Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. C., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w formie:
- - zasiłku stałego w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.
- - zasiłku stałego w wysokości 70,83 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.
- - składki zdrowotnej w wysokości 9 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.).
Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku A. C. z dnia [...] września 2011 r. o przyznanie zasiłku stałego, działający z upoważnienia Burmistrza [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., przyznał wyżej wymienionemu zasiłek stały w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. oraz składki zdrowotnej w wysokości 9,00 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Na skutek złożonego przez A. C. odwołania powyższa decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał świadczenia z pomocy społecznej w formie:
- - zasiłku stałego w wysokości 84,90 zł miesięcznie od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.
- - zasiłku stałego w wysokości 70,83 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.
- - składki zdrowotnej w wysokości 9 % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. zakwestionował dokonane przez organ ustalenia, w tym stwierdzenie, że wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał na art. 37 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwana dalej w skrócie u.p.s., regulujący kwestię przyznania zasiłku stałego. Kolegium wskazało, że z dokonanych ustaleń wynika, że A. C. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwoma braćmi. Matka zatrudniona jest w szkole podstawowej jako sprzątaczka, a bracia S. i T. w wieku 22 i 25 lat są zarejestrowaniu w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę matki w wysokości 1064,38 zł w okresie od sierpnia do listopada 2011 r., a od listopada 2011 r. w wysokości 1120,67 zł. Kolegium podało, że kryterium dochodowe 4-osobowej rodziny wynosi 1404 zł miesięcznie. W przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi to kwotę 266,10 zł (1064,38:4=266,10 i 1120,67:4=280,17) i są to kwoty niższe niż ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 351 zł na 1 członka rodziny miesięcznie.
Kolegium wskazało także, że zajmowane przez rodzinę mieszkanie składa się z dwóch izb (kuchnia i pokój). W mieszkaniu znajdują się oddzielne posłania oraz wspólne dla wszystkich mieszkańców sprzęty gospodarstwa domowego (jedna lodówka, kuchenka, pralka). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny. Z oświadczenia złożonego przez odwołującego z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 84,90 zł. Rachunki opłaca matka L. C. Organ uznał, że A. C. nie jest osobą samodzielnie gospodarującą, korzysta z pomocy matki, która ponosi koszty utrzymania mieszkania. Wcześniej co prawda matka odwołującego oświadczyła, że nie pomaga mu finansowo, zapewnia pomoc w formie mieszkania i wyżywienia. Organ zwrócił uwagę, że fakt wspólnego gospodarowania, który stanowił podstawę do przyznania pomocy finansowej, wynika również z uzasadnienia decyzji Kierownik GOPS nr [...], a której to odwołujący nie kwestionował.
Kolegium wskazało, że za dochód rodziny uważa się wszystkie dochody otrzymywane prze osoby wspólnie mieszkające i gospodarujące. W okolicznościach sprawy będzie to wynagrodzenie za pracę matki, która utrzymuje całą rodzinę. Wysokość zasiłku stałego ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (351 zł), a dochodem na osobę w rodzinie (266,10 zł od września do grudnia 2011 r. i 280,17 zł od stycznia 2012 r.), zatem w okolicznościach sprawy zasiłek ten będzie wynosić 84,90 zł (od września do grudnia 2011r.) oraz 70,83 zł (od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.). Organ I instancji w takiej wysokości przyznał zasiłek stały. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. C. zwrócił się o "wnikliwe i obiektywne zbadanie skargi". Podał, że jest ona dla niego, jako osoby niepełnosprawnej krzywdząca. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Podał, że jest osoba dorosłą i sam decyduje o sobie. Matka nie pomaga mu finansowo, ale pozwala korzystać ze wspólnej kuchni, naczyń i lodówki (gdzie ma swoją półkę). Zarzucił nierzetelne "sporządzenie" wywiadu środowiskowego oraz nie ustosunkowanie się do oświadczeń złożonych przez jego matkę i G. R. (ciotka). Podał, że nie kwestionował decyzji nr [...], gdyż szybko potrzebował pomocy, "nie miał za co żyć".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej p.p.s.a./. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu Sąd orzeka w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądów dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tegoż przepisu powyższej ustawy.
W okolicznościach niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 p.ps.a., skarga podlegała oddaleniu.
Podstawę materialno – prawną rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem zaskarżenia do Sadu decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm./ - zwana dalej w skrócie u.p.s.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zamierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.s.).
Jedną z form pomocy udzielonej potrzebującym jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego (art. 36 pkt 1 lit. a) u.p.s.). W myśl zaś art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek stały ustala się w tym przypadku w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).
Stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszonego o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
- 2) składniki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne,
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Pojęcie "dochód rodziny" ustawodawca zdefiniował jako sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.), a "dochód na osobę w rodzinie" to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 u.p.s.). Art. 6 pkt 14 u.p.s. określa natomiast krąg osób wchodzących w skład rodziny, a więc określa osoby, których dochody należy uwzględniać przy wyliczaniu kryterium dochodowego. Są to osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
W ocenie Sądu organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo zgromadziły i wszechstronnie oceniły materiał dowodowy i na jego podstawie ustaliły stan faktyczny sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że A. C. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie przewidzianej powyższym przepisem, tj. zasiłku stałego. Jest on osobą pełnoletnią, niepełnosprawną - o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z przedłożonym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], z okresem ważności do dnia [...] sierpnia 2013 r.
Stosownie do art. 6 pkt 1 u.p.s. całkowita niezdolność do pracy oznacza m. in. legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Organy ustaliły ponadto, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką L. C. i dwoma braćmi. Matka zatrudniona jest w szkole podstawowej jako sprzątaczka, a bracia S. i T. w wieku 22 i 25 lat są zarejestrowaniu w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę matki w wysokości 1 064,38 zł w okresie od sierpnia do listopada 2011 r. (zaświadczenie z dnia [...] września 2011 r. znak: [...]), a od listopada 2011 r. w wysokości 1 120,67 zł (zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...]). Organy ustaliły, że kryterium dochodowe 4-osobowej rodziny wynosi 1404 zł miesięcznie. W przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi to kwotę 266,10 zł (1064,38:4=266,10 i 1120,67:4=280,17). Zatem są to kwoty niższe niż ustawowe kryterium dochodowe, które jak wyżej wskazano wynosi 351 zł.
W trakcie wywiadu środowiskowego oraz jego aktualizacji ustalono ponadto, że zajmowane przez rodzinę mieszkanie składa się z dwóch izb (kuchnia i pokój), znajdującego się w domu będącym własnością babci. W mieszkaniu znajdują się oddzielne posłania oraz wspólne dla wszystkich mieszkańców sprzęty gospodarstwa domowego (jedna lodówka, kuchenka, pralka). Skarżący nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej.
Składając skargę do tut. Sadu A. C. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez uznanie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, podczas gdy, jak oświadczył jest osobą samotnie gospodarującą.
W ocenie Sądu analiza akt sprawy jednoznacznie potwierdza stanowisko organów administracji dotyczące ustalenia, że A. C. nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz "osobą w rodzinie" w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów u.p.s. Pojęcie wspólnego gospodarowania zostało sprecyzowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnymm. Przejawem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest m.in. wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. Przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. Chodzi m.in. o korzystanie ze wspólnych urządzeń gospodarstwa domowego (łazienka, kuchnia itp.), wspólnych mediów nawet, jeśli koszty z tym związane pokrywa tylko jedna osoba. Bez wątpienia skarżący czerpie takie korzyści - choćby w związku z faktem korzystania ze wspólnych urządzeń technicznych i sanitarnych znajdujących się w mieszkaniu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6.10.2010 r., sygn. akt II SA/Go 431/2010 LexPolonica nr 2515146).
Podobny pogląd został wyrażony w wyroku WSA w Lublinie z dnia 21.12.2010 r., sygn. akt II SA/Lu 664/2010 (Lex Polonica nr 2484096), w którym stwierdzono, że przez wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się nie tylko wspólne zamieszkiwanie określonych osób, ale związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną ścisłą współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione powinno być cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują.
Z dokonanych przez organu ustaleń jednoznacznie wynika, że A. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny. Ze złożonego przez niego oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 84,90 zł. Rachunki opłaca matka L. C., ona też ponosi koszty utrzymania domu (powyższe wynika ze złożonego w dniu [...] grudnia 2011 r. oświadczenia podpisanego przez A. C.), rachunki za wywóz śmieci opłaca babcia. Wszystkie te okoliczności wskazują, że skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz prowadzi wraz z matką i braćmi wspólne gospodarstwo domowe, a oświadczenie o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego złożone zostało wyłącznie na potrzeby uzyskania zasiłku stałego w wyższej wysokości.
Taka też konkluzja wynika z oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organ, a stwierdzonej na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] września 2011r. wywiadu środowiskowego (k. 12 akt administracyjnych) oraz jego aktualizacji przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2011 r. (k. 17 akt administracyjnych).
Mając powyższe rozważania na względzie uznać należy, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., stwierdzając, że A. C. nie jest osobą samodzielnie gospodarującą, i przyznając w konsekwencji skarżącemu zasiłek stały w wysokości 84,90 zł (od września do grudnia 2011 r.) oraz 70,83zł (od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013r.).
Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, co skutkuje oddaleniem skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).