Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Po otrzymaniu odpisu tego orzeczenia skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata. Podniosła, że wychowywała sama trójkę dzieci. Z uwagi na fakt, że nie pobierała jakichkolwiek dochodów, celem zapewnienia dzieciom odpowiednich warunków życiowych podjęła pracę za granicą, pozostawiając dzieci w Polsce pod opieką jej rodziców. Jako swój obecny dochód skarżąca wskazała kwotę 1400 zł wynikającą z umowy zlecenia.
Ze względu na lakoniczność powyższego oświadczenia, wezwano składającą wniosek do jego uzupełnienia. W odpowiedzi A. D. podała, że jej czternastoletni obecnie syn mieszka u swojej siostry, zaś skarżąca "dokłada się" do jego utrzymania. W ponoszeniu opłat za dom pomagają jej rodzice. Nie posiada pojazdów mechanicznych.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Żądanie skarżącej nie może zostać uwzględnione. Nie wyjaśniła ona bowiem na tyle klarownie swojej sytuacji materialnej, aby możliwym było udzielenie jej wsparcia, o które się ubiega. W złożonym wniosku A. D. podała mianowicie tylko, że uzyskuje kwotę 1400 zł z tytułu umowy zlecenia. Nie wskazała natomiast nikogo jako wchodzącego do wspólnego z nią gospodarstwa domowego. Nie wyszczególniła także swoich comiesięcznych wydatków. Z akt sprawy wynikało, że wymieniona ma czternastoletniego syna, dlatego zapytano ją czy tworzą jedno gospodarstwo domowe. Skarżąca w odniesieniu do tego podała, że syn ten mieszka u swojej siostry, natomiast skarżąca przekazuje część pieniędzy na jego utrzymanie. Nie wskazała jednak dokładnej kwoty. Strona zaznaczyła również, że w utrzymaniu domu pomagają jej z kolei rodzice. Nie wyjaśniła jednakże jaką formę i wielkość przybiera przedmiotowe wsparcie. Pomimo wezwania, skarżąca nie przedstawiła swoich średnich miesięcznych wydatków w zakresie wyżywienia, opłat na utrzymanie domu, w którym mieszka, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu.
Tym samym, nie ma możliwości właściwej oceny możliwości płatniczych strony. Znany jest bowiem tylko jej częściowy dochód tj. ten z tytułu wykonywania określonej pracy, natomiast niewiadoma jest kwota wsparcia finansowego, które wymieniona otrzymuje od swoich rodziców. Nie wiadomo także, jakie wydatki konieczne obciążają skarżącą tj. w zakresie utrzymania własnego, syna czy domu. Tego rodzaju postawa strony musi prowadzić do odmownego załatwienia jej prośby. Nie jest bowiem możliwe przyznawanie wsparcia ze środków publicznych w sytuacji, gdy nie jest jasne, czy strona spełnia ustawową przesłankę w tym przedmiocie. Ze stosownych regulacji procesowych wynika zaś jednoznacznie, że powyższe musi być wykazane, a ciężar dowodowy spoczywa na wnioskodawcy jako zainteresowanym korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem. Mianowicie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." stanowi, że częściowe prawo pomocy (a więc np. dotyczące ustanowienia zawodowego pełnomocnika) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
To więc zadaniem wnioskującego o pomoc jest należyte przedstawienie wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia zasadności składanego wniosku. Jeśli strona nie wykazuje należytej aktywności w tym względzie, istnieje możliwość skierowania do niej wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., które zmierza do uzyskania tego rodzaju danych. Jeżeli jednak strona nie czyni mu zadość bądź w ogóle bądź odpowiada na niego tylko w pewnej części, wówczas istnieją podstawy do przyjęcia, że przyznanie żądanego prawa pomocy nie jest możliwe.
Prawo pomocy to bowiem instytucja wyjątkowa, a zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania. Oznacza to, że może mieć zastosowanie tylko w sytuacjach niewątpliwych, tj. takich, gdzie strona klarownie wyjaśniła swoją sytuację finansową i wynika z niej wprost potrzeba udzielenia jej wsparcia.
Jak już wyżej zaznaczono, A. D. uchyliła się od pełnego przedstawienia danych odnoszących się do jej stanu materialnego, a tym samym uniemożliwiła należyte zbadanie jej faktycznych możliwości płatniczych.
Z tych przyczyn orzeczono o odmowie ustanowienia na rzecz skarżącej adwokata, a podstawę tego stanowił art. 258 § 2 pkt 8 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.