwocie 263561 zł. Decyzja ta zawiera wskazanie, że wypłata odszkodowania nastąpi w ciągu 3 miesięcy z konta terenowego funduszu mieszkaniowego w S.. W aktach sprawy znajduje się również pismo Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w S. z dnia [....]r., Nr [....] będące prośbą o wypłacenie ustalonego wcześniej odszkodowania na rzecz m. innymi B.P. Innych dokumentów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania nie odnaleziono. W pozostałej części uzasadnienia organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji w zakresie zbędności nieruchomości i sposobu ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa.
Organ II instancji powołując się na art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasygnalizował, że zwracane odszkodowanie może być na wniosek poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem organu odwoławczego/ skarżąca nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji powtórzyła zarzut z odwołania, iż za przyjętą działkę nie otrzymała odszkodowania, zatem zwrot działki powinien być bezpłatny. Dodała, że nawet nie wiedziała o decyzji z dnia [....]r. Nr [....] przyznającej odszkodowanie.
Była przekonana, że jest właścicielką działki nr 385/1, płaciła za tą działkę podatek, zaś jako właścicielka działki otrzymała zawiadomienie [....]z 1995 roku dotyczące zmian w operacie ewidencji gruntów.
Zawiadomienie dołączyła do skargi.
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności potwierdzających słuszność jej stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem procesowym i materialny. Z tej racji bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a., sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy administracyjnej, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego:
Zarządzeniem Nr [....] Naczelnika Miasta i Gminy Z, z dnia [....] r., wydanym na podstawie art. 2 i 5 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości z miastach i osiedlach /Dz. U. nr 27, poz. 192, zmiany: Dz. U. z 1973 r., Nr 48, poz. 282 i Dz. U. z 1975 r., Nr 16, poz. 91/, ustalono tereny budownictwa jednorodzinnego po południowej stronie ulicy W. w Z. oraz zarządzono podział tych terenów na działki budowlane.
Z § 1 pkt 2 Zarządzenia wynika, że integralną częścią tego Zarządzenia są: mapa określająca tereny przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne /załącznik Nr 1/ i rejestr pomiarowy z wykazem zmian /załącznik Nr 2/.
Z załącznika Nr 2 /rejestr pomiarowy/ wynika, że zarządzeniem była objęta działka nr 385 o pow. 1436, stanowiąca własność B.P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 13.06.1976 r., Nr [....].
Wymieniona działka uległa podziałowi na działki:
- – 385/1 o pow. 461 m2,
- – 385/2 o pow. 260 m2,
- – 385/3 o pow. 149 m2,
- – 385/4 o pow. 566 m2.
Rzeczonym zarządzeniem były objęte tylko działki: 385/2, 385/3 i 385/4, co wyraźnie wynika z wykazu zmian gruntowych.
W rubryce "Obszar nie objęty zarządzeniem" wymieniono bowiem działkę nr 385/1.
Decyzją z dnia [....] r., Nr [....], wydaną m. innymi na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach w zw. z art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /jednolity tekst Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64/, Naczelnik Miasta i Gminy Z. orzekł w sposób następujący:
"przyznaję za przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.VII.1972 nieruchomość gruntową jej byłemu właścicielowi Ob. P. B. c. J. i S. odszkodowanie pieniężne w wysokości 263561 zł /słownie.../. Kwota ta obejmuje: odszkodowanie za przejęte działki nr: 385/1, 385/2, 385/3, 385/4 o pow. 1436 m2 w wysokości 257099 zł, odszkodowanie za przynależne do tego gruntu składniki roślinne w wysokości 6462 zł."
Na tej decyzji zamieszczono klauzulę, że stała się ona ostateczna w dniu 24.05.1984 r.
Na k. 61 akt administracyjnych znajduje się pismo Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w S. z dnia 11.06.1984 r. znak: [....] skierowane do Wydziału Finansowego w/w Urzędu w sprawie wypłacenia B.P., K.P. i E.K. odszkodowań za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r. Nie ma natomiast w aktach administracyjnych dowodu, że skarżącej odszkodowanie zostało wypłacone, lub złożone do depozytu sądowego.
Działka Nr 385/1 nie została przeznaczona na cel określony w Zarządzeniu Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia 28.04.1979 r., przeciwnie przez cały czas była w posiadaniu skarżącej, co wynika m. innymi z protokołu z rozprawy administracyjnej i oględzin z dnia 18.03.2005 r. /k. 47 akt adm. I instancji/.
W Księdze wieczystej Nr 19290, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S., wpisana jest działka nr 2283/4, stanowiąca własność Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi /k. 34 akt adm. I instancji/. Z notatki służbowej z dnia 25.01.2005 r. wynika, że w/w działka powstała z podziału PGR 2283/2 /k. 58 akt adm. I instancji/. Natomiast w ewidencji gruntów figuruje działka nr 385/1, wpisana na rzecz Skarbu Państwa – Zasobu Gruntów Państwowych /k. 49 akt adm. I instancji/.
Wyceny działki nr 385/1 o pow. 435 m2, dokonał rzeczoznawca majątkowy M.J. Przy wycenie stosował podejście porównawcze, metodą porównywania parami.
Na tej podstawie wartość rynkową nieruchomości ustalił na kwotę 8660 zł. Wskazaną kwotę stosownie do art. 217 ust. 2 w zw. z art. 140 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm./, nazwanej dalej skrótem u.g.n., Starosta S. zmniejszył o połowę.
Przedstawiony stan faktyczny odpowiada ustaleniom dokonanym przez organ II instancji.
Dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego z przepisami prawa nasuwa się następująca uwaga:
Otóż, zgodnie z art. 5 ust. 2 powoływanej już ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, nieruchomości lub ich części objęte zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego, przechodziły z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia. Z załącznika Nr 2 do Zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia 28.04.1979 r. wyraźnie wynika, że działka nr 385/1 nie była objęta tym zarządzeniem, zatem nie mogła ipso iure przejść na własność Skarbu Państwa. Rzeczywiste ewentualne przejście tej działki na własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [....] r., Nr [....], która w podstawie prawnej wymieniła tylko przepisy dotyczące odszkodowania za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r.
Art. 10 ust. 1 tej ustawy stanowił, że za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Na rzecz Skarbu Państwa przeszły tylko działki objęte zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia 28.04.1979 r., czyli działki o numerach: 385/2, 385/3 i 385/4. W takiej sytuacji przejęcie działki nr 385/1 na podstawie decyzji z dnia 10.05.1984 r. budzi prima facie wątpliwości co do zgodności tej decyzji z obowiązującym wówczas prawem.
Poruszony problem zauważył również organ I instancji, bo w piśmie z dnia 1.02.2005 r., skierowanym do skarżącej /k. 54 akt adm. I instancji/ stwierdził, że Zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia 28.06.1979 r. przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa tylko działki nr 385/2, 385/3 i 385/4, natomiast działka nr 385/1 miała być wyłączoną z terenu objętego tym zarządzeniem. Ze względu jednak na fakt, że decyzją z dnia [....]r. Naczelnik Miasta i Gminy Z. ustalił i przyznał odszkodowanie pieniężne również za działkę nr 385/1 – nieruchomość ta stała się własnością Skarbu Państwa, a stan ten potwierdza wpis w Księdze wieczystej Kw 19290. Zdaniem Sądu poruszona kwestia może nie mieć w przedmiotowej sprawie istotnego znaczenia, ale przytoczone wątpliwości co do zgodności decyzji z dnia ][....]r. z obowiązującym wówczas prawem mogłyby mieć znaczenie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji w części odnoszącej się do działki nr 385/1.
Nie mniej jednak zasygnalizowana kwestia wymaga wyjaśnienia /synchronizacji/ w zakresie, czy działka nr 2283/4 /wpisana w Kw 19290/ ma związek z działką nr 385/1.
Takiej synchronizacji organy nie przeprowadziły, zatem zachodzą prima facie wątpliwości, czy rzeczywiście decyzja z dnia 10.05.1984 r. spowodowała utratę przez skarżącą prawa własności do działki nr 385/1.
