Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 644/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków uchylił je wraz z poprzedzającym je postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...]. Jednocześnie Sąd przyznał, ustanowionej dla skarżącego w ramach prawa pomocy adwokat E. S., kwotę 295 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem pełnomocnik J. P. nadesłała do tut. Sądu opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów z tego tytułu.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wyznaczonemu dla strony w ramach instytucji prawa pomocy pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie, którego zasady przyznawania określają w przypadku adwokatów regulacje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).
Wprawdzie art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a., odnoszący się do kompetencji referendarzy sądowych w zakresie czynności dotyczących postępowania o przyznanie prawa pomocy, stanowi, że należy do nich m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, co mogłoby sugerować, że wszystkie tego rodzaju żądania pełnomocników podlegają uwzględnieniu. Teza przeciwna nie budzi jednak jakichkolwiek wątpliwości zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w literaturze prawniczej. Podkreśla się tam mianowicie, że wynagrodzenie w zakresie określonym w powołanym wyżej art. 250 P.p.s.a. należy się jedynie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania.
Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona [tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 22.12.2004 r. OZ 720/04, wyrok NSA z 8.01.2010 r. I FSK 1648/08, publ.: www.nsa.gov.pl, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Zakamycze 2005 r., str. 599]. Orzecznictwo sądowe zwraca także uwagę, iż udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie NSA z 28.05.2013 r. II FZ 303/13, postanowienie NSA z 17.09.2012 r. II FZ 727/12, publ.: www.nsa.gov.pl), jak też, iż warunkiem uznania, że czynności dokonywane przez adwokata mieszczą się w ramach pomocy prawnej, za której koszty ponosi Skarb Państwa, jest zaliczenie ich do pomocy prawnej niezbędnej i efektywnej, adekwatnej do sytuacji strony (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12.11.2013 r. II SA/Łd 174/13, publ.: www.nsa.gov.pl).
Przy podejmowaniu zatem decyzji, czy ustanowionemu dla strony w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie należy więc ocenić, czy podjęte przez niego działania stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i nieopłaconą przez stronę pomoc prawną, o której mowa w art. 250 P.p.s.a.
Dokonując tego rodzaju oceny na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy uznano, że fakt w postaci sporządzenia przez adwokat E. S. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie uzasadnia przyjęcia, że jest to pomoc prawna, za którą pełnomocnik winien otrzymać środki ze Skarbu Państwa. Nie można bowiem stracić z pola widzenia, że wyrok, do którego odnosi się opinia pełnomocnika uwzględnił skargę reprezentowanej przez niego strony, bowiem Sąd uchylił tak zaskarżone postanowienie, jak też postanowienie je poprzedzające. Tym samym jest to orzeczenie korzystne dla strony skarżącej, bowiem otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym. W takiej sytuacji, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od takiego rozstrzygnięcia byłoby, zdaniem rozpoznającej niniejsze żądanie, nieuzasadnionym obciążeniem budżetu Państwa. Przedmiotowa opinia nie zmierza bowiem do jakiejkolwiek poprawy sytuacji procesowej skarżącego, będąc zupełnie nieadekwatną do stanu sprawy.
Skoro więc wyznaczona dla skarżącego adwokat nie udzieliła mu przez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. realnej i niezbędnej na obecnym etapie postępowania pomocy prawnej, to brak jest podstaw do obciążania Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia dla niej w tego tytułu.
Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 8 P.p.s.a.