Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. K. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie odmowy uznania wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym rozbiórki budynku. Ostateczną decyzją z dn.[...].11.2004r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazał S. i M. K. rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego w 1980r., usytuowanego na działce nr ewid. 2717, położonej w J. przy ul. Ł..
W motywach tej decyzji wskazano, iż przedmiotowy budynek został wybudowany w sposób sprzeczny z udzielonym pozwoleniem w ten sposób, iż został zrealizowany na istniejącej sieci gazowej niskiego ciśnienia. W dn.28.12.2004r. PINB skierował do S. K. i M. K. upomnienie, wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji o rozbiórce, z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. S. K. i M. K. pismem z 25.01.2005r. zwrócili się do WINB z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Przed rozpoznaniem tego wniosku ujawniono, że M. K. zmarł w dn.5.03.2005r., a jego żona S. K. jest wyłącznym spadkobiercą. Postanowieniem z [...06.2005r. Nr [...] WINB odmówił S. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...].11.2004r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. S. K. wniosła skargę na powyższe postanowienie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Rzeszowie prawomocnym postanowieniem z 21.09.2006r. II SA/Rz 950/05 skargę w tej sprawie odrzucił.
PINB w dn.[...].01.2007r. doręczył ze skutkiem prawnym S. K. postanowienie z dn.[...].12.2006r. Nr [...] o nałożeniu na nią grzywny w wysokości 8.100,58 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji tego organu z 5.11.2004r. oraz tytuł wykonawczy.
S. K. listem poleconym nadanym w dn.9.01.2007r. wniosła zarzuty przeciw prowadzonej egzekucji podnosząc, iż ma być ona niedopuszczalna, a to wobec braku dołączenia dowodu doręczenia upomnienia oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka. Wnosząca domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego albo zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Uzasadniając swe żądania S. K. wywodziła o braku dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu, iż zostało jej doręczone uprzednio upomnienie, nadto wskazywała na swą trudną sytuację materialną i osobistą. Żaląca się wskazywała, iż zasadnym byłoby zastosowanie wykonania zastępczego, albowiem z racji wieku nie może ona osobiście wykonać nałożonego obowiązku.
Postanowieniem z [...].01.2007r. Nr [...] PINB odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów. W motywach tego postanowienia wskazano, że obie podstawy wnoszenia zarzutów podane przez wnioskodawczynię nie zasługują na uwzględnienie. W treści tytułu wykonawczego podano, iż upomnienie doręczono zobowiązanej w dn.28.12.2004r., zatem nie występuje z tego względu niedopuszczalność prowadzenia egzekucji. Nie podzielono także zarzutu co do uciążliwości zastosowanego środka, eksponując istnienie niebezpieczeństwa, jakie stwarza ten budynek zlokalizowany nad istniejącą w terenie siecią gazową, a ponadto wskazano, iż upłynęło już sporo czasu, od momentu wydania nakazu rozbiórki, co umożliwiało żalącej się wykonanie obowiązku własnym staraniem. Dodatkowo wskazywano na możliwość umorzenia nałożonych kwot grzywien w razie wykonania obowiązku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. K. domagająca się jego uchylenia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, względnie zastosowanie łagodniejszego środka egzekucyjnego. Żaląca się podtrzymała prezentowane w toku egzekucji stanowisko odnośnie obu podstaw wniesionych zarzutów.
Postanowieniem z [...].03.2007r. Nr [...] WINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, powołując się w jego podstawie prawnej na dyspozycję art.138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art.34 § 4 i § 5 ustawy z 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229 z 2005r., poz.1954, zwana dalej Upe). Organ II instancji uznał zażalenie za nietrafne. W szczególności nie uznano zarzutu o braku uprzedniego doręczenia upomnienia, skoro upomnienie takie żalącej się doręczono i dowód doręczenia tego upomnienia zalega w aktach sprawy. Co się tyczy drugiego z zarzutów, to wskazano, że żaląca się może we własnym zakresie zlecić wykonanie prac rozbiórkowych, gdyby to zlecił organ egzekucyjny, to prace te odbywałyby się na koszt i ryzyko zobowiązanej. Nawet uiszczenie nałożonej grzywny nie zwolni żalącej się od wykonania obowiązku. Organ przytoczył także treść art.125 § 1 Upe w aspekcie umorzenia nałożonych grzywien w razie wykonania rozbiórki.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do WSA w Rzeszowie S. K. zarzucając naruszenie "art.33 ust.6 i 8 Upe", wniosła o jego uchylenie w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniosek o wstrzymanie wykonania rozpoznał WSA w Rzeszowie postanowieniem z 16.10.2007r. w ten sposób, iż odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej w sprawie "stwierdzono ponad wszelką miarę brak dopełnienia przez wierzyciela" obowiązku doręczenia upomnienia, a organ twierdząc, że co prawda doręczono upomnienie w dniu 28.12.2004r., nie dopełnić miał w całości obowiązków ustanowionych przepisem art.33 ust.6 Upe. Skarżąca powtórzyła zarzut zastosowania środka egzekucyjnego zbyt dolegliwego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wskazując, że skarga powtarza wywody zawarte w zażaleniu, a na nie organ udzielił odpowiedzi wyrzekając, jak w postanowieniu z [...].03.2007r.
W trakcie rozprawy przed Sądem w dn.16.04.2008r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania i wywodził, że decyzją nieostateczną z dn.[...].04.2008r. Nr [...] PINB stwierdził wygaśnięcie decyzji własnej z dn.5.11.2004r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr 2717 w J. przy ul.Ł.. Wniosku o zwieszenie postępowania Sąd nie uwzględnił.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), zaś podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu, z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji (postanowienia) lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli Sądu poddane było postanowienie WINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB w przedmiocie odmowy uznania zarzutów wniesionych przez skarżącą, jako zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie źródłem obowiązku o charakterze niepieniężnym, była decyzja PINB z 5.11.2004r. nakazująca S. K. i M. K. rozbiórkę budynku gospodarczego. Niespornym jest, że decyzja nakazująca rozbiórkę w dacie prowadzenia postępowania egzekucyjnego była decyzją ostateczną i podlegała wykonaniu. Na dzień orzekania przez Sąd w przedmiotowej sprawie była także decyzją prawomocną, skoro WSA w Rzeszowie w odrębnym postępowaniu odrzucił skargę S. K. na postanowienie WINB odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od nakazu rozbiórki (postanowienie z 21.09.2006r. II SA/Rz 950/05). Dodać należy, iż sprawując sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej Sąd orzeka w przedmiocie legalności zaskarżonego aktu, co do reguły biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie podjęcia tego aktu.
Późniejsze zmiany stanu faktycznego, nie mogą wpłynąć co do zasady, na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie wygaśnięcia nakazu rozbiórki, który stanowił podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nastąpiło już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. W dacie wyrzekania w przedmiocie zarzutów istniał w obrocie prawnym obowiązek o charakterze niepieniężnym, mający swe źródło w ostatecznej decyzji administracyjnej. Przedłożona na rozprawie kopia nieostatecznej decyzji PINB w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia nakazu rozbiórki nie mogła zatem mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia egzekucyjnego, nie mogła także stanowić przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego w trybie art.125 Ppsa. Zgodnie z art.125 § 1 pkt 1 Ppsa Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
W ocenie Sądu toczące się postępowanie, w którym PINB wydał w dn.[...].04.2008r. decyzję stwierdzającą wygaśnięcie nakazu rozbiórki, nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, jaki miał miejsce w dn.[...].03.2007r., tj. w dniu wydawania postanowienia przez WINB, które jest objęte skargą S. K..
Skarga koncentruje się wokół dwóch aspektów, pierwszy z nich związany jest z wywodzeniem, iż brak było wywiązania się przez organ egzekucyjny z obowiązku doręczenia uprzednio upomnienia. Ten zarzut skargi Sąd ocenia jako nietrafny. Akta administracyjne zawierają bowiem dowód doręczenia pisemnego upomnienia, które zostało skierowane wobec S. K. i M. K., a zostało odebrane osobiście przez skarżącą w dn.28.12.2004r.. Skuteczności doręczenia tego upomnienia nie zmienia fakt, że następnie M. K. zmarł, skoro S. K. jest wyłączną spadkobierczynią po zmarłym mężu.
Jednocześnie w tytule wykonawczym stwierdzono prawidłowo, że doręczenie upomnienia nastąpiło w dn.28.12.2004r.. Zgodnie z art.15 § 1 Upe postępowanie egzekucyjne może być wszczęte, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Egzekucja może być wszczęta po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Zgodnie z art.27 § 3 Upe do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, stosownie zaś do art.32 Upe organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych zobowiązanemu doręcza odpis tytułu wykonawczego. Obowiązki wynikające z cyt. przepisów zostały dochowane. Tytuł wykonawczy zalega w aktach administracyjnych, w aktach tych zalega także kopia upomnienia i dowód doręczenia go ze skutkiem prawnym.
Treść skargi wskazywałaby, iż S. K. uznaje, iż to jej jako zobowiązanemu organ egzekucyjny winien dołączyć dowód doręczenia upomnienia, jest to jednak pogląd błędny. Zobowiązanemu doręcza się odpis tytułu wykonawczego, sam tytuł wykonawczy zalega w aktach sprawy i do niego dołączone jest tzw. zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia. Z tego względu zarzut naruszenia przez orzekające w sprawie organy art.33 pkt 6 Upe (a nie "ust 6", jak w skardze) nie jest uzasadniony. Przepis powyższy stanowi przesłankę do wniesienia zarzutu, opierająca się na "niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego".
Sąd zwraca uwagę, że kwestia braku uprzedniego upomnienia, o jakim mowa w art.15 § 1 Upe została ujęta, jako odrębna przesłanka do wniesienia zarzutu w art.32 pkt 7 Upe, nie zaś w jego pkt 6. Sąd nie podziela zatem tak sformułowanego zarzutu w skardze, jakoby egzekucja była niedopuszczalna, albo zastosowany został niedopuszczalny środek egzekucyjny, nie podziela także uzasadnienia samej skargi, która eksponuje z kolei subiektywnie uchybienia organów w aspekcie doręczania upomnienia.
Drugi z zarzutów skargi koncentrował się na problematyce zastosowania środka zbyt uciążliwego w aspekcie trudnej sytuacji materialnej i osobistej skarżącej, tu w skardze sformułowano pogląd o naruszeniu przez organy "art.32 ust.8 Upe". Prawidłowo należało powołać art.32 pkt 8 Upe, albowiem przepis powyższy dzieli się na punkty, a nie na ustępy, zgodnie z cyt. przepisem podstawą zarzutu wniesionego przez zobowiązanego może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W myśl art.119 § 1 Upe grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W przypadku gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (art.121 § 4 Upe).
Wysokość takiej grzywny, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi iloczyn powierzchni zabudowy lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Organy obu instancji nie wyjaśniły, skąd wzięła się kwota zastosowanej grzywny w celu przymuszenia, w ocenie Sądu nie znaczy to jednak, że grzywna ta została ustalona w sposób sprzeczny z prawem. Pod pojęciem odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych należy rozumieć ustawę z 30.11.1995r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłacanych premii gwarancyjnych (Dz.U.
Nr 119 z 2003, poz.1115 ze zm.). W myśl art.3b ust.4 cyt. ustawy na potrzeby obliczania premii gwarancyjnej Prezes GUS ogłasza cenę 1m² powierzchni użytkowej za okresy kwartalne. Postanowienie w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wydane zostało przez organ egzekucyjny w dn.19.12.2006r., w tym dniu obowiązywała cena 1m² powierzchni użytkowej ustalona w komunikacie Prezesa GUS za III kwartał 2006r. w wysokości 2557 zł (Dz. Urz. GUS Nr 11, poz.72), taka też kwota została zastosowana przez organ egzekucyjny. Te ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że zastosowana w sprawie wysokość kwoty grzywny w celu przymuszenia wynikająca z nakazu stosowania przepisu art.121 § 5 Upe, nie miała charakteru uznaniowego, nadto jej wysokość organ egzekucyjny ustalił w sposób zgodny z w/w przepisami prawa. Wysokość takiej kwoty nie mogła w żaden sposób korelować ze stanem majątkowym osoby zobowiązanej, czy też jej szczególną sytuacją osobistą.
Z tego względu nie mógł zostać uwzględniony zarzut zastosowania środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego. Skarżąca jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązku egzekucyjnego nie może również a priori "przerzucać" na organ egzekucyjny sprawy podjęcia czynności o charakterze wykonawczym, zmierzających w istocie do wykonania nałożonego na nią obowiązku o charakterze niepieniężnym. Subiektywne przekonanie skarżącej, iż wykonanie zastępcze byłoby w tej sytuacji środkiem dla niej relatywnie łagodniejszym, nie stanowi, w przekonaniu Sądu, dowodu na sprzeczność z prawem wydanych w sprawie postanowień, a taki zakres kontroli tych rozstrzygnięć był przedmiotem uwagi w niniejszym postępowaniu.
Na ocenę legalności podjętych rozstrzygnięć nie ma wpływu, jak to uprzednio wskazano, fakt stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Biorąc powyższe pod uwagę, skargę jako nieuzasadnioną, oddalono na podstawie art.151 Ppsa.