Uzasadnienie
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. Z., T. D. i B. K.-S. jest decyzja Wojewody P. z dnia [...].03.2008 r. Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...].12.2007 r., Nr [...] odmawiającą zwrotu skarżącym nieruchomości położonej w obrębie 207 R. – Ś. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm./.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda P. na wstępie zasygnalizował, iż postanowieniem z dnia [...].08.2007 r., Nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta R] od załatwienia sprawy, gdyż nieruchomość będąca przedmiotem wniosku stanowi własność Gminy Miasta R. i do rozpatrzenia sprawy wyznaczył Starostę R. Następnie wyjaśnił, że z wnioskiem o zwrot wystąpili spadkobiercy poprzednich właścicieli ustaleni przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...].10.1997 r., sygn. akt [...] i z dnia [...].05.1999 r., sygn. akt [...]. Starosta R. decyzją z dnia [...].12.2007 r., Nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr, nr 538/25 i 538/26, położonej w obrębie 207 R. – Ś. stanowiącej własność Gminy Miasta R. W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że umową sprzedaży, sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A 8886/67 i w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, S. i G. K. zbyli na rzecz Skarbu Państwa parcelę budowlaną nr 3247/2 o pow. 145 m2 jako niezbędną pod budowę trasy W-Z w R. Cel wywłaszczeniowy określała decyzja Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].01.1966 r., Nr [...] skorygowana decyzją z dnia [...].06.1967 r., Nr [...].
Wskazana nieruchomość nie była przewidziana do bezpośredniej zabudowy, miała natomiast stwarzać możliwość prawidłowego wjazdu i zjazdu z trasy W-Z w okolicach wiaduktu, a także jej połączenie z ul. T. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że na przedmiotowej nieruchomości urządzono pas zieleni, który był i jest integralną częścią trasy W-Z zatwierdzonej w/w decyzjami z dnia 7.01.1966 r. i 10.07.1967 r. Trasa W-Z w postaci jezdni, chodników, wiaduktu wraz z urządzonymi zjazdami oraz rozdzielający jezdnie pas zieleni została wybudowana w 1970 r.
W takiej sytuacji organ I instancji stwierdził, że nie ma podstaw do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w umowie sprzedaży.
W odwołaniu M. Z., T. D. i B. K.-S. zakwestionowały stanowisko organu I instancji, iż to przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na cel wywłaszczenia, gdyż ich zdaniem nie została użyta do budowy trasy W-Z, lecz pod urządzenie pasa zieleni. Rozpatrując odwołanie, Wojewoda P. w trybie art. 136 k.p.a. – zlecił Staroście R. uzupełnienie materiału dowodowego poprzez odszukanie i przeprowadzenie dowodu z planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik /aneks/ do lokalizacji szczegółowej nr 123 z dnia 22.06.1962 r. oraz z opinii technicznej dotyczącej funkcji terenów przy trasie W-Z /wiadukt/ ulic: P., B. i K. w R. Organ I instancji wykonał zlecenie organu odwoławczego i zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do dodatkowo zebranych dowodów.
Z przysługującego prawa skorzystała M. Z., która nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń.
Wojewoda P. badając sprawę poczynił ustalenia faktyczne zbieżne z ustaleniami organu I instancji. Ponadto ustalił, że zakres inwestycji /budowa trasy W-Z/ został zatwierdzony decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...].06.1962 r., Nr [...] Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium MRN w R., zmienionej następnie decyzjami z dnia [...].01.1966 r. i [...].07.1967 r. W ramach tej inwestycji zrealizowano jezdnie, wiadukt, chodniki oraz rozdzielający jezdnie pas zieleni, istniejący m. innymi na działkach nr, nr 538/25 i 538/26.
Dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego z przepisem art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm./ stwierdził, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość jest zbędna, jeżeli po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo gdy po upływie 10 lat, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Cel nabycia przedmiotowej nieruchomości został sformułowany ogólnie jako budowa trasy W-Z. Możliwe do zgromadzenia dowody i dokumenty z tamtego okresu określają pasy dróg, lecz nie uszczegóławiają sposobu przeznaczenia terenu między tymi drogami, na którym znajduje się wnioskowana do zwrotu nieruchomość.
W roku 1999 Prezydent Miasta R. prowadząc postępowanie zwrotowe sąsiedniej nieruchomości /działki 538/1 i 538/2/ zlecił NOT opracowanie opinii technicznej dotyczącej funkcji terenów przy trasie W-Z /wiadukt/ ulic: P., B. i K. w R. Autor wskazanej opinii stwierdził, że powyższe działki zostały prawidłowo włączone do tzw. pasa drogowego trasy W-Z z węzłem drogowym i stanowi integralną część głównej trasy komunikacyjnej w R., jaką jest ul. P. wraz z łącznicą tj. ul. B. – nieodzowny element dwupoziomego węzła drogowego. Teren ten obecnie stanowi zieleń zgodnie z przeznaczeniem i celem jakiemu miał służyć, pełniąc w ten sposób prawidłowo funkcje do jakiej jest przeznaczony m. in. zgodnie z wytycznymi projektowania ulic i dróg. Stwierdził również, że zieleń /rozdzielająca jezdnie od zabudowy/ ze względu na cel, któremu ma zawsze służyć, a także ze względu na bezpieczeństwo ruchu, widoczność na skrzyżowania, ochronę środowiska, nigdy nie była i nie powinna być przewidywana do zabudowy kubaturowej.
W konkluzji organ odwoławczy skonstatował, że wskazana opinia w zestawieniu ze stanem faktycznym na gruncie, dawała podstawę do uznania, że wnioskowane do zwrotu działki nr, nr 538/25 i 535/26 zostały wykorzystane na cel wymieniony w umowie sprzedaży, zatem nie stały się zbędne w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W skardze M. Z., T. D. i B. K.-S. zanegowały stanowisko Wojewody P., że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowych działkach. Powołując się na art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdziły, że zasadniczą kwestią w sprawie jest data rozpoczęcia i zrealizowania inwestycji określonej jako budowa Trasy W-Z w R. Daty te winne zostać określone dokładnie.
Natomiast organ odwoławczy termin realizacji inwestycji określił "wiele lat temu". Powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opinia NOT nie rozróżnia "w ogóle kwestii kilku decyzji o lokalizacji Trasy W-Z, więc w jaki sposób może być ona traktowana jako opinia wiążąca w sprawie". Ponadto "opinia ta wykonana jest przez organ, który nie rozstrzygał w sprawie, na wiele lat przed złożeniem przez nas wniosku o zwrot nieruchomości, dlatego nie powinna ona zostać dopuszczona jako dowód w prowadzonym postępowaniu". O pozyskanie przedmiotowych działek starają się inwestorzy, którym ów "pas zieleni" nie przeszkadza w projektowaniu "zabudowy kubaturowej".
Twierdzenie organu, że w obrębie ul. P., B. oraz W. Ś. brak jest zwartej zabudowy jest nieprawdziwe.
Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i motywy zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga M. Z., T. D. i B. K.-S. /zawarta w jednym piśmie/ nie zasługuje na uwzględnienie.
Tytułem wprowadzenia do istoty sprawy należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, który określa podstawową funkcję sądów administracyjnych polegającą na kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych pod względem zgodności z prawem.
Z funkcji tej równocześnie wynika, że przy tej kontroli wojewódzki sąd administracyjny bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., stan faktyczny Sąd I instancji ustala na podstawie akt sprawy administracyjnej i sądowej.
Stan faktyczny sprawy, będący podstawą wyrokowania jest następujący:
W dniu 12.03.2007 r. wpłynął do Prezydenta Miasta R. wniosek M. Z., T. D. i B. K.-S. o zwrot "parceli gruntownej nr 3247/2 GM Kat. R.".
Postanowieniem z dnia [...].08.2007 r., Nr [...] Wojewoda P. wyłączył Prezydenta Miasta R. od załatwienia sprawy objętej rzeczonym wnioskiem i wyznaczył Starostę R. do załatwienia tej sprawy. Przyczyną wyłączenia organu była okoliczność, że Gmina Miasto R. jest obecnie właścicielem nieruchomości której dotyczy wniosek.
Umową sprzedaży z dnia 22.12.1967 r. zawartą w formie aktu notarialnego i w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm./, sporządzoną w PBN w R. Rep. A numer 8887/67 – G. K. i S. K. sprzedali Skarbowi Państwa działkę budowlaną nr 3247/2 o pow. 145 m2 zabudowaną drewnianym budynkiem mieszkalnym z werandą i gankiem, szopą, chodnikiem za cenę szacunkową 83198,03 złotych. W umowie tej podano, że decyzją Wydziału Budownictwa i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].01.1966 r., Nr [...] skorygowaną decyzją z dnia [...].06.1967 r., Nr [...] została ustalona lokalizacja przebiegu trasy W-Z między innymi przez działkę 3247/2. Obecnie wskazana działka stanowi dwie działki o numerach: 538/25 o pow. 98 m2 i 538/26 o pow. 47 m2, które są położone w obrębie 207 R. – Ś. /decyzja Prezydenta Miasta R. z [...].07.2007 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału działek oraz mapa z projektem podziału nieruchomości z dnia 11.07.2007 r., sporządzona przez geodetę R. R./.
