Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 538/12
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 538/12, zwolnił skarżącą J. C. od kosztów sądowych w połowie tych kosztów oraz ustanowił adwokata z urzędu. WSA wyrokiem z 19 grudnia 2012 r., sygn. II SA/Rz 538/12 oddalił skargę wyżej wymienionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Kolejnym wnioskiem złożonym na urzędowym druku PPF, J. C. ponownie zwróciła się do WSA o przyznanie prawa pomocy. Strona reprezentowana przez adwokata w sformułowanej przez pełnomocnika skardze kasacyjnej zażądała zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi kasacyjnej. Do skargi kasacyjnej został załączony wypełniony formularz PPF.
Stwierdzono, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie referendarza WSA w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. II SA/Rz 538/12, w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy z mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. z 2012 r., Nr 270; zwana dalej p.p.s.a./, wywołuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Wiąże ono podmioty postępowania sądowoadministracyjnego w tym prowadzący to postępowanie Sąd. Postanowienia dotyczące prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzeczenia w tym przedmiocie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłby prawomocne. Ponieważ wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem, to ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić czy po wydaniu przez referendarza sądowego wspomnianego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca rozszerzenie przyznanego prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie, zmiana orzeczenia zgodnie ze zgłoszonym żądaniem powinna polegać na zwolnieniu od wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi kasacyjnej. Taki sposób procedowania, w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o prawo pomocy, nakreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. o sygn. akt II OZ 877/05 – niepublikowane/. Zawarta w tym postanowieniu teza nawiązuje do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1969 r. I PZ 35/69 – niepublikowane. Według treści art. 165 p.p.s.a. zmiana i uchylenie postanowienia może nastąpić wyłącznie wskutek zmiany okoliczności stanowiących podstawę oceny sądu przy podejmowaniu pierwotnego orzeczenia. Zmiana okoliczności sprawy stanowi jedyną, ale bardzo istotną barierę w modyfikowaniu prawomocnych przecież postanowień sądu administracyjnego. Bez tego warunku uznanie przez ustawodawcę postanowień niekończących postępowania w sprawie za prawomocne nie miałoby właściwie żadnego znaczenia dla prawa. Orzeczenia te mogłyby być zmieniane i uchylane w każdej sytuacji pomimo istnienia tych samym okoliczności prawnych i faktycznych, jakie istniały przy ich wydaniu.
Ponieważ strona korzysta z prawa pomocy poprzez zwolnienia od kosztów sądowych w 1/2 części, wpis od skargi kasacyjnej 250 zł. Ta kwota stanowi połowę części kwoty 500 zł. Wpis w wysokości 500 zł byłoby należny w sytuacji, gdy strony nie korzystałyby ze zwolnienia od kosztów sądowych na mocy postanowienia referendarza sądowego.
Zestawienie treści znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, pozwala z przekonaniem uznać, że sytuacja majątkowa i osobista strony skarżącej uległa pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w uprzednio złożonym wniosku PPF. Otóż w poprzednio ocenionym stanie, uwzględniono to, że syn skarżącej pracował i z tego tytułu uzyskiwał wynagrodzenie miesięczne w wysokości 2000 zł. Natomiast z wniosku aktualnie rozpoznawanego wynika, że syn strony skarżącej jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu wnioskodawczyni. Oznacza to, że dochody rodziny uległy w stosunku do stanu z sierpnia 2012 r. pomniejszeniu o kwotę 2000 zł, a więc o 2/3 pełnej wysokości wówczas osiąganych dochodów.
Tym samym, sytuacja majątkowa rodziny uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do stanu prawomocnie rozpoznanego. Jest oczywistym, że skarżąca przy dochodach z emerytury na dwie osoby w kwocie 1200 zł nie byłaby w stanie ponieść nawet połowy wpisu należnego od skargi kasacyjnej do NSA.
Z przedstawionych przyczyn należy stwierdzić zaistnienia przesłanek do zmiany prawomocnego orzeczenia referendarza WSA. Procesowe podstawy niniejszego rozstrzygnięcia znajdują wsparcie w art. 165, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.