Uzasadnienie
E. D. wezwana do uiszczenia wpisu od swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała w nim, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma 77 lat. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 950 zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 223 zł. Po pokryciu wszystkich niezbędnych wydatków skazana jest na "wegetację życiową". Zajmuje mieszkanie o powierzchni 47 m.kw. Jej comiesięczne wydatki to: 340,46 zł – czynsz za mieszkanie, 40 zł – telefon, 81 zł – lekarstwa, 62,90 zł – energia elektryczna, 20 zł – woda, 41 zł – "podatek od mieszkania". Podniosła, że koszt badania lekarskiego w związku z zatrzymaniem prawa jazdy to 536,07 zł.
Rozpoznając wniosek strony zważono, co następuje.
Żądanie E. D. jest częściowo zasadne. Dotyczy ono przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie tj. zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata, na co wskazuje brzmienie art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ustawodawca wskazał, że uzyskanie wsparcia od Państwa w takich właśnie granicach uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z kolei prawo pomocy w częściowym zakresie obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata – art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłanką jego przyznania jest zaś, w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższego również spoczywa na wnioskującym o pomoc. Analiza powyższych unormowań w połączeniu z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, że postępowanie sądowoadministracyjne jest odpłatne, a wszelkie związane z nim koszty ponoszą jego strony prowadzi do wniosku, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Zasadniczo bowiem to strony postępowania sądowego winny ponieść ciężar finansowy związany ze swoim udziałem w danym postępowaniu. Tylko zaś w naprawdę trudnej sytuacji mogą one skorzystać ze wsparcia udzielanego im przez Państwo w ramach instytucji prawa pomocy, umożliwiającej dostęp do sądu podmiotom, które z uwagi na trudności finansowe nie są obiektywnie w stanie pokryć samodzielnie wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Do podmiotów, które z uwagi na aktualne okoliczności życiowe spełniają warunek ustanowiony w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. rzecznictwo sądowe zalicza przede wszystkim osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.01.2012 r., II FZ 796/11, publ.:www.nsa.gov.pl).
E. D. dysponuje tymczasem stałym źródłem dochodu, który wobec braku jakichkolwiek osób na utrzymaniu, może przeznaczyć wyłącznie na wydatki związane ze swoją osobą. Jej potrzeby mieszkaniowe oraz w zakresie leczenia są zaspokojone. Oznacza to brak podstaw do przyznania jej wsparcia w pełnym żądanym przez nią wymiarze. Stałoby to bowiem w sprzeczności ze wspomnianym wyżej obowiązkiem stron partycypacji w kosztach postępowania sądowego. Równocześnie jednak biorąc pod uwagę wielkość pozostającego do dyspozycji strony dochodu wraz z obciążającymi ją co miesiąc wydatkami, wśród których znajdują się także te związane z leczeniem uznano, że skarżąca spełnia warunki przyznania jej częściowego wsparcia Państwa. Dlatego też zwolniono E. D. od kosztów sądowych, odmawiając równocześnie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie tj. odnoszącym się do ustanowienia adwokata.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast wedle art. 6 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do udzielenia stronom występującym w sprawie bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach ich zaniedbań.
Z podanych względów przyznano skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie jej od kosztów sądowych, natomiast odmówiono ustanowienia dla niej adwokata na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.