Uzasadnienie
S. D. w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o zwolnienie od kosztów sądowych w pełnej ich wysokości. Jego sprawa została zakończona na mocy wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 605/12 o oddaleniu skargi. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Rz 605/12, skarżący korzysta w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy. Strona została zwolniona od kosztów sądowych ponad wysokość 50 zł.
W dniu 20 grudnia 2012 r. skarżący ponowił żądanie o przyznanie prawa pomocy. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten podobnie jak poprzedni został uzasadniony niskimi dochodami strony oraz wysokimi kosztami życia rodziny. W skład gospodarstwa domowego wchodzi oprócz skarżącego jego matka S. D. Łączny dochód tych osób wynosi 2139 zł, a składa się z zasiłku przedemerytalnego S. D. oraz emerytury S. D. Rodzina żyje w domu jednorodzinnym o pow. 42 m², położonym na działce o pow. 0,23 ha. Opłaty za gaz w skali miesiąca wyniosły 493,25 zł. Koszty energii elektrycznej wynoszą w skali miesiąca 100 zł. Koszty zakupu leków to kolejne 100 zł. Ponadto wnioskodawca zmuszony jest opłacać także wywóz śmieci 30 zł oraz ubezpieczenie. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że coraz większe wydatki strona ponosi w związku z utrzymaniem swej chorej i niedołężnej matki. Jego matka ma problemy z poruszeniem się. Wiąże się to z częstszymi wizytami lekarskimi.
Stwierdzono, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie referendarza WSA w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. II SA/Rz 605/12, w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy z mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. z 2012 r., Nr 270; zwana dalej p.p.s.a./, wywołuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Wiąże ono podmioty postępowania sądowoadministracyjnego w tym prowadzący to postępowanie Sąd. Postanowienia dotyczące prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzeczenia w tym przedmiocie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłby prawomocne. Ponieważ wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem, to ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić czy po wydaniu przez referendarza sądowego wspomnianego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca rozszerzenie przyznanego prawa pomocy.
Taki sposób procedowania, w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o prawo pomocy, nakreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. o sygn. akt II OZ 877/05 – niepublikowane/. Zawarta w tym postanowieniu teza nawiązuje do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1969 r. I PZ 35/69 – niepublikowane. Według treści art. 165 p.p.s.a. zmiana i uchylenie postanowienia może nastąpić wyłącznie wskutek zmiany okoliczności stanowiących podstawę oceny sądu przy podejmowaniu pierwotnego orzeczenia. Zmiana okoliczności sprawy stanowi jedyną, ale bardzo istotną barierę w modyfikowaniu prawomocnych przecież postanowień sądu administracyjnego. Bez tego warunku uznanie przez ustawodawcę postanowień niekończących postępowania w sprawie za prawomocne nie miałoby właściwie żadnego znaczenia dla prawa. Orzeczenia te mogłyby być zmieniane i uchylane w każdej sytuacji pomimo istnienia tych samym okoliczności prawnych i faktycznych, jakie istniały przy ich wydaniu.
Postanowienie referendarz sądowego WSA z 20 czerwca 2012 r. zniosło wobec wnioskodawcy koszty sądowe ponad wysokość 50 zł. Ta kwota wpisu sądowego została uiszczona przez skarżącego. Oznacza to, że S. D. na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązany do pokrycia jakiejkolwiek części kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie, zmiana orzeczenia zgodnie ze zgłoszonym żądaniem powinna polegać na poszerzeniu przyznanego prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wynagrodzenie zostanie pokryte ze środków publicznych.
Porównanie znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, załączonych do nich kopii dokumentów, pozwala z przekonaniem uznać, że sytuacja majątkowa i osobista strony skarżącej nie uległa zdecydowanemu pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w uprzednio złożonym wniosku PPF. Strona uzyskuje dochody na tym samym poziomie jak stanie prawomocnie rozpoznanym, a ponadto posiada te same składniki mienia ruchomego i nieruchomego. Zwiększeniu nie uległy także wydatki ponoszone na utrzymanie niezbędne. Również w poprzednio zgłoszonym wniosku podnoszono konieczność przeprowadzenia remontów.
Przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie fachowego pełnomocnika, byłoby uzasadnione gdyby skarżący wykazał, że pomiędzy stanem prawomocnie rozpoznanym a aktualnym nastąpiła zmiana pozwalająca zastosować prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Tej zmiany nie wykazano albowiem w dalszym ciągu skarżący osiąga stałe dochody oraz posiada wraz z matką pewne miejsce zamieszkania. Jego sytuacja majątkowa uniemożliwia stwierdzenie, że osoba ta nie posiada jakichkolwiek środków na dalsze kontynuowanie postępowania sądowego. Innymi słowy, pokrycie kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika nie nadwyręży Jego zdolności do zaspokajania potrzeb podstawowych dwuosobowego gospodarstwa domowego.
Nie można stwierdzić zaistnienia przesłanek do zmiany prawomocnego orzeczenia referendarza WSA. Z przedstawionych powodów orzeczono o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia referendarz sądowego na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7, § 3 p.p.s.a.