Uzasadnienie
W skardze na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów K. G. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to sprecyzowała następnie na wniosku złożonym na stosownym urzędowym formularzu wskazując, że ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi. Podała, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie dysponuje jakimkolwiek majątkiem. Powyższe uniemożliwia jej uiszczenie przedmiotowej opłaty. Skarżąca wskazała, że pobiera kredyt studencki, którego miesięczna rata to 600 zł. Ponadto wspomaga ją najbliższa rodzina. Skarżąca najmuje mieszkanie, z czym wiążą się wydatki w kwocie 500 zł miesięcznie. Taką samą kwotę przeznacza na wyżywienie, pomoce dydaktyczne, bilety i kosmetyki.
W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji potrzebnych do rozpoznania wniosku skarżąca podniosła, że jej średnie miesięczne wydatki są następujące: wyżywienie – 300 zł, pomoce dydaktyczne i bilety – 80 zł, kosmetyki i lekarstwa – 100 zł, Internet i telefon – 70 zł, wsparcie od rodziców – 500 zł. Podała również, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego strony wynika saldo na dzień 31 stycznia 2018 r. wynoszące 471,96 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Analiza żądania strony doprowadziła do konkluzji o niemożności jego uwzględnienia. Wynika to z faktu, iż wnioskodawczyni nie udało się udowodnić, że pokrycie przez nią wpisu od skargi wynoszącego 200 zł spowoduje uszczerbek w zakresie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tylko zaś wykazanie powyższego mogłoby skutkować przychyleniem się do jej żądania. W postępowaniu sądowym obowiązuje bowiem zasada, iż to jego strony winny ponosić związane z nim koszty. Wyraża ją art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Dlatego też, jeśli dany podmiot zamierza realizować swoje prawa na drodze sądowej, wówczas powinien poczynić stosowne oszczędności w tym zakresie. Dopiero, gdy obiektywnie jest to niemożliwe, wtedy może on otrzymać wsparcie od Państwa.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 marca 2012r. (I FZ 27/12, publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł.
Istotne jest, iż to wnioskodawca winien udowodnić, że faktycznie nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Powyższe związane jest niewątpliwie z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy, wynikającym z zacytowanego wyżej art. 199 P.p.s.a. Wprost zaś obowiązek w tym przedmiocie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ustanawiającego przesłankę przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, a zatem np. odnoszącym się do wpisu od skargi, jak w sprawie niniejszej. Wedle tego ostatniego przepisu, przesłankę tę stanowi niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a także w zakresie nauki (strona jest studentką). Uzyskuje wprawdzie niewielki, ale jednak stały dochód z kredytu studenckiego, a dodatkowo otrzymuje również stałe wsparcie finansowe od rodziców. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni, rodzice przekazują jej co miesiąc kwotę 500 zł. Strona nie przedstawiła jednakże jakichkolwiek danych na temat sytuacji materialnej swoich rodziców, przez co nie można ocenić, czy są oni w stanie wspomóc córkę w większym zakresie tj. przekazując jej kwotę 200 zł na pokrycie kosztów wpisu od złożonej przez nią skargi. Oczywistym jest, że skarżąca nabywa także odzież czy obuwie, na co wskazuje zresztą przedstawiony przez nią wyciąg z rachunku bankowego. Brak jest jednak wiedzy odnośnie do tego, skąd wymieniona czerpie środki na powyższe, skoro przedstawione przez nią wydatki nie obejmują tego typu produktów, a jednocześnie wyczerpują one całość zadeklarowanych przez nią dochodów.
Prawdopodobne jest więc, że środki te strona uzyskuje od rodziców, którzy zresztą obowiązani są ją wspierać w czasie pobierania przez nią nauki, co wynika z unormowań ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
W takiej sytuacji uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony, zwłaszcza że wpis od skargi nie jest obiektywnie wysoki (wynosi 200 zł). Prawo pomocy może być bowiem przyznawane w naprawdę wyjątkowych przypadkach, kiedy wnoszący o nie ma trudności w zaspokojeniu swoich codziennych potrzeb Trudności takich zaś nie stwierdzono na podstawie analizy oświadczenia strony.
Dlatego orzeczono o odmowie zwolnienia K. G. od wpisu od złożonej przez nią skargi, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.