Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 366/07

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2007 r. sygn. akt

II SA/Rz 366/07 – po rozpoznaniu wniesionego wraz ze skargą wniosku J. I. o zwolnienie od kosztów sądowych – orzeczono o przyznaniu mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w 4/5 części, odmawiając mu jednocześnie zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie.

W jego uzasadnieniu wskazano, iż o ile jego sytuacja rodzinna i materialna, w tym osiągane dochody, uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od wpisu od skargi, to jednak nie przesądzają o całkowitym braku możliwości partycypowania w kosztach sądowych i umożliwiają mu poczynienie na ten cel stosownych oszczędności w wydatkach nie mających charakteru bezwzględnie koniecznego.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. wniesiona przez J. I. skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] została oddalona. Pełnomocnik skarżącego we wniesionej od tego wyroku skardze kasacyjnej zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając go trudną sytuacją finansową skarżącego; wniosek ten znalazł odzwierciedlenie w załączonym do skargi urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał na bardzo trudną sytuację materialną swoją i rodziny (żona i 3 dzieci w wieku 5, 11 i 15 lat) wynikającą z bardzo niskich uzyskiwanych przez niego zarobków, które zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby bytowe. Żona skarżącego nie pracuje zawodowo opiekując się dziećmi wymagającymi stałej kontroli lekarskiej, a posiadane gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Wg zawartego we wniosku oświadczenia dochody skarżącego wynoszą 1931,25 zł. brutto, zaś posiadany majątek obejmuje ponad 100-letni drewniany dom o pow. 70 m² z zabudowaniami gospodarczym, nieruchomość rolną o pow. 4,76 ha, 62 ary lasu, samochód osobowy Fiat Tipo (rok prod. 1992) i ciągnik rolniczy T 25A z 1984 r.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:

Powołane wyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 maja 2007 r. na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ postanowienie to należy do kategorii orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego wniosku następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (do zastosowania tego przepisu uprawnia regulacja art. 258 § 3 P.p.s.a. nakazująca odpowiednie stosowanie do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu).

W tym kontekście należy zatem rozpatrzyć, czy od wydania postanowienia z dnia 14 maja 2007 r. nastąpiła zmiana okoliczności (faktycznych lub prawnych) uzasadniająca dokonanie zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia co do odmowy zwolnienia od kosztów sądowych ponad 4/5 wpisu od skargi.

Wobec niezmienionych okoliczności prawnych, analizie poddawane są informacje zawarte we wniosku PPF. Ich porównanie z poprzednio złożonymi nie daje jednak żadnych podstaw do takiego stwierdzenia. Zmianie nie uległ stan rodzinny wnioskodawcy. W niewielkim stopniu wzrosły uzyskiwane przez skarżącego dochody (z 1478 zł. na 1931,25 zł. brutto), zasadniczo taki sam jest jego stan majątkowy; różnica w stosunku do poprzedniego wniosku sprowadza się do wykazania nieruchomości leśnej i ciągnika rolniczego, jednak jak wynika z analizy akt sądowoadministracyjnych sprawy znajdowały się one już wcześniej w jego posiadaniu, lecz nie zostały ujawnione.

Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych domaga się przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Niezbędnym tego warunkiem jest jednak wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, iż to właśnie na osobie wnioskującej spoczywa ten obowiązek, którego – analogicznie jak w poprzednim wniosku – J. I. nie spełnił.

Wobec niezmienionej podstawy prawnej rozpoznania wniosku i braku zmiany (w szczególności na niekorzyść) związanych z nią okoliczności faktycznych dot. sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów skarżącego i jego rodziny aktualne pozostają argumenty powołane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 maja 2007 r. świadczące o tym, iż mimo niewątpliwie doświadczanych trudności związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych nie jest on pozbawiony możliwości wygospodarowania środków finansowych z przeznaczeniem na pokrycie części związanych ze swoim udziałem w sprawie kosztów sądowych; z uwagi na etap na jakim znajduje się sprawa w praktyce sprowadza się to do opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. (połowa wpisu od skargi, którego pełna wysokość wynosiła 500 zł.).

Wynika to zarówno z argumentów powołanych w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 maja 2007 r. (posiadanie stałego źródła dochodów i zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, posiadanie gospodarstwa rolnego wpływającego na zmniejszenie wydatków związanych z kosztami utrzymania - zakupem żywności, udzielenie pełnomocnictwa adwokatowi do przeglądania i sporządzania odpisów z akt administracyjnych sprawy po wydaniu zaskarżonej decyzji), jak i okoliczności ujawnionych na dalszym etapie toczącego się przed Sądem postępowania (w tym pism kierowanych przez jego uczestników).

Dotyczy to przede wszystkim:

1. - świadczenia przez skarżącego usług rolniczych, chociażby tylko "w ramach dobrosąsiedzkich stosunków" (k. 86 i 107 akt sądowych); twierdzenie, iż nie osiąga on z tego tytułu żadnych dochodów świadczyłoby, iż wykonuje on te usługi całkiem bezinteresownie, co poddaje w wątpliwość jego oświadczenie o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Zwrócenia uwagi wymaga, że nawet nieodpłatne świadczenie usług nie oznacza braku z tego tytułu dla skarżącego jakichkolwiek innych korzyści. Ponadto dla potrzeb prawa pomocy istotne znaczenie ma faktyczna możliwość uzyskania środków finansowych przez osobę wnioskującą, bez względu na to czy i z jakich powodów ona tej możliwości nie wykorzystuje,
2. - posiadania nieruchomości leśnej; nawet jeżeli obecnie jest ona wykorzystywana wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb skarżącego (przede wszystkim na opał – k. 108), nie stoi to na przeszkodzie do dokonania sprzedaży pewnej ilości surowca drzewnego celem pozyskania niezbędnych środków finansowych,
3. - prowadzenia produkcji zwierzęcej, tj. chowu i sprzedaży tuczników, sprzedaży mleka (pismo uczestników postępowania – k. 86 akt sądowych), zakup krowy w lipcu 2007 r., tj. po przyznaniu prawa pomocy (na jej zakup musiała pozwolić skarżącemu sytuacja finansowa, co z uwagi na niewielki upływ czasu od przyznania mu częściowego zwolnienia od wpisu od skargi poddaje w wątpliwość prawdziwość i zupełność informacji podanych w pierwotnym wniosku PPF),
4. - opłacenia części wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku – obydwie opłaty po 100 zł. oraz udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi i radcy prawnemu w sprawie objętej skargą, co musiało mieć odzwierciedlenie w możliwościach płatniczych wnioskodawcy.

Kwestie te – abstrahując od zasadności przyznanego już skarżącemu prawa pomocy - stanowią istotną przeszkodę do pozytywnego rozpoznania obecnie złożonego wniosku, zwłaszcza że w znacznej części legły już wcześniej u podstaw odmowy zwolnienia od całości kosztów sądowych.

Uznając, że wnioskodawca nie spełnia warunków przemawiających za rozszerzeniem zakresu już przyznanego mu prawa pomocy (zmianą postanowienia z dnia 14 maja 2007 r.), z uwagi na brak wykazania przez niego zagrożenia uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny, na podstawie powołanych przepisów postanowiono jak w sentencji.