Działki te stanowią własność Gminy Miasto R., co wynika z księgi wieczystej Kw RZ1Z000252117/01.
W księdze tej jest wpisana m. innymi działka 538/10 z podziału której powstały działki 538/22 i 538/21, a z ich podziału powstały działki będące przedmiotem wniosku /538/25 i 538/26/.
Wnioskodawczynie są spadkobiercami S. K. i G. K., co wynika z postanowień Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia [...].10.1997 r., sygn. akt [...] i z dnia [...].05.1999 r. sygn. akt [...].
Decyzja Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].06.1967 r., Nr [...] skorygowano kontur lokalizacji trasy W-Z w rejonie ul. B. i T., a w szczególności uzupełniono załącznik graficzny poprzedniej decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].01.1966 r., Nr [...]o kontur dodatkowy terenu oznaczonego na podkładach sytuacyjno-wysokościowych w skali 1:1000 linia koloru zielonego oraz literami A-B-C-D-E-F-G-H-A /akta organu I instancji T. II k. 39/.
Z dołączonego konturu trasy W-Z wynika, że dodatkowy kontur rozciągał się między ul. K., a ulicą B. i dochodził do ul. T. /akta organu I instancji, t. II, k. 41/.
Działka 3247/2 była położona przy ul. Borelowskiego 5 i znajdowała się w tym konturze co oznacza, iż według lokalizacji szczegółowej była przeznaczona na cele budowy trasy W-Z. W piśmie z dnia 12.11.2007 r. L.dz.11539 Miejski Zarząd Dróg i Zieleni w R. wyjaśnił, że teren pomiędzy obecnymi ulicami P., a B. oraz między ulicami B., a K. jest terenem zieleni urządzonej i stanowi integralną część węzła komunikacyjnego. Węzeł ten został wybudowany w 1970 r. jako część ówczesnej trasy W-Z. W ramach tej inwestycji wybudowano Wiadukt Śląski i od strony wschodniej połączenie tego wiaduktu z dalszą częścią trasy W-Z obecnie nazwanej Al. P..
Zjazd z ulicy P. w ulicę B. i połączenie z ulicami T. i K. wraz z terenem zieleni urządzonej stanowi węzeł komunikacyjny w skład którego wchodzą działki nr 538/25 i 538/26 /wskazane pismo znajduje się w aktach organu I instancji – t. II, k. 62/.
Przytoczoną informację w zakresie daty zakończenia budowy Trasy W-Z potwierdza tekst i rysunek Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta R. zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium WRN w R. z dnia [...].01.1973 r. /Dz. Urzędowy WRN Nr 2/73, poz. 4, z dnia 16.02.1973 r./, bo na rysunku tego planu jest uwidoczniony węzeł komunikacyjny, zrealizowany w ramach budowy Trasy W-Z /akta organu I instancji, t. III, k. 9-10/.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 3.10.2007 r. z udziałem geodety wynika, że na działkach nr, nr 538/25 i 538/26 nie ma żadnych obiektów kubaturowych, ani nasadzeń drzew. Działki porośnięte są trawą, a jej stan wskazuje, że nawierzchnia jest wzorowo utrzymana /akta organu I instancji, t. II, k. 26/.
Starosta R. przeprowadził dowód z opinii technicznej dotyczącej funkcji terenów przy trasie W-Z /wiadukt/ ulic: P., B. i K., sporządzonej w grudniu 1999 r. przez rzeczoznawców Naczelnej Organizacji Technicznej – Zespołu Usług Technicznych w R. /akta organu I instancji, t. III, k. 16-22/. Opinia była wydana w innej sprawie, której przedmiot dotyczy budowy Trasy W-Z.
W opinii tej podano, że zrealizowany cel budowy Trasy W-Z tzn. jezdnie, chodniki, wiadukt, rozdzielające jezdnie i towarzyszące pasy zieleni są integralną częścią tej Trasy i przewidziane były w zatwierdzonej decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].06.1962 r. ze zmianami określonymi w decyzjach z dnia [...].01.1966 r. i z dnia [...].07.1967 r., Nr [...], stanowiących załącznik do dokumentacji technicznej Trasy W-Z. Biegli dodali, że przepisy i normatywy projektowania dróg i węzłów drogowych w czasie projektowania i realizacji w latach 60 stanowiły, że jezdnie, wiadukty, chodniki oraz pasy zieleni rozdzielające jezdnie i pasy zieleni izolacyjnej od zabudowy są integralną częścią trasy komunikacyjnej i węzła drogowego szczególnie wysokiej klasy, a taką klasą była Trasa W-Z, wówczas klasa P2 /obecnie Aleja P./. Zieleń rozdzielająca jezdnie i izolacyjna od zabudowy ze względu na cel, któremu ma zawsze służyć, a także ze względu na bezpieczeństwo ruchu, widoczność na skrzyżowaniach, ochronę środowiska /zanieczyszczenie powietrza i hałas/ nigdy nie była i nie powinna być przewidywana do zabudowy kubaturowej.
