Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r. referendarz sądowy, przyznając skarżącej HP prawo pomocy, zwolniła ją od połowy kosztów sądowych i odmówiła przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Referendarz sądowy ustaliła, że wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w kwocie 1098,48 zł. Mieszka w domu o pow. 112 m2. Posiada nieruchomość rolną o pow. 1,2373 ha. Stałe wydatki obejmują: gaz - 40,38 zł, energię elektryczną - 171,65 zł, podatek - 97 zł, ubezpieczenie budynków - 99 zł, światłowód - 67 zł, lekarstwa - 160 zł, kanalizacja i śmieci - 43 zł. Na tej podstawie uznała, że wnioskodawczyni może ponieść pewną część kosztów sądowych. Pobierane świadczenie emerytalne pozwala jej pokryć codzienne wydatki związane z utrzymaniem domu i leczeniem. Po wydatkowaniu na te cele pozostaje jej jeszcze około 680 zł i kwota ta jest wystarczająca do zapewnienia utrzymania i częściowego partycypowania w kosztach sądowych, stosownie do obowiązku określonego w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej "Ppsa".
HP orzeczenie to zaskarżyła w przepisanym terminie zarzucając, że referendarz sądowy dopuściła się błędu matematycznego. Ponoszone wydatki łącznie wynoszą bowiem 678,03 zł, a zatem pozostaje jej kwota 420,45 zł. Jest ona niewystarczająca do własnego utrzymania (zakupu żywności) i partycypowania w kosztach sądowych. Dlatego domaga się zmiany postanowienia i zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości.
W związku z wątpliwościami dotyczącymi rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawczyni powziętymi po analizie akt sprawy zarządzeniem z dnia 16 marca 2017 r. wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów. W odpowiedzi z dnia 22 marca 2017 r. skarżąca podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, choć mieszka w jednym domu z córką EK, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Działka nr 3846/2 należy do skarżącej, a nie jej córki. Budowę ogrodzenia za kwotę około 7 000 zł sfinansowała córka (w miesiącach kwiecień-lipiec 2016 r.). Skarżąca nie posiada samochodu, który należy do córki. Kwota podatku (97 zł) i ubezpieczenia (99 zł) podane zostały w formularzu PPF w skali roku. Nie ponosi wydatków na inne media aniżeli światłowód.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 § 1 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Jej obowiązkiem było zatem wykazać, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności takich jednak nie wykazano. Skarżąca dysponuje bowiem stałym dochodem, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, otrzymuje wsparcie od córki, z którą mieszka. Nie znajduje się zatem w sytuacji, aby nie mogła ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stąd wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie i prawidłowo nie został uwzględniony.
Ze względu na to, że skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd rozważył, czy mogła uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym. W tym celu musiałaby wykazać, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tj. zaistnienia przesłanek.
Analiza akt sprawy, w tym formularza PPF, oświadczenia z dnia 22 marca 2017 r. oraz akt administracyjnych sprawy wykazała, że częściowe uwzględnienie wniosku o prawo pomocy nastąpiło bez dokładnego wyjaśnienia sytuacji materialno-bytowej wnioskującej i okazało się nieprawidłowe. Wprawdzie dochody wnioskodawczyni wynoszą około 1100 zł miesięcznie, ale w domu na działce nr 3846/2 nie mieszka sama, lecz z córką EK, która była również jej pełnomocnikiem w toku postępowania administracyjnego. Córka sfinansowała także budowę (remont) ogrodzenia na działce zabudowanej budynkiem mieszkalnym i na ten cel przeznaczyła około 7 000 zł w okresie od kwietnia do lipca 2016 r. Okoliczności te nie pozwalały uznać oświadczenia wnioskodawczyni, że prowadzi odrębne od córki gospodarstwo domowe, a więc że obie samodzielnie i odrębnie ponoszą wszelkie wydatki związane z zamieszkiwaniem w jednym budynku. Przeczy temu już sam fakt dokonania przez EK znaczącego nakładu na cudzej nieruchomości, tj. działce należącej do HP, nie mając przecież gwarancji zwrotu tego wydatku.
Ten zaś nie mieścił się w kategorii niezbędnych do podstawowego utrzymania, który można by zaliczyć do świadczeń alimentacyjnych córki względem matki. Był to nakład zbyteczny, a nie konieczny do podstawowego utrzymania. Nie wykazano również, aby w budynku wyodrębnione były oddzielne lokale, w których poprowadzone są odrębne instalacje np. elektryczna, gazowa i wodno-kanalizacyjna z odrębnymi licznikami pomiarowymi. Tylko takie okoliczności pozwoliłyby uznać, że prowadzone są w jednym budynku mieszkalnym odrębne gospodarstwa domowe. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że HP i EK prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe. Okoliczność ta ma zaś istotny wpływ na ocenę zasadności wniosku o prawo pomocy.
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Sąd przyjął, że skarżąca z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a stanowisko to oparł na ustaleniu, że mieszkają wspólnie i czynią wspólnie wydatki inwestycje na nieruchomości należącej wyłącznie do HP. Dokonując razem zbytecznych, a nie koniecznych nakładów na tej nieruchomości wykazały, że posiadają zasoby, które pozwalają na pokrycie wydatków zainicjowanego przez HP postępowania sądowego, w tym uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 300 zł. Zbędne było w tym stanie rzeczy ustalanie wysokości dochodów córki, skoro niewątpliwie pozwalały one na oszczędności przeznaczone na wyżej opisaną inwestycję. Rodzina ponosi także wydatki na utrzymanie samochodu, a z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, że otrzymuje ona również świadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zapewne w formie dopłaty do gruntu rolnego.
Jego powierzchnia wynosi nie jak podano 1,2373 ha, lecz 1,4243 ha, co wynika z nadesłanej kopii nakazu płatniczego. Błędne natomiast okazały się przedstawione przez skarżącą w piśmie z dnia 22 marca 2017 r. wyliczenia wydatków, skoro tak podatek jak i ubezpieczenie podane zostały jako wartości płatne za okres jednoroczny, a nie miesięczny. Nie powodują zatem zmniejszenia dochodu każdego miesiąca.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 197 § 2 i art. 188 Ppsa, Sąd postanowić zmienić orzeczenie referendarza sądowego i odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy.