Uzasadnienie
T. T. działająca w imieniu własnym i męża A. T.w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. od wniesionej przez nich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne formularzu PPF zwróciła się o przyznanie im zwolnienia od kosztów sądowych.
Wg uzasadnienia wniosku, na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje 3 uczących się dzieci i przy dochodach na poziomie ok. 450 zł./osobę miesięcznie, nie stać ich na wygospodarowanie takiej kwoty (dochody te zostały wyliczone na podstawie danych za 2010 r. i pochodzą z gospodarstwa rolnego, działalności gospodarczej w miejscu stałego zamieszkania, tj. B. – sprzedaż węgla i skup złomu oraz działalności gospodarczej w postaci usług budowlanych prowadzonej przez A. T. w Niemczech – kwoty odpowiednio 90, 40 i 320 zł. /osobę miesięcznie).
Z dochodów tych pokrywane są wydatki na ubezpieczenie w KRUS – 3636 zł. rocznie oraz pozostałe opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa, domu i działalności, w tym wydatki na utrzymanie dwojga studiujących dzieci (2 x 300 zł.), gdyż pobierane przez nie stypendia socjalne w kwotach 350 i 470 zł./m-c. są niewystarczające na opłaty za akademik, wyżywienie i dojazd.
Posiadany przez skarżących majątek obejmuje dom o pow. 72 m² wraz działką o pow. 0,26 ha, zabudowania gospodarcze (stodoła, obora) wraz z gruntami rolnymi o łącznej pow. 3,38 ha (2,83 ha przeliczeniowego), zabudowaną nieruchomość o pow. 0,56 ha (wykorzystywaną na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej), sprzęt rolniczy (m.in. ciągnik, naczepy, kombajn), samochody osobowe m-ki Fiat (rok prod. 1979), Opel Corsa (1994), Seat Arosa (1996) oraz Volkswagen Golf (1994).
Z zawartych we wniosku informacji wynikało też, że dochód z działalności gospodarczej w B. wystarcza jedynie na częściowe pokrycie kosztów z nią związanych, a dochody z działalności w Niemczech są nieregularne.
Z uwagi na stwierdzoną niezupełność zawartych we wniosku PPF informacji w stopniu wystarczającym do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących, T. T. osobiście i jako pełnomocnik męża została wezwana do:
- a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez nią i domowników na zakup żywności, utrzymanie domu (w wyszczególnieniem opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, telefony itp.) oraz ewentualnie inne cele (z wyjątkiem wydatków na ubezpieczenie rolnicze i utrzymanie studiujących dzieci) w istotny sposób obciążające domowy budżet np. utrzymanie posiadanych pojazdów mechanicznych,
- b) wyjaśnienia, czy wskazana we wniosku PPF kwota 450 zł. miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie uwzględnia pobierane przez studiujące dzieci stypendia oraz zasiłek rodzinny,
- c) wskazania profilu prowadzonego gospodarstwa rolnego (produkcja roślinna, zwierzęca), osób które w związku z pracą za granicą A. T. zajmują się jego prowadzeniem oraz wysokości dopłat do produkcji rolnej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli takie są pobierane,
- d) wyjaśnienia, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (sprzedaż węgla i skup złomu) są zatrudniani przez nią i męża pracownicy,
- e) wskazania źródeł pokrycia wydatków (strat) związanych z w/w działalnością, skoro wg oświadczenia dochód z Firmy wystarcza jedynie na częściowe pokrycie kosztów z nią związanych (podatki, ubezpieczenie, energia elektrycz., legalizacja wag); brak dochodowości działalności gospodarczej poddawałby przy tym w wątpliwość celowość jej utrzymywania i prowadzenia,
- f) wyjaśnienia, czy oprócz wykazanych we wniosku 4 samochodów osobowych posiada jeszcze wraz z mężem jakieś inne pojazdy, np. związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,
- g) wyjaśnienia, co oznacza zawarte w rubryce nr 10 wniosku PPF dot. osiąganych dochodów stwierdzenie "działalność ryczałt za 2010 r. – 399 zł.),
- h) wskazania średniej wysokości kwot przeznaczanych miesięcznie do jej dyspozycji na utrzymanie domu i rodziny przez prowadzącego działalność gospodarczą w Niemczech męża,
- i) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią i męża (osobistych i związanych z działalnością gospodarczą) za okres od 1 listopada 2011 r. do dnia wykonania wezwania,
- j) przedłożenia kserokopii rachunków (faktur) za energię elektryczną i gaz za ostatni okres rozliczeniowy,
- k) przedłożenia kserokopii rozliczenia podatkowego swojego i męża za 2010 r. (o ile nie jest jeszcze w stanie udokumentować dochodów za rok 2011 r.).
Doręczone T. T. 18 stycznia 2012 r. wezwanie wraz z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 25 stycznia 2012 r.).
W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a.
Jak wynika z powyższego, wykazanie warunkujących przyznanie prawa pomocy przesłanek obciąża osobę wnioskującą (stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy).
Ocena wniosku T. i A. T. oparta wyłącznie na informacjach zawartych w formularzu PPF nie potwierdziła w dostatecznym stopniu spełnienia przez nich przytoczonej powyżej przesłanki, co wynikało głównie z braku dokładnych danych oraz wzajemnej niespójności udzielonych informacji dot. faktycznej wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów i obciążających ich wydatków oraz niewyjaśnieniu innych okoliczności mających pośredni wpływ na ocenę ich możliwości finansowych (np. dochodowości prowadzonej działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego).
Z treści złożonego wniosku w żaden sposób nie wynikało ponadto, czym wobec zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz posiadania stałych źródeł dochodu miałby się dla wnioskodawców i ich dzieci objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu oraz jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby pozostać niezaspokojone w związku z potrzebą poniesienia związanych ze skargą kosztów sądowych.
Udzielenie przez T. T. odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić złożony przez nią wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, przyznać jej i mężowi prawo pomocy. Brak tej odpowiedzi skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma ona zamiaru ujawnienia dokładniejszych danych nt. sytuacji materialnej i finansowej swojej rodziny oraz że być może kształtuje się ona w sposób nieco odmienny, niż wynikałoby to tylko z treści wniosku PPF.
Brak dostatecznych informacji pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze T. i A. T. skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem nich obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy.
Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinni byli się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności, a decydując się na niewykonanie skierowanego do nich wezwania także przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku.
Niewywiązanie się więc z ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez nich wniosku. Ubocznie należy zauważyć, iż warunkujący merytoryczne rozpoznanie skargi wpis w sprawie nią objętej mimo iż sam w sobie nie jest kwotą niską, to w odniesieniu do okoliczności wynikających z formularza PPF, w tym przede wszystkim do posiadanych przez wnioskodawców składników majątkowych i prowadzonej w kraju i za granicą działalności gospodarczej nie wydaje się kwotą wygórowaną do jednorazowego poniesienia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.