Art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, z późn. zm. /dalej jako: u.g.n./ m. in. stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żadać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Według art. 137 ust. 1 u.g.n. – nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
- 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
- 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Stosownie do art. 216 ust. 1 – u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III w/w ustawy /art. 136-142/ stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 i z 1982 r., Nr 11, poz. 79/.
Stosowanie odpowiednie będzie w tym przypadku oznaczać, że terminy początkowe określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy liczyć od daty zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.
Niesporna jest kwestia, że wnioskodawczynie są spadkobiercami poprzednich współwłaścicieli łącznych działki nr 3247/2 /obecnie działki 538/25 i 538/26/, zatem na tle prawa materialnego /art. 136 ust. 3 – u.g.n./ posiadają legitymację do żądania zwrotu w/w nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa.
Cel nabycia powyższej nieruchomości przez Skarb Państwa wskazany w umowie sprzedaży z dnia 22.12.1967 r. oraz w decyzji Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia [...].06.1967 r., Nr [...] został określony ogólnie "lokalizacja Trasy W-Z".
Zdaniem Sądu in merito trafne jest stanowisko orzekających organów, że budowa Trasy W-Z /głównego wówczas węzła komunikacyjnego w R./ obejmowała nie tylko budowę Wiaduktu Śląskiego, jezdni, chodników, ale również w zakres jej lokalizacji wchodziły także pasy zielni między jezdniami i pasy zieleni izolacyjnej. Stanowisko to jest wsparte opinią NOT z 1999 r. W skardze skarżące zanegowały tą opinię i zarzuciły, że opinia ta "nie rozróżnia w ogóle kwestii kilku decyzji o lokalizacji Trasy W-Z, została wydana w innej sprawie, zatem nie powinna zostać dopuszczona jako dowód w przedmiotowej sprawie administracyjnej.
Zdaniem Sądu zarzut ten jest chybiony, bowiem zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, iż dowodem w postępowaniu administracyjnym są wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie.
Okoliczność, iż opinia NOT została wydana w innej sprawie i kilka lat wcześniej, akurat w przedmiotowej sprawie administracyjnej nie pozbawia tej opinii mocy dowodowej, bo jej przedmiotem była budowa Trasy W-Z w związku z żądaniem zwrotu nieruchomości wywłaszczonej położonej w tym samym konturze co działki 538/25 i 538/26. Dotyczyła m. innymi działek 538/1 i 538/2, co ilustruje mapka wykonana przez geodetę B. K. /akta organu II instancji/.
Drugi zarzut, iż "nie rozróżnia w ogóle kwestii kilku decyzji o lokalizacji Trasy W-Z" jest oderwany od tekstu opinii, w której wyraźnie zaznaczono, że zakres lokalizacji tejże inwestycji analizowano na tle decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...].06.1962 r. wraz ze zmianami określonymi w decyzjach z dnia [...].01.1966 r. i z dnia [...].07.1967 r., Nr [...], a ta ostatnia dotyczy przedmiotowej sprawy, co uwydatniono w ustaleniach faktycznych.
Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa działka została wykorzystana na cel związany z jej nabyciem przez Skarb Państwa /pas zieleni izolacyjnej – wchodzący w skład węzła komunikacyjnego/.
Drugi zarzut podniesiony w skardze, że data rozpoczęcia i zakończenia budowy Trasy W-Z nie jest dokładnie określona, nie jest również zasadny, bowiem z rysunku Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta R., uchwalonego w dniu [...].01.1973 r., trasa W-Z jest już uwidoczniona, zatem wiarygodna jest informacja Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w R., że węzeł komunikacyjny pomiędzy obecną ul. P., a B. oraz między ulicami B. i K. został wybudowany w 1970 r.
Poruszoną kwestię objaśnił w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, który dodatkowo powołał się na treść archiwalnej mapy zasadniczej w skali 1:2000 znajdującej się w Grodzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. Termin 7-letni o jakim mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. upłynął z dniem 22.12.1974 r. i w tym czasie budowa przedmiotowego węzła komunikacyjnego była już zakończona.
Skoro nie zaistniały przesłanki do zwrotu nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości, zatem Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.