Uzasadnienie
W sprawie ze skargi M. J. oraz J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku mieszkalno-usługowego wyżej wymieniona przedłożyła (na urzędowym formularzu PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że wchodzący do wspólnego gospodarstwa domowego mąż cierpi na choroby kręgosłupa oraz stawów biodrowych, dlatego dużą część pobieranej przez niego renty (674,74 zł netto) przeznaczają na leczenie. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 100 m.kw. Wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną (1,19 ha), której uprawa, w związku z brakiem odpowiedniego sprzętu rolniczego, wiąże się z opłatami oraz samochód osobowy marki Volkswagen Polo (rok prod. 2001). Emerytura skarżącej wynosi 1363,01 zł (netto).
W odpowiedzi na wezwanie dotyczące podania dodatkowych danych M. J. wskazała na następujące comiesięczne wydatki: 650 zł (utrzymanie siebie i męża, ubranie), 65 zł (leczenie męża), 250 zł (prąd i gaz), 17 zł (telefon), 320 zł (utrzymanie samochodu, w tym paliwo, ubezpieczenie, przegląd techniczny, drobne naprawy), 75 zł (prowadzenie gospodarstwa rolnego). Na opał rocznie wydawana jest kwota 3400 zł. Z gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni nie ma zysku; uzyskiwaną z niego pszenicę przeznacza częściowo na mąkę, a częściowo na siew. Mąż skarżącej otrzymał ostatnio kwotę 928,84 zł z tytułu dopłat z Unii Europejskiej do produkcji rolniczej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że kwota pozostała po poniesieniu wymienionych wydatków przeznaczana jest co kilka lat na remont budynku i zakup artykułów gospodarstwa domowego.
Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje:
W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym. W pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata, zaś warunkiem jego przyznania jest niemożność poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie go w tym ostatnim zakresie uzależnione jest z kolei od występowania sytuacji niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Bez względu na granice żądania dofinansowania z budżetu Państwa, to zawsze na wnioskującym o nie spoczywa ciężar wykazania, że jego stan rodzinny, dochody i majątek uzasadniają wnioskowaną pomoc, na co wskazuje jednoznaczne brzmienie powołanych wyżej art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek w tym zakresie, a zatem w odniesieniu do przedstawienia przesłanek przedmiotowej instytucji nie może zresztą budzić wątpliwości w kontekście treści art. 199 P.p.s.a. Stanowi on, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest zatem obowiązek pokrywania przez strony danego postępowania łączących się z nim kosztów, natomiast prawo pomocy stanowi wyjątek od powyższego.
Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że wniosek M. J. nie może zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Z przekazanych przez wyżej wymienioną informacji nie wynika bowiem, że poza zakresem jej możliwości płatniczych leży poniesienie wydatku na koszty sądowe w niniejszej sprawie (obecna ich wysokość to 500 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że obecność tego ostatniego na aktualnym etapie postępowania nie jest w świetle regulacji P.p.s.a. konieczna. Dlatego też to przede wszystkim staraniem strony winno nastąpić zgromadzenie środków potrzebnych na ustanowