Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. Z., A. Z. oraz I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Następnie, postanowieniem z dnia 20 lipca 2016 r. tut. Sąd odrzucił sporządzone osobiście przez A. Z., Z. Z. oraz I. Z. skargi kasacyjne od wymienionego orzeczenia. Wówczas, Z. Z. oraz A. Z. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy tj. skarżąca w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, zaś skarżący tylko w tym ostatnim przedmiocie.
Z uwagi na fakt, że w złożonych odrębnie wnioskach składający je podali odmienne informacje odnośnie do wysokości ponoszonych wspólnie wydatków, skierowano do nich wezwanie o wyjaśnienie powyższych rozbieżności. Ze złożonych wniosków i odpowiedzi na podane wyżej wezwanie wynika, że Z. Z. i A. Z. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną córką, która aktualnie z uwagi na dolegliwości kręgosłupa nie podejmuje prac dorywczych. Mieszkają w domu o pow. 72 m.kw. Na części o pow. 15 ar uprawiają warzywa na własne potrzeby, co zmniejsza wydatki na zakup żywności. Ich majątek to także nieruchomość rolna o pow. 3,3575 ha oraz grunty leśne o pow. 0,2200 ha. Średnie miesięczne wydatki rodziny są następujące: 400 zł – wyżywienie, odpady komunalne – 27 zł, podatek rolny – 16,083 zł, woda - 50 zł, telewizja i Internet – 60 zł, opał – 110 zł, prąd – 150 zł, telefon – 80 zł, raty trzech kredytów – 1200 zł, lekarstwa – 150 zł, 130 zł – składka do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Wnioskodawczyni zaciągnęła wspomniane trzy kredyty, których celem była budowa połowy domu, w którym obecnie mieszkają, a końcowy termin ich spłaty to 2020 r.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Postanowieniem z dnia 16 października 2015 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie przyznał wnioskodawcom prawo pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych, natomiast jednocześnie odmówił ustanowienia na ich rzecz radcy prawnego. Obecnie Z. Z. oraz A. Z. ubiegają się o ustanowienie radcy prawnego, zaś skarżąca także o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z mocy art. 167a § 1 P.p.s.a., regulacja ta znajduje zastosowanie także do postanowień referendarza sądowego. Modyfikacja orzeczenia w trybie powołanego art. 165 P.p.s.a. możliwa jest wówczas, gdy – jak stanowi ten przepis – dojdzie do zmiany okoliczności sprawy.
Chodzi przy tym o takie okoliczności, które miały istotne znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. W wypadku prawa pomocy zmiana winna więc dotyczyć stanu rodzinnego oraz kwestii materialnych, a zatem, majątku i dochodów ubiegającego się o wsparcie. Może też nastąpić zmiana sytuacji procesowej strony. Ta ostatnia zaistniała właśnie na gruncie niniejszej sprawy. Mianowicie, w sprawie tej zapadł wyrok oddalający skargę m. in. Z. Z. i A. Z. Wolą wymienionych jest jego zakwestionowanie, o czym świadczą osobiście sporządzone przez nich skargi kasacyjne, jednakże przedmiotowy środek zaskarżenia w świetle regulacji P.p.s.a. może pochodzić jedynie od zawodowego zastępcy prawnego, o którego ustanowienie ubiegają się aktualnie strony.
Ponadto należy wskazać, że wprawdzie zmniejszyła się liczba osób pozostających wraz z wnioskodawcami we wspólnym gospodarstwie domowym (nie wchodzi już do niego jedna z ich córek), jak też zmniejszyły się wydatki związane z utrzymaniem rodziny i domu (wyżywienie z kwoty 500 do kwoty 400 zł, lekarstwa z kwoty 200 zł do kwoty 150 zł, gaz z kwoty 60 zł do kwoty 50 zł), jednak nie są to na tyle znaczące zmiany, by mogły przesądzić o negatywnym rozpoznaniu żądania stron. Należy bowiem podkreślić, że obecnie wnioskodawcy wyjaśnili, że omyłkowo nie wskazali na potrzeby pierwszego z wniosków o prawo pomocy jako dochodu otrzymywanego zasiłku chorobowego, którego fakt pobierania wynika także z nadesłanego aktualnie wyciągu z rachunku bankowego A. Z. Ponadto wyjaśnili, że wszystkie kredyty zaciągnęli na budowę połowy domu, w którym mieszkają, a zatem dotyczą one jednej z podstawowych potrzeb jednostki, a tym samym wysokim ratom (w relacji do dochodu stron) z tytułu ich spłaty należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami postępowania.
Trudno także zakwestionować inne ponoszone przez wnioskodawców wydatki, bowiem odnoszą się one do zapewnienia egzystencji, a zatem są niezbędne, a konieczność ich częściowego przeznaczenia na koszty niniejszego postępowania tj. wynagrodzenia dla zawodowego pełnomocnika oznaczałaby powstanie uszczerbku w odniesieniu do koniecznego utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawców. Podkreślenia wymaga także, iż córka stron nie jest w stanie podjąć aktualnie prac zarobkowych ze względu na dolegliwości kręgosłupa.
Z podanych względów uznano, że adekwatnym do przedstawionej przez wnioskodawców sytuacji będzie ustanowienie dla nich radcy prawnego. Dlatego też zmieniono w tej części poprzednie postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.