Przepisy rozdziału 6 – u.g.n. za pośrednictwem art. 216 tej ustawy stosuje się odpowiednio m. innymi do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Działka nr 385/1 nie została zagospodarowana na cel określony w Zarządzeniu Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia 28.04.1979 r., przeto sprawa zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. jest ewidentna.
Zagadnieniem spornym jest kwestia, czy skarżącej wypłacono odszkodowanie określone w decyzji z dnia 10.05.1984 r. Orzekające organy przyjęły, że za wypłaceniem odszkodowania przemawia pismo Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w S. z dnia 11.06.1984 r., skierowane do Wydziału Finansowego o wypłacenie wymienionym w tym piśmie osobom odszkodowań za przejęte nieruchomości.
Innych dokumentów związanych z tą sprawą organy nie odnalazły. Z pisma Burmistrza Miasta S. z dnia 10.08.2005 r. /k. 41 akt adm. I instancji/ wynika, że Urząd Miasta nie posiada dokumentów księgowych z roku 1984, ponieważ kategoria archiwalna tych dowodów wynosi 5 lat.
Nie ma również śladów, aby ustalone odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. Zdaniem Sądu pismo Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 11.06.1984 r. jest niewystarczające do przyjęcia domniemania faktycznego, iż skarżącej odszkodowanie zostało wypłacone. Jest to jedyny dowód pośredni, zaś domniemanie faktyczne powinno opierać się na co najmniej dwóch dowodach pośrednich prowadzących do określonej konkluzji odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
W tej materii organy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., nie dołożyły należytej staranności w zakresie poszukiwania innych dowodów pośrednich, dla przykładu nie ustaliły, czy istnieje możliwość przesłuchania w charakterze świadków K.P., E.K. i A. P. Osnowa decyzji o zwrocie nieruchomości nie powinna zawierać rozstrzygnięcia w przedmiocie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, za czym przemawia art. 142 u.g.n. Kwestia zbędności nieruchomości, jako przesłanka zwrotu, powinna być wykazana w uzasadnieniu decyzji.
Nie można również uzależniać wykonania decyzji o zwrocie nieruchomości od uprzedniego zwrotu ustalonego odszkodowania, bowiem tego rodzaju decyzja ma charakter konstytutywny i przejście prawa własności na poprzedniego właściciela, zgodnie z art. 9 u.g.n., następuje po uprawomocnieniu się decyzji.
Z przedstawionych względów i z powodu naruszenia art. 140 ust. 1, art. 142 u.g.n., art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżąca nie zgłosiła wniosku o przyznanie jej należnych kosztów, zatem stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a. utraciła uprawnienie do żądania kosztów.
Pouczenie o uprawnieniu co do żądania kosztów sądowych było zawarte w wezwaniu z dnia 27.12.2005 r., które doręczono skarżącej w dniu 3.01.2006 r. /k. 10/2 i k. 11 akt sądowych/.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy uwzględnią n/w wskazówki:
- 1) ustalą, czy działka nr 2283/4 /wpisana w Kw 19290/ ma związek z działką nr 385/1 i w zależności od tego wyjaśnią, czy rzeczywiście decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Z. z dnia [....]r., Nr [....]stanowiła podstawę przejęcia działki nr, nr 385/1 na rzecz Skarbu Państwa,
- 2) ustalą, czy istnieje obecnie możliwość przesłuchania w charakterze świadków K.P. i E.K., a jeżeli tak, przeprowadzą dowód z ich zeznań na okoliczność, czy otrzymali odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości,
- 3) w razie możliwości przesłuchają w charakterze świadka A.P. na okoliczność związaną z pismem z dnia 11.06.1984 r. /k. 61 akt adm. I instancji/ i na okoliczności dotyczące realizacji dyspozycji zawartej w tym piśmie,
- 4) uwzględnią pogląd Sądu dotyczący zakresu rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nieruchomości,
- 5) zwrócę też uwagę, czy ewentualne odszkodowanie było wypłacone do depozytu sądowego,
- 6) po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ocenią ten materiał w granicach art. 80 k.p.a., zaś w uzasadnieniu decyzji zwrócą szczególną uwagę na zagadnienie sporne, jakim jest sprawa wypłaty odszkodowania za przejęte działki.