Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Po otrzymaniu odpisu tego orzeczenia skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata. Podniosła, że wychowywała sama trójkę dzieci. Z uwagi na fakt, że nie pobierała jakichkolwiek dochodów, celem zapewnienia dzieciom odpowiednich warunków życiowych podjęła pracę za granicą, pozostawiając dzieci w Polsce pod opieką jej rodziców. Jako swój obecny dochód skarżąca wskazała kwotę 1400 zł wynikającą z umowy zlecenia.
Ze względu na lakoniczność powyższego oświadczenia, wezwano składającą wniosek do jego uzupełnienia. W odpowiedzi A. D. podała, że jej czternastoletni obecnie syn mieszka u swojej siostry, zaś skarżąca "dokłada się" do jego utrzymania. W ponoszeniu opłat za dom pomagają jej rodzice. Nie posiada pojazdów mechanicznych.
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy wskazując, że A. D. uchyliła się od pełnego przedstawienia danych odnoszących się do jej stanu materialnego, a tym samym uniemożliwiła należyte zbadanie jej faktycznych możliwości płatniczych. Tym samym nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
A. D. w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2017 r. podała, że przedstawiła informacje na temat uzyskiwanych dochodów, z których część przeznacza na utrzymanie syna, przy czym nie są to jednakowe sumy i nie potrafi podać ich wysokości. Rodzice zajmują się jej domem, jednak nie pomagają jej finansowo. Kwota 1400 zł miesięcznie jest jej jedynym dochodem, z którego musi się utrzymać, a także pomóc w wychowaniu syna. Nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z "wynajęciem "adwokata".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. adwokata przy objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie prawa pomocy.
A. D., mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną warunku tego nie spełniła, a wskazane przez nią okoliczności nie jawią się jako spójne i wiarygodne. Rację należy zatem przyznać referendarzowi, w ocenie którego skarżąca nie wyjaśniła na tyle klarownie swojej sytuacji materialnej, aby możliwym było udzielenie jej wsparcia, o które się ubiega. We wniosku A. D. podała mianowicie tylko, że uzyskuje kwotę 1400 zł z tytułu umowy zlecenia, ale nie podała osób wchodzących do wspólnego z nią gospodarstwa domowego. Nie wyszczególniła także swoich comiesięcznych wydatków w zakresie wyżywienia, opłat na utrzymanie domu, w którym mieszka, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu.
Sąd podkreśla, że mimo czytelnego uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego, z którego wynika, jakie braki w zakresie podanych informacji legły u podstaw odmownego załatwienia wniosku, skarżąca nie uzupełniła ich w sprzeciwie. Nie wyjaśniła także nadal, chociaż w przybliżeniu, jakie kwoty przekazuje na utrzymanie syna, chociaż budzi wątpliwości zawarte w sprzeciwie twierdzenie o braku możliwości podania w przybliżeniu wysokości tych kwot zwłaszcza, że skarżąca uzyskuje dochód z jedynego źródła w wysokości 1400 zł. W ocenie Sądu dobitnie świadczy to o uchylaniu się od podania kluczowych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy informacji. Wątpliwości wzbudzają ponadto sprzeczne informacje w zakresie finansowej pomocy rodziców w utrzymaniu domu. Strona początkowo zaznaczyła, że w utrzymaniu domu pomagają jej rodzice nie podając formy i wielkości tego wsparcia. W sprzeciwie zaś podała, że rodzice tylko zajmują się jej domem, ale nie pomagają jej finansowo. Nadal nie wiadomo także, jakie wydatki konieczne obciążają skarżącą tj. w zakresie utrzymania własnego, syna czy domu.
Zważając na powyższe Sąd za prawidłowe uznał stanowisko referendarza o braku możliwości oceny kondycji płatniczej strony. Trudna sytuacja w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie zwalniała skarżącej od należytego wykazania zasadności wniosku. Nie jest bowiem możliwe przyznawanie wsparcia ze środków publicznych w sytuacji, gdy nie jest jasne, czy strona spełnia ustawową przesłankę w tym przedmiocie. Taka konkluzja jest tym bardziej zasadna, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na kierowane do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie, które stwarzało jej dodatkową możliwość uzupełnienia informacji w sposób adekwatny do przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej.
Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na korzyść skarżącej i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy tym bardziej, że mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego i wskazane tam przyczyny nieuwzględnienia jego wniosku miała możliwość uzupełnienia brakujących danych w sprzeciwie. Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono ustanowienia na rzecz skarżącej adwokata.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.