Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania M. W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata ze względu na niemożność pokrycia powyższych wydatków bez uszczerbku utrzymania koniecznego. We wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) podniosła, że ze względu na wiek i różnego rodzaju schorzenia pozostaje " w ciągłym i kosztownym leczeniu". Wspólne gospodarstwo domowe tworzy z mężem, którego leczenie i konieczna rehabilitacja pochłania "znaczną część skromnych świadczeń rentowych" (w wysokościach 1442 zł i 1652 zł), stanowiących jedyny ich dochód. Rodzina mieszka w domu o pow. 64 m.kw. Na jej majątek składa się również działka siedliskowa o pow. 0,21 ha.
M. W. wezwana została do uzupełnienia powyższych danych wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi wymieniona wskazała następujące comiesięczne wydatki: 1430 zł – utrzymanie własne i męża, w tym wyżywienie, 1020 zł – leczenie i rehabilitacja, 315 zł – opał, 45 zł – gaz, 100 zł – prąd, 60 zł – woda i kanalizacja, 28 zł – wywóz nieczystości. Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie posiadają wraz z mężem pojazdów mechanicznych. Ponadto, nie korzystają z pomocy społecznej. Strona przedłożyła także faktury dotyczące zakupu lekarstw na kwoty: 104,71 zł (wrzesień 2015 r.), 271,57 zł (październik 2015 r.), 435,93 zł (listopad 2015r.), 455 zł (grudzień 2015 r.), 284,87 zł (styczeń 2016 r.) oraz faktury dokumentujące opłacenie turnusu rehabilitacyjnego dla wnioskodawczyni i jej męża i usługi z zakresu rehabilitacji dla wymienionego na łączną kwotę 3051 zł.
Rozpoznając wniosek zważono co następuje:
W myśl art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony postępowania sądowego mają obowiązek poniesienia związanych z nim kosztów. Odstępstwo od powyższego zawierają regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy. Przewidują one wsparcie osób o trudnej sytuacji rodzinno-bytowej, by miały one możliwość realizacji swoich praw przed sądem. Zwłaszcza prawo pomocy w całkowitym zakresie tj. obejmujące, w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata, skierowane jest do osób nie posiadających jakiegokolwiek dochodu bądź posiadających go w wysokości nie pozwalającej na samodzielne sfinansowanie swojego udziału w sprawie. W art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. mowa jest bowiem o tym, że pełny wymiar pomocy przysługuje temu, kto wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z kolei mniejszy zakres wsparcia tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) możliwy jest w odniesieniu do osób, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Mając na uwadze przedstawione regulacje prawne uznano, że M. W. nie wykazała, by poza zakresem jej możliwości płatniczych było pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wymieniona, jak też jej mąż dysponują bowiem stałym dochodem, który -wobec braku innych osób na utrzymaniu - mogą przeznaczać wyłącznie na własne potrzeby. Rodzina mieszka w domu, a z uzyskiwanych świadczeń finansuje zakup niezbędnych do życia rzeczy, jak też utrzymuje posiadaną nieruchomość.
W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, brak jest także podstaw do udzielenia skarżącej pomocy nawet w mniejszym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych danych M. W. wskazała, że średnie miesięczne wydatki na utrzymanie jej i męża, w tym wyżywienie to 1430 zł. Z informacji przedstawionych przez stronę na potrzeby rozpoznania wniosku o prawo pomocy złożonego w innej sprawie tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1770/15 wynika, że M. W. na żywność wydaje miesięcznie 1000 zł, zaś na "środki czystości, odzież i inne" przeznacza miesięcznie kwotę 430 zł. Nie kwestionując przeznaczenia tej ostatniej, z pewnością nie można przyjąć, że jej wymiar należy zaliczyć do tzw. wydatków koniecznych, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tylko zaś tym ostatnim ustawodawca przyznał w wymienionym przepisie pierwszeństwo przed kosztami postępowania.
Należy także zwrócić uwagę na to, że M. W. ma możliwość czynienia oszczędności, które mogą zostać przeznaczone także i na sfinansowanie udziału w niniejszym postępowaniu. Świadczą o tym przedłożone przez nią faktury dokumentujące opłacenie zabiegów rehabilitacyjnych w uzdrowisku dla strony i jej męża na łączną kwotę 3051 zł. Nie można także stracić z pola widzenia, że z danych, które M. W. także przedstawiła we wskazanej wyżej sprawie sygn. akt II SA/Rz 1770 wynika, że miesięcznie przeznacza ona kwotę 480 zł na lekarstwa. Tymczasem przedłożone w sprawie niniejszej faktury VAT wskazują na mniejsze wydatki z tego tytułu tj. od 104,71 zł do 455 zł miesięcznie.
Zwrócić również należy uwagę na okoliczność, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł i jest to najniższa opłata z takiego tytułu. W razie zaś uwzględnienia skargi przysługuje jego zwrot od organu (art. 200 P.p.s.a.). Poza tym, udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest przez P.p.s.a. wymagany, bowiem sąd uwzględnia z urzędu zaistniałe w postępowaniu administracyjnym uchybienia (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Z wymienionych względów orzeczono o odmowie przyznania M. W. prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.