Uzasadnienie
K. B. w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Wg uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim oświadczenia, liczy 77 lat i prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1200 zł., z której po potrąceniu alimentów i spłaty zaciągniętej na ratowanie zdrowia pożyczki (kredytu), pozostaje mu 725 zł. miesięcznie. Z uwagi na zły stan zdrowia (schorzenia prostaty, cukrzyca, woreczek żółciowy, żylaki, drętwienie kończyn) pozostaje pod stałą opieką lekarską; wydatki związane z leczeniem to ok. 400 zł. miesięcznie. Pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie. Jako posiadany majątek wykazał współwłasność w ½ części domu o pow. 60 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 5 ha, której nie jest w stanie uprawiać i z której nie czerpie żadnych korzyści. Jako załącznik został dołączony terminarz spłaty pożyczki w kwocie 3900 zł., z ratą 263 zł.
W złożonym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniu wskazał, że jego emerytura wynosi 1423 zł. brutto /1138 zł. netto, a opłacenie wpisu sądowego pozbawiłoby go środków na wyżywienie na okres ok. 10 dni. Obowiązek alimentacyjny względem 14-letniego Z. B. opiewa na 250 zł. Opłaty za energię elektryczną wynoszą 75 zł miesięcznie, zakup gazu butlowego i opału to odpowiednio 55 i 150 zł. Z mieszkającą w tym samym domu żoną pozostaje w separacji, dom jest podzielony na 2 mieszkania z odrębnymi licznikami energii elektrycznej. U podstaw zaciągnięcia pożyczki leżał brak dostatecznych środków na leczenie. Posiada ciągnik rolniczy, jednak z tych samych powodów, tj. braku środków, nie korzysta z niego.
Jako dołączone do dodatkowego oświadczenia załączniki znalazły się kserokopie: zaświadczenia lekarskiego i 2 skierowań do szpitala, pisma ZUS do komornika sądowego dot. potrąceń z emerytury skarżącego, dwóch faktur za zakup leków na kwoty po 175 zł i fragmentu wyciągu z rachunku bankowego z dnia 31 lipca 2014 r. (obejmującego okres 3 – 8 lipca 2014 r.).
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje:
- 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku K. B. wskazuje na zasadność przyznania mu prawa pomocy, niemniej jednak wyłącznie w zakresie obejmującym koszty sądowe. Zestawienie wymienionych dochodów i wydatków, wzajemnie bilansujących się, potwierdza brak możliwości wygospodarowania przez niego w stosunkowo krótkim okresie czasu, bez zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, środków na pokrycie całości kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Pozostające do dyspozycji skarżącego fundusze przeznaczane są bowiem na bieżące utrzymanie jego i domu, leczenie oraz opłacenie zobowiązań alimentacyjnych i kredytowych, wyczerpując tym samym pobieraną emeryturę.
Wskazywane przez skarżącego trudności finansowe nie stwarzają jednak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, mimo że jego wstępna analiza mogłaby na to wskazywać. W przypadku całkowitego prawa pomocy (a więc obejmującego obok zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie zastępcy prawnego), istotne znaczenie należy przypisać jego wyjątkowemu charakterowi, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Wg utrwalonych w orzecznictwie sądowym poglądów, prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, jak bezdomni, bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia, do których to wnioskodawcy – wobec zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i posiadania stałego źródła dochodów - mimo wszystko zaliczyć nie można.
Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. II OZ 1157/09 i z dnia 5 lutego 2010 r. I OZ 75/10, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, nawet gdyby miało to nastąpić z pewnym uszczerbkiem dla jej koniecznego utrzymania.
W kontekście ciążącego na stronach postępowania ubiegających się o prawo pomocy wymogu wykazania ustawowych przesłanek warunkujących jego przyznanie należy także zauważyć, że z obowiązku tego skarżący wywiązał się tylko częściowo. Wynika to z następujących okoliczności:
- - braku przedłożenia, mimo wezwania, wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 3 m-cy i niewskazania jego salda końcowego, co może budzić wątpliwości co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych (z uwagi na brak aktualności, nie spełnia tego kryterium wyciąg za okres 3-8 lipca 2014 r.),
- - braku przedłożenia, mimo wezwania, jakichkolwiek dokumentów potwierdzających sygnalizowane we wniosku PPF korzystanie z odpłatnych świadczeń zdrowotnych (prywatnych wizyt lekarskich), których udział w kosztach leczenia oszacował na 150 zł. miesięcznie. Dotyczy to również wydatkowania zaciągniętego "na ratowanie zdrowia kredytu", co oprócz ogólnikowego stwierdzenia, że na pokrycie kosztów leczenia nie wystarczały mu środki z emerytury, nie znalazło żadnego odzwierciedlenia w rachunkach/ fakturach. Budzi to tym większe zastrzeżenia, gdy wziąć pod uwagę nieodległą w czasie datę jego zaciągnięcia, tj. 13 listopada 2014 r. (co oznaczałoby dodatkowe wydatkowanie na leczenie w krótkim okresie czasu prawie 4 tys. zł.), a także wynikające z wyciągu bankowego za okres 3-8 lipca 2014 r. wcześniejsze obciążenie kredytem z ratą w wysokości 220 zł., co przemawia za uznaniem regularności w zaciąganiu przez niego tego typu zobowiązań i tym bardziej poddaje w wątpliwość argumentację co do przeznaczenia obecnego kredytu (skoro skarżącemu na leczenie nie wystarczały bieżące dochody, to tym bardziej nie mogły jednocześnie wystarczać na pokrycie spłaty dodatkowych zobowiązań finansowych),
- - zbieżności czasowej zaciągnięcia kredytu (13 listopada 2014 r.) i wniesienia skargi do Sądu (19 listopada 2014 r.), co w kontekście powyższego nasuwa podejrzenia co do celowości działania ukierunkowanego na pozyskanie argumentów mających uwiarygadniać brak możliwości poniesienia kosztów związanych z zamierzonym wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowego (nie zostało przy tym w żaden sposób wykazane przez skarżącego, że całość kwoty kredytu została już wydatkowana, lub że przy jego zaciąganiu nie mógł chociażby w części uwzględnić kosztów sądowych /kosztów postępowania),
- - doraźnym kompletowaniu na potrzeby postępowania dowodów potwierdzających leczenie; nie kwestionując złego stanu zdrowia skarżącego i związanej z tym konieczności leczenia należy zauważyć, że przedłożone przez niego faktury za zakup leków pozbawione są oznaczenia wskazującego na datę zakupu, niemniej jednak pochodzą z tej samej apteki faktury, oznaczone są kolejnymi numerami, tj. 1038/2014 i 1039/2014 oraz obejmują praktycznie te same leki; świadczy to o ich jednoczesnym wystawieniu, dając tym samym wyraz kolejnemu argumentowi o "dorabianiu" dokumentacji mającej pośrednio świadczyć o dużych wydatkach z tym związanych i ich kumulacji czasowej, co ma sugerować zasadność przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Ustawowy obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) nie pozwala na interpretowanie w/w okoliczności na korzyść osoby wnioskującej; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza wręcz przyznanie prawa pomocy.
Z podanych przyczyn, wobec niewykazania przez wnioskodawcę przesłanki przemawiającej za pozytywnym załatwieniem całości jego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.