Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 8 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 450/22

Uzasadnienie

W dniu 14 kwietnia 2022 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo zawierające wspólną skargę K. R., M. P., R. S., K. K. działających w imieniu własnym, jak i w imieniu Społeczności Wiejskiej [...], przeciwko Staroście Przemyskiemu, z żądaniem:

1. - wszczęcia postępowania o uzyskanie zwrotu lub ustalenia istnienia pewnego uprawnienia do nieruchomości stanowiącej dawną cegielnię Gromadzką w [...] o nr działki ([...] i [...] oznaczenia sprzed podziału) [...] i [...] aktualne oznaczenia obręb [...],
2. - stwierdzenia nieważności uchwały Prezydium Rządu z dnia 21 października 1950 r. Monitor Polski Nr. A [...] z dnia [...] listopada 1950 r. Poz. [...] oraz wyniku tej uchwały zarządzenia przewodniczącego P.K.P.G. na podstawie której powyższa nieruchomość została nieodpłatnie zabrana łącznie ze składnikami zakładu i saldem na koncie bankowym NBP w Przemyślu w wysokości 93.742,81 zł,
3. - ujawnienie zapisów w księgach wieczystych służebności jakie im przysługują wedle dawnych whl: [...],[...] - [...] i [...]: to jest prawa przejazdu i przechodu, korzystania ze studni, prawa pierwokupu,
4. - zwrotu mienia w naturze, nawet w stanie, w jakim znajduje się obecnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

skarga podlega odrzuceniu.

Pierwszą czynnością Sądu po złożeniu skargi jest zbadanie czy skarga jest dopuszczalna, czy też nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tDz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") lub w przepisach szczególnych. Sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Z przedstawionych przepisów wynika, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie musi zaistnieć sytuacja, że drogę sądowoadministracyjną przewiduje konkretny przepis prawa.

Po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi Sąd stwierdza, że podlega ona odrzuceniu, gdyż przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu aktów i czynności objętych zakresem kontroli sądu administracyjnego.

Wskazać należy, że zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.), może nastąpić jedynie wówczas, jeśli nieruchomość została przejęta lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów powołanych w art. 216 ww. ustawy. O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji (art. 142 ust. 1 ww. ustawy). Zatem sąd administracyjny nie jest organem właściwym do wszczęcia postępowania "zwrotowego".

Odnosząc się do żądania stwierdzenia nieważności uchwały Prezydium Rządu z dnia 21 października 1950 r. Monitor Polski Nr. A [...] z dnia [...] listopada 1950 r. Poz. [...] oraz wyniku tej uchwały zarządzenia przewodniczącego P.K.P.G. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w art. 156 – 159 k.p.a. może być wyłącznie ostateczna decyzja administracyjna lub postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 126 k.p.a.). Natomiast żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości, we wskazanym trybie nadzwyczajnym, stwierdzenia nieważności uchwały Prezydium Rządu czy też zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Wreszcie Sąd wskazuje, że prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych (art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Zatem ewentualny wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej służebności obciążającej nieruchomość należy skierować do właściwego miejscowo sądu rejonowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.