Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. K. jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej PWIS) z [...] marca 2015 r. nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia u Z. K. choroby zawodowej.
Postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u Z. K. prowadzone było na wniosek Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z 14 czerwca 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] (dalej PPIS) po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej decyzją z [...] października 2014 r., nr [...], znak [...], nie stwierdził u Z. K. choroby zawodowej w postaci – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wymienionej w poz. 19 pkt 5 wykazu chorób określone w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367; zwane dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg pracy zawodowej strony, szczegółowo opisując okres pracy w ostatnim zakładzie pracy tj. A. Sp. z. o. o. oddział [...]. Wskazał, że Z. K. w okresie od 11 sierpnia 1989 r. do 8 marca 2010 r. pracowała w tej samej głównej hali produkcyjnej na stanowisku montera, zmianie zaś uległa tylko nazwa zakładu w którym pracowała.
Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wydała orzeczenie lekarskie z 23 sierpnia 2013 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Z. K. choroby zawodowej. Na skutek wniosku o ponowne przeprowadzenie badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy [...] w dniu 20 grudnia 2013 r. wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Odpowiadając na pisma Z. K. i przedkładane przez nią nowe dowody na podejrzenie choroby zawodowej - Instytut Medycyny Pracy w szczególności w piśmie z 24 czerwca 2014 r. wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w piśmie z 25 sierpnia 2014 r. - utrzymał swoje stanowisko w sprawie podejrzenia choroby zawodowej. PPIS działając na podstawie dokonanej oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uznał, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u Z. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 19/5 wykazu chorób w załączniku do rozporządzenia.
Organ uznał, że nie zostały spełnione warunki określone w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), niezbędne do uznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Ww. jednostki orzecznicze na podstawie badań i konsultacji specjalistycznych nie rozpoznały u Z. K. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
Odwołanie od tej decyzji złożyła Z. K. wnosząc o jej zmianę przez jej unieważnienie i wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.
PWIS decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że znaczna cześć zarzutów odwołania dotyczy medycznego rozpoznania poczynionego przez biegłych, z którym organ administracji nie ma prawa polemizować. W niniejszej sprawie wydano kilka orzeczeń lekarskich, a orzeczeniem ostatecznym jest wydane dnia 27 stycznia 2015 r. orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny i Zdrowia Środowiskowego w S. W trakcie obserwacji klinicznej w instytucie analizie poddano dostępną, obszerną dokumentację medyczną zainteresowanej, analizowano również dane odnośnie warunków jej pracy zawodowej pod kątem obciążenia układu ruchu, przeprowadzono konsultację ortopedyczną. W ww. badaniu ortopedycznym stwierdzono cechy kliniczne przewlekłego zapalenia okołostawowego barku z przewagą po stronie prawej na skutek uszkodzenia stożka rotatorów i ciasnoty podbarkowej.
Konsultujący ortopeda nie stwierdził zaś klinicznych cech zapalenia nadkłykci kości ramiennych. W związku z powyższym nie znaleziono podstaw do rozpoznania u Z. K. przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
Z. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję PWIS z [...] marca 2015 r. wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie o jej zmianę i wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1) art. 6, 7 i 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 84 § 3, art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a.,
- 2) § 8 i § 6 rozporządzenia przez to, że wydano orzeczenie lekarskie bez przeprowadzenia badań pomocniczych tj. wprawdzie zrobiono badania, konsultacje specjalistyczną z zakresu ortopedii i traumatologii ale bez przeprowadzenia badań pomocniczych z wykorzystaniem nowoczesnego specjalistycznego sprzętu tj. USG, MRI- stawów łokciowych, które daje w 100 % pewność co do potwierdzenia lub nie schorzenia i cech objawów klinicznych z tym związanych, stopień zaawansowania choroby, co jest znacznie dokładniejszym badianem aniżeli badanie ręczne/palpacyjne,
- 3) § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia poprzez nie przeprowadzenie przez organ dowodu tj. nie wykonanie chronometrażu czynności na stanowiskach pracy skarżącej,
- 4) nie przeprowadzenie i nie wyczerpujące zebranie materiału dowodowego,
- 5) pominięcie jako dowodu badań MRI, USG – stawów łokciowych wykonywanych przez skarżącą, a które potwierdzają schorzenie "przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej" - obu, oraz przyczynę powstania tego schorzenia którą była praca zawodowa skarżącej,
- 6) dowolną ocenę materiału dowodowego i nie przeprowadzenie pełnego wyczerpującego postępowania dowodowego,
- 7) sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym, błąd w ustalaniach faktycznych, dowolność i sprzeczność oceny zebranego materiału.
W uzasadnieniu Z. K. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją, podnosząc, że narusza ona szereg przepisów. W jej ocenie nie trzeba stu procentowej pewności, aby orzec chorobę zawodową wywołaną narażeniem zawodowym gdyż rzadko kiedy medycyna daje całkowitą pewność powstania choroby i przepisy tego nie wymagają, wskazując jednak na "wysokie prawdopodobieństwo". Skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie od prawidłowo przeprowadzonego postepowania dowodowego zależy ustalenie czy była ona narażona w środowisku pracy (tj. sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne), i ustalenie z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznane schorzenie zostało spowodowane sposobem wykonywania pracy.
W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na zawiadomienie Sądu o zgłoszonym przez organ wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - skarżąca pismem z 18 maja 2015 r. oświadczyła, że żąda przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja PWIS z [...] marca 2015 r. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję PPIS z [...] października 2014 r., o braku podstaw do stwierdzenia u Z. K. choroby zawodowej w postaci – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ono spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W związku z tym, narażenie zawodowe nie jest wyłącznym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej. Jej objawy muszą bowiem odpowiadać opisowi schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie administracyjne dotyczące choroby zawodowej uregulowane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie trzech przesłanek: pierwszą z nich jest - rozpoznanie u badanej osoby jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych; drugą przesłanką jest - wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym" (tj. z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy); trzecią przesłankę stanowi - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w ww. wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.
Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby, która figuruje w wykazie chorób zawodowych lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie lekarskie wydaje się na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej stwierdzenia następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ państwowej inspekcji sanitarnej. Zwrócić należy uwagę, że sąd administracyjny nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej, a jedynie winien ocenić zgodność z prawem decyzji podjętych przez organy administracji publicznej w tej sprawie.
Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2012 r., sygn. II OSK 654/12).
Niniejsza sprawa dotyczy choroby zawodowej, która została wymieniona pod pozycją 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w rozporządzeniu i określona została jako przewlekła choroba układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią - przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
W przedmiotowej sprawie skarżąca została poddana badaniom lekarskim w trzech jednostkach orzeczniczych: 1) Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - orzeczenie lekarskie z 23 sierpnia 2013 r. nr [...], 2) Instytutu Medycyny Pracy - orzeczenie z 20 grudnia 2013 r. nr [...], 3) Instytutu Medycyny i Zdrowia Środowiskowego - orzeczenie lekarskie z 27 stycznia 2015 r. nr [...]. We wszystkich tych trzech orzeczeniach lekarskich stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u Z. K. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenie nadkłykcia kości ramiennej. Organy obu instancji kierując się treścią ww. orzeczeń lekarskich nie znalazły podstaw do rozpoznania u Z. K. ww. choroby zawodowej.
W kontekście poczynionych uwag nie można uznać za zasadne zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego tj.; art. 6, 7 i 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 84 § 3, art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy pomimo wydania dwóch orzeczeń lekarskich w sprawie zlecił po raz trzeci (na etapie postępowania odwoławczego) - przeprowadzenie przez jednostkę orzeczniczą badania strony. W ten sposób również organ odwoławczy podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prawidłowo swoją decyzję uzasadnił.
W ocenie Sądu jednostki orzecznicze w sposób przekonywujący przedstawiły z jakich przyczyn rozpoznane u Z. K. schorzenie nie można uznać za chorobę zawodową, zaś organy w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u niej choroby zawodowej. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącej, że organy w niniejszej sprawie w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe i rozpoznały sprawę z pominięciem szczególnej dbałości, wnikliwości i staranności.
To jednak znaczna część zarzutów stawianych w skardze, dotyczy medycznego rozpoznania przez biegłych choroby zawodowej u Z. K. Sąd stwierdza, że są one bezzasadne.
Wyjaśnienia wymaga, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2002 r., sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4, która pozostaje nadal aktualna). Wbrew ocenie skarżącej organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie może samodzielnie oceniać dokumentacji lekarskiej i rozstrzygać odmiennie jak w opinii biegłych w zakresie rozpoznanego schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest w istocie jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Bez pozytywnej opinii lekarskiej, bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest jednak tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 16 kwietnia 2013 r., sygn. IV SA/Gl 514/12).
W toku kontroli sądowej nie znalazły również potwierdzenia zarzuty wyrażone w skardze, a dotyczące naruszenia § 8 i § 6 ust. 1 oraz § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia.
Z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organy obu instancji odmówiły stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, a Sąd ocenił, wydanie decyzji organów obu instancji za zgodne z prawem i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę oddalił.