Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. Ż. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] czerwca 2007 roku, nr [...] w sprawie podziału jego nieruchomości w celu wydzielenia z niej części objętej decyzją o ustaleniu drogi krajowej. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku, nr [...] Wójt Gminy O. zatwierdził z urzędu projekt podziału nieruchomości położonej w Obrębie O., stanowiącej własność K. Ż., oznaczonej jako: działka o nr ewidencyjnym 858, o pow. 1,13 ha, na działki o nr ewid.: 858/1 o pow. 0,3150 ha, 858/2 o pow. 0,61 ha, 858/2 o pow. 0,21 ha. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku, o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm., zwana dalej Ugn) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podział ww. działki został dokonany niezależnie od ustaleń planu miejscowego, w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej – autostrady płatnej A-4. Projekt podziału ma być zgodny z ustaleniami decyzji Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998 roku, nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-4, został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i wpisano go do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 19 lutego 2007 roku pod nr ewidencyjnym [...].
Przedmiotowa decyzja została doręczona K. Ż. w dniu 11 kwietnia 2007 roku – zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 7 akt adm. organu I instancji.
W dniu 20 kwietnia do Urzędu Gminy w O. wpłynęło odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 roku. Pod odwołaniem podpisał się K. Ż. oraz I. Ż.. Zarzucono w nim, iż poprzez podział działki o nr 858 i budowę autostrady płatnej odwołujący się zostaną pozbawieni środków do życia, nie będą w stanie hodować krowy, a z uwagi na wstrząsy związane z ruchem pojazdów, znajdujące się na działce budynki ulegną zniszczeniu. W związku z tym, że stan faktyczny na działce przedstawiać się ma inaczej, niż zostało to uwidocznione na mapach będących w dyspozycji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział, odwołujący wnieśli o zbadanie tej okoliczności przez stosowną komisję. Stwierdzili nadto, iż chcieliby "odtworzyć" swoje gospodarstwo w innym miejscu, gdyż wybudowanie autostrady zniszczy im życie. Końcowo wniesiono również o wykup działki za odszkodowaniem.
Nie podzielając zarzutów odwołania SKO, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku, nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, rozpoznając odwołanie K. Ż. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 4 Ugn. Motywując swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż celem postępowania, którego dotyczy zaskarżona decyzja jest ustalenie, czy plan podziału nieruchomości jest zgodny z decyzją lokalizacyjną wydaną przez Wojewodę R. w dniu [...] grudnia 1998 roku, nr [...]. Negatywne skutki związane z przebiegiem autostrady mogły być przedmiotem zarzutów w postępowaniu, którego przedmiotem było ustalenie jej lokalizacji. Na obecnym etapie są one spóźnione. Końcowo organ stwierdził, iż sprawy przejęcia nieruchomości na potrzeby autostrady nie są przedmiotem niniejszego postępowania i będą rozpatrywane na podstawie odrębnych przepisów.
Decyzja została doręczona K. Ż. w dniu 18 lipca 2007 roku – zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 8 akt adm. organu II instancji.
W dniu 31 lipca 2007 roku K. Ż. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucił, iż zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie podkreślił, iż podział jego nieruchomości oraz budowa autostrady w planowanym miejscu spowoduje pogorszenie sytuacji życiowej jego i jego rodziny, w stopniu uniemożliwiającym dalszą egzystencję.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, argumentując analogicznie, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skarżącego podczas rozprawy przed WSA w Rzeszowie okazano oryginał odwołania, K. Ż. potwierdził, że odwołanie podpisał ona sam oraz jego żona – I. Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu, nie będąc, jak to wyżej wskazano, związany zarzutami skargi.
Wadliwość, jaką obarczona jest zaskarżona decyzja polega na naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a.. Organ II instancji całkowicie pominął fakt, że pod odwołaniem, prócz skarżącego, podpisała się I. Ż. W szczególności, nie podjęto żadnych czynności procesowych celem wyjaśnienia statusu tej osoby, nie wyjaśniono czy ma ona przymiot strony i w konsekwencji, czy ma zdolność do skutecznego wniesienia odwołania. Ustalenia poczynione w tym zakresie - w zależności od ich wyniku – powinny być dla organu podstawą do podjęcia stosownych czynności procesowych; rozpoznania odwołania I. Ż. bądź stwierdzenia jego niedopuszczalności, względnie po wyjaśnieniu statusu procesowego – umorzenia postępowania odwoławczego w tym zakresie podmiotowym (por. uchwałę NSA z 5.07.1999r. OPS 16/98, ONSA 4/1999, poz.119). Zdolność uruchomienia administracyjnego toku instancji w zasadzie przysługuje wyłącznie stronom. Ujmując kwestię w kategoriach procesowych można więc powiedzieć, iż prawo do wniesienia odwołania mają wszystkie strony w znaczeniu obiektywnym, niezależnie od swego udziału w postępowaniu przed organem I instancji.
Oznacza to, iż legitymację do wniesienia odwołania posiadają również te podmioty, które obiektywnie posiadają przymiot strony postępowania w konkretnej sprawie, lecz nie były adresatami decyzji organu I instancji. Nie można wszak wykluczyć sytuacji, że organ pominął je w swojej decyzji. Skuteczne wniesienie odwołania przez taką stronę przesądza o konieczności wyeliminowania decyzji organu I instancji z obrotu prawnego z uwagi na fakt, iż jest ona obarczona wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z tego właśnie względu uchybienie, jakiego dopuścił się organ II instancji nie dostrzegając, że pod odwołaniem podpisała się osoba, która nie była adresatem decyzji organu I instancji dotknięte jest naruszeniem przepisów o postępowaniu, dającym podstawę do wznowienia postępowania. W pierwszej kolejności organ powinien ustalić czy I. Ż. posiada przymiot strony w sprawie i w zależności od ich wyniku podjąć stosowne rozstrzygnięcie.
Jak wynika z akt sprawy ww. okoliczności w ogóle nie były przedmiotem analizy SKO. Organ rozpoznał odwołanie tak, jakby podpisał się pod nim wyłącznie K. Ż. Mając wyżej wyłożone kwestie na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit b Ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podejmie czynności procesowe stosownie do wyżej przedstawionych wskazań.
Na podstawie art. 152 Ppsa. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.