Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w sprawie podziału z urzędu nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 216/2 w miejscowości P. Jako podstawę prawną tej decyzji organ powołał art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 94 ust. 1, art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.).
Z jej uzasadnieniu i akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie w sprawie podziału wymienionej na wstępie działki zostało wszczęte w 2007 r. na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział [...], w związku z budową odcinka autostrady A-4. W jego toku w dniu [...] maja 2007 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję o zatwierdzeniu podziału działki nr ewid. 216/2 w miejscowości P. o pow. 0,25 ha stanowiącej własność T. M., na działki nr 216/9 o pow. 0,0013 ha i nr 216/10 o pow. 0,25 ha. Decyzja ta została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie art. 97 ust. 4 w zw. z art. 95 pkt 6 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiących, że w przypadku podziału nieruchomości w celu wydzielenia jej części objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, podziału tego można dokonać z urzędu albo na wniosek starosty lub zarządu powiatu czy województwa.
Jednocześnie Kolegium zaleciło umorzenie postępowania wszczętego na wniosek nieuprawnionego podmiotu, czyli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział [...]. Decyzja Wójta Gminy takiej treści zapadła w dniu [...] lipca 2007 r., a w dalszej kolejności organ ten zawiadomił o wszczęciu postępowania podziałowego z urzędu i w dniu [...] września 2007 r. wydał ponownie decyzję zatwierdzającą podział działki nr 216/2. Również i ta decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona w dniu [...] grudnia 2007 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, z zaleceniem prawidłowego zawiadomienia stron o przedmiocie postępowania oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
W postępowaniu ponownym Wójt Gminy decyzją z dnia [...] marca 2008 r. zatwierdził z urzędu podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów wsi P. jako działka nr 216/2 o pow. 0,25 ha stanowiąca własność T. M., na działki nr 216/9 o pow. 0,0013 ha i nr 216/10 o pow. 0,25 ha.
W odwołaniu od tej decyzji T. M. podniósł, iż podział nieruchomości jest niezgodny z decyzją Nr [...] Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady A-4, wydaną w 1998 r. Z obwieszczenia tej decyzji w Gazecie [...] z 31.12.1998 r. wynika, że węzeł D. – P. zlokalizowany jest na km 536+840, gdzie autostrada krzyżuje się z nowo projektowanym przełożeniem drogi krajowej nr 985 N.- M., natomiast w decyzji Wójta węzeł narysowany jest na kilometrze 537+25, co wskazuje na przesunięcie węzła wraz ze zjazdem z autostrady. Ponadto wzmianki o zjeździe nie było w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą odwołujący otrzymał przed rozpoczęciem budowy domu. Przedstawiciel Gminy nie wiedział też nic o planowanym zjeździe podczas czynności geodezyjnych przeprowadzanych na działce odwołującego. Te okoliczności wskazują na naruszenie art. 73 i 75 § 1 k.p.a. oraz art. 9 i 10 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania tego nie uwzględniło i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium powołało się na swoją poprzednią decyzję, o charakterze kasacyjnym, z dnia [...] grudnia 2007 r., w której wskazało szereg uchybień proceduralnych i braków w aktach sprawy. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zastosował się do zaleceń zawartych w tejże decyzji i wydał rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Jego podstawą jest cytowany uprzednio art. 95 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący o możliwości podziału nieruchomości, niezależnie od ustaleń planu miejscowego, w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. W przedmiotowej sprawie nieruchomość objęta była decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady A-4.
Organ II instancji zwrócił się do odwołującego o przedstawienie map, na których opiera pogląd o przesunięciu węzła D. niezgodnie z decyzja lokalizacyjną. W motywach decyzji wskazał, że z porównania przesłanych przez odwołującego kopii map z mapami znajdującymi się w aktach sprawy wynika, że są one identyczne, a ponadto nie dopatrzył się przesunięcia węzła autostradowego, który zlokalizowany jest na km 536+840.
W skardze na tę decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. M. wniósł o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego – art. 7, 8, 10, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i art. 64 Konstytucji RP.
Skarżący powtórzył i doprecyzował zarzuty odwołania wskazując, że w decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji autostrady brak jest wzmianki o planowanej budowie zjazdu z autostrady na działce 216/2, określa ona natomiast precyzyjnie lokalizację węzła D. na km 536+840 oraz obliguje inwestora do wykonania łącznika, tj. nowego przełożenia drogi nr 985.
Tymczasem mapa dołączona w postępowaniu o podział działki 216/2, podobnie jak raport oddziaływani na środowisko, wykazują, że węzeł D. usytuowany jest na km 537+195, łącznik autostrady z drogą nr 985 nie łączy się z nią, a poprowadzony jest przez środek istniejącego od początku lat 90-tych cmentarza parafialnego i ma zostać wybudowany w drugim etapie budowy.
Skarżący wskazał również, że wybudowanie zjazdu z autostrady w zaplanowanym przez inwestora miejscu spowoduje skierowanie ruchu z autostrady na drogę powiatową w kierunku wsi P., co spowoduje znaczne zanieczyszczenie środowiska spalinami. Wójt Gminy pomimo protestów mieszkańców oraz możliwości przesunięcia zjazdu o 200 m poza zabudowania, na nieużytki, zatwierdził podział nieruchomości bez przeprowadzenia analizy dotyczącej wpływu zwiększonego ruchu z autostrady na życie mieszkańców, co w ocenie skarżącego jest naruszeniem ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o ochronie środowiska i uszaty o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, ze organy prowadzące postępowanie kompleksowo zgromadziły i oceniły dokumenty, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że na km 536+840 autostrada ma się krzyżować z nowo projektowanym przełożeniem drogi krajowej Nr 985, natomiast na km 537+195 ma się znajdować węzeł łączący autostradę z drogą Nr 985.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawowana przez Sąd, w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola działalności administracji, obejmuje co do zasady badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem.
Po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w ramach kontroli legalności stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ja decyzja Wójta Gminy z dnia [...] marca 2008 r., zatwierdzające podział nieruchomości, naruszają prawo.
Kwestie podziału nieruchomości uregulowane zostały w dziale III rozdziale 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Zasadą jest, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny (art. 97 ust. 1). Art. 97 ust. 3 przewiduje również możliwość podziału nieruchomości z urzędu w 2 przypadkach:
- 1) jeżeli jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych,
- 2) nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.
Cele publiczne wymienia art. 6 u.g.n., wskazując w pierwszym rzędzie wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, w której podział nieruchomości ma na celu wydzielenie terenu pod budowę odcinka autostrady A-4.
Przedmiotem postępowania podziałowego jest zatwierdzenie podziału nieruchomości, czyli zatwierdzenie geodezyjnego wydzielenia w ramach jednej nieruchomości większej liczby działek ewidencyjnych, które wprowadzone do obrotu staną się odrębnymi nieruchomościami. Koniecznym warunkiem podziału jest jego zgodność z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi, a w przypadku braku planu miejscowego – z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, obowiązującej w dacie złożenia wniosku (art. 93 ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 1). Zgodność tę w toku postępowania podziałowego bada wójt, burmistrz lub prezydent miasta i wyraża w tej sprawie opinię w formie postanowienia (art. 97 ust. 4 i 5), z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art.
95. Przepis ten stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu m. in. wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej.
Z analizy przedstawionych przepisów wynika jednoznacznie, że w przypadku podziału nieruchomości dokonywanego z urzędu, mającego na celu wydzielenie części terenu objętego decyzją o ustaleniu lokalizacji odcinka autostrady, podstawowym warunkiem wydania decyzji o podziale jest zgodność z warunkami określonymi w decyzji lokalizacyjnej.
W przedmiotowej sprawie decyzją taką jest decyzja Nr [...] Wojewody [...], wydana [...].12.1998 r., pozostająca w mocy zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.).
Decyzja ta ustala lokalizację autostrady płatnej A-4 dla odcinka od km 502+796,96 do km 542+960 (granica z województwem [...]). Zgodnie z ogólną charakterystyką inwestycji – autostrada w swym przebiegu w stosunku do drogi krajowej nr 985 przecina się z nią na węźle "D." oraz z drogami wojewódzkimi Nr 43202 i 43222 na węźle "Ż.".
W decyzji tej ustalono także – jako niezbędny element po myśli art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, stanowiącej podstawę prawną jej wydania – wymagania dotyczące powiązania planowanego odcinka autostrady z innymi drogami publicznymi, wskazując, że powiązanie to z siecią istniejących dróg krajowych i wojewódzkich realizuje się na 2 bezkolizyjnych, dwupoziomowych węzłach drogowych. Jednym z nich jest węzeł D., co do którego w decyzji lokalizacyjnej widniej następujący zapis: "D." km 536+840, krzyżowanie się autostrady z nowo projektowanym przełożeniem drogi krajowej Nr 985.".
Z treści tego zapisu wynika jednoznacznie, że lokalizacja węzła "D. -P." został ustalona w decyzji Wojewody na km 536+840, w tym samym miejscu zaplanowano też krzyżowanie się autostrady z drogą krajową Nr 985.
Tymczasem z załączonych do akt postępowania administracyjnego dotyczącego podziału działki nr 216/2, a przedstawionych organowi przez inwestora – Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad - dokumentów graficznych (kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem map – k. 47 i 48 akt administracyjnych I instancji) przedstawiających węzeł D., planowana realizacja 2010-2011, wynika, że budowa tego węzła przewidziana jest na km 537+195, natomiast na km 536+840 przewidziano krzyżowanie autostrady A-4 z obiektem "123 WD", prawdopodobnie z drogą krajową nr 985.
Twierdzenia organu w zaskarżonej decyzji, że węzeł autostradowy D. – P. nie został przesunięty i jest zlokalizowany na km 536+840, odpierające zarzuty odwołania, nie znajdują zatem potwierdzenia w dokumentach zawartych w aktach sprawy. Ich analiza wskazuje na brak zgodności z warunkami określonymi w decyzji lokalizacyjnej, co w ocenie Sądu przesądza o barku spełnienia przesłanki z art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wydając w takim stanie faktycznym decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego – powołanego art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie zbadanie zgodności podziału z decyzją lokalizacyjną i wydanie decyzji odpowiadającej prawu, z uwzględnieniem uwag Sądu.
Uznając, iż stwierdzone naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2008 r.
W związku z uwzględnieniem skargi Sad zastosował art. 152 P.p.s.a. i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżącego.