Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 4/12
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) postanowieniem z dnia 20 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 4/12, zwolnił skarżących S. B i M. B. od kosztów sądowych w części 4/5 tych kosztów oraz ustanowił adwokata z urzędu.
WSA wyrokiem z 25 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Rz 4/12 oddalił skargę wyżej wymienionych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Kolejnym wnioskiem złożonym na urzędowym druku PPF, S. B. i M. B. ponownie zwrócili się do WSA o przyznanie prawa pomocy. Strony reprezentowane przez adwokata w sformułowanej przez pełnomocnika skardze kasacyjnej zażądały zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi kasacyjnej.
Stwierdzono, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie referendarza WSA w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Rz 4/12, w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy z mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. z 2012 r., Nr 270; zwana dalej p.p.s.a./, wywołuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Wiąże ono podmioty postępowania sądowoadministracyjnego w tym prowadzący to postępowanie Sąd. Postanowienia dotyczące prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzeczenia w tym przedmiocie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłby prawomocne. Ponieważ wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem, to ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić czy po wydaniu przez referendarza sądowego wspomnianego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca rozszerzenie przyznanego prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie, zmiana orzeczenia zgodnie ze zgłoszonym żądaniem powinna polegać na zwolnieniu od wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi kasacyjnej. Taki sposób procedowania, w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o prawo pomocy, nakreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. o sygn. akt II OZ 877/05 – niepublikowane/. Zawarta w tym postanowieniu teza nawiązuje do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1969 r. I PZ 35/69 – niepublikowane. Według treści art. 165 p.p.s.a. zmiana i uchylenie postanowienia może nastąpić wyłącznie wskutek zmiany okoliczności stanowiących podstawę oceny sądu przy podejmowaniu pierwotnego orzeczenia. Zmiana okoliczności sprawy stanowi jedyną, ale bardzo istotną barierę w modyfikowaniu prawomocnych przecież postanowień sądu administracyjnego. Bez tego warunku uznanie przez ustawodawcę postanowień niekończących postępowania w sprawie za prawomocne nie miałoby właściwie żadnego znaczenia dla prawa. Orzeczenia te mogłyby być zmieniane i uchylane w każdej sytuacji pomimo istnienia tych samym okoliczności prawnych i faktycznych, jakie istniały przy ich wydaniu.
Ponieważ strony korzystają z prawa pomocy poprzez zwolnienia od kosztów sądowych w 4/5 części, wpis od skargi kasacyjnej wynosi w ich wypadku 50 zł. Ta kwota stanowi bowiem 4/5 części kwoty 250 zł. Wpis w wysokości 250 zł byłoby należny w sytuacji, gdy strony nie korzystałyby ze zwolnienia od kosztów sądowych na mocy postanowienia referendarza sądowego. Porównanie znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, załączonych do nich kopii dokumentów, pozwala z przekonaniem uznać, że sytuacja majątkowa i osobista stron skarżących nie uległa pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w uprzednio złożonym wniosku PPF. Strony uzyskują dochody niewiele większe w stosunku do stanu prawomocnie rozpoznanego, a ponadto posiadają te same składniki mienia ruchomego i nieruchomego.
Wobec tego pokrycie kwoty 50 zł wpisu sądowego nie nadwyręży ich zdolności do zaspokajania potrzeb podstawowych dwuosobowego gospodarstwa domowego. Nie można więc stwierdzić zaistnienia przesłanek do zmiany prawomocnego orzeczenia referendarza WSA.
Procesowe podstawy niniejszego rozstrzygnięcia znajdują wsparcie w art. 165, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.