Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], wydaną w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) i art. 104 k.p.a., Burmistrz [...], po rozpatrzeniu wniosku E. P. o uregulowanie stosunków wodnych pomiędzy jej działką a działkami nr 63 i 67 w B., orzekł w następujący sposób:
- 1) nakazał S. S. zlikwidowanie przekopów znajdujących się na działce nr ewid. 67 skierowanych na drogę gminną dz. nr 63,
- 2) nakazał Gminie [...] zlikwidowanie przekopu pod drogą gminną nr ewid. 63 i demontaż zamontowanej pod drogą rury PCV – w terminie 30 dni, od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że działki: nr 62 – będącą własnością E. P. i nr 67 S. S. rozdziela droga gminna – nr 63, stanowiąca własność Gminy [...]. A. S. – użytkownik działki nr 67 wykonał na niej przekopy, kierując wody opadowe na działkę E. P. Te działania, jak równie zamontowanie rury PCV pod drogą gminną spowodowały zmianę stosunków wodnych na działce nr 62 i szkody w postaci podmakania i pęknięć domu oraz zanieczyszczenia wody pitnej w studni.
Uznając zatem, że spełnione zostały przesłanki z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2010, ze zm.), organ nakazał usunięcie przeszkód w odpływie wody właścicielom działek, na których te przeszkody istnieją.
W odwołaniu od tej decyzji S. S., reprezentowany przez adwokata W. S, zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy poprzez nie dopuszczenie dowodu z akt postępowania scaleniowego oraz uchybienie art. 78 k.p.a, poprzez nie włączenie do materiału dowodowego pisma pełnomocnika odwołującego z uwagi na jego wniesienie po terminie wyznaczonym przez organ. W ocenie odwołującego organ nie może odmówić żądaniu strony przeprowadzenia określonego dowodu, nawet jeśli dotyczy okoliczności stwierdzonych innymi dowodami, jeśli tylko ma znaczenie dla sprawy.
Poważnym uchybieniem jest zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z akt postępowania scaleniowego i ustalenie czy w rzeczywistości postępowanie to zmieniło granice działek objętych niniejszym postępowaniem i w konsekwencji czy zmieniły się przebiegi rowów melioracyjnych.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1-3 cyt. ustawy Prawo wodne uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w pkt 2, w części dotyczącej określenia terminu wykonania decyzji, w pozostałym zakresie utrzymało ją w mocy.
W ocenie organu odwoławczego Burmistrz [...] prawidłowo ustalił, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, bowiem doszło do zmiany stanu wody na gruncie, tj. na działce E. P., poprzez zmianę kierunku odpływu znajdującej się na działkach nr 67 i 63 wody opadowej i zmiana ta spowodowała szkody na gruncie wnioskodawczyni. Okoliczności te organ I instancji ustalił na podstawie rozprawy połączonej z oględzinami, przesłuchania świadków oraz wnioskodawczyni. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku pełnomocnika S. S. o przeprowadzenie ponownej rozprawy z oględzinami w terenie oraz przeprowadzenie dowodu z map przedscaleniowych. Ustalenie "układu działek" i kierunku spływu wód opadowych na podstawie takich map jest niemożliwe. Przeprowadzenie ponownej rozprawy organ uznał natomiast za niecelowe w sytuacji, kiedy S. S. nie wskazał na jaką konkretnie okoliczność ten dowód ma być po raz kolejny przeprowadzany.
W odniesieniu do oświadczenia pełnomocnika odwołującego, które nie zostało przez organ I instancji dopuszczone jako dowód w sprawie, Kolegium stwierdziło, że dowód ten został zasadnie przez organ pominięty, tyle, że inna winna być tego przyczyna – a mianowicie ta sama strona podnosiła te same okoliczności we wcześniejszym piśmie, które zostało włączone do materiału dowodowego, jak również podane w nim okoliczności były nieistotne dla sprawy.
Skargę na tę decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. S., wnosząc o jej uchylenie, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Podobnie jak w skardze zarzuty dotyczą naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 2 k.p.a.
Organ I instancji, oddalając wnioski dowodowe, nie ocenił ich pod kątem okoliczności wskazanych w art. 78 § 2 k.p.a. Takiej oceny dokonał dopiero organ odwoławczy, niemej jednak skarżący się z nią nie zgadza. Układ i stan własnościowy działek przedscaleniowych mają istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ wyznaczają granice sąsiednich nieruchomości, na które spływały wody.
W skardze zarzucono też brak należytego poinformowania strony, która działała bez profesjonalnego pełnomocnika, o możliwości złożenia wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. – do jej uchylenia, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
- 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich,
- 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
W ust. 2 na właściciela gruntu nałożony został obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Ust. 3 omawianego przepisu umożliwia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Obowiązek taki może zostać nałożony na właściciela gruntu, jeżeli spowodowane przez niego zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
Dla zastosowania art. 29 ust. 3 niezbędne jest łączne zaistnienie 2 przesłanek – zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Przy czym nie chodzi tu o przewidywane, hipotetyczne skutki, ale zaistniałe faktycznie.
W rozpatrywanej sprawie organy uznały, iż ww. przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne zostały spełnione. Za zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że na działce nr 67 stanowiącej własność S. S., użytkowanej przez A. S. wykonany został rów odprowadzający wodę, a na sąsiedniej działce nr 63, stanowiącej drogę gminną, wykonano przepust pod tą drogą i zamontowano rurę PCV.
Niesporne jest, że kierowana w taki sposób woda spływa na działkę nr 62 należącą do E. P., powodując na tej działce szkody w postaci podtapiania gruntu i budynku oraz zanieczyszczenia wody w studni.
Ustalenia stanu faktycznego zostały dokonane przez organy prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 78 § 2 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu dowodowym. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium ustosunkowało się do kwestii braku zaliczenia do materiału dowodowego przez organ I instancji pisma A. S. z 20.10.2010 r., zawierającego oświadczenie J. S., które zostało złożone po upływie wyznaczonego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Zawarte w nim okoliczności sprowadzają się do twierdzeń użytkownika działki nr 67, że nie zmieniał on kierunku spływu wód na tej działce w stosunku do stanu sprzed scalenia i były podnoszone we wcześniejszych pismach A. S. Dokonując oceny w postępowaniu dowodowym, które fakty mają istotne znaczenie dla sprawy i wymagają udowodnienia organy prawidłowo uznały, że przeprowadzenie dowodu z map przedscaleniowych jest niecelowe, ponieważ mapy te nie odzwierciedlają stosunków wodnych i kierunku spływu wód. Nie ma też znaczenia układ gruntów przed scaleniem, w tym podnoszony fakt, że działka nr 63 będąca własnością Gminy [...] została wydzielona w wyniku scalenia gruntów, a wcześniej stanowiła drogę dojazdową i była własnością M. S. i J. S., skoro niesporne jest, że przepust pod tą drogą został wykonany współcześnie.
Słusznie też organy zobowiązały do likwidacji tego przepustu Gminę [...], choć gmina ta, jak wynika z materiału dowodowego, nie wykonywała żadnych urządzeń na swojej działce. Nałożenie takiego obowiązku znajduje oparcie w treści art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz ust. 2 (zmiany w odpływie wody powstałe na skutek działania osób trzecich), które wskazują właściciela gruntu jako osobę zobowiązaną.
Legalności zaskarżonej decyzji nie mogły też podważyć argumenty skarżącego, który podnosi, że wykonanie nałożonego obowiązku spowoduje nadmierny spływ wód na jego działkę. Należy przy tym podkreślić, że niewątpliwie kwestia odprowadzenia wód z działki nr 67 wymaga uregulowania, jednakże nie była ona przedmiotem prowadzonego postępowania.
Z wszystkich tych przyczyn, uznając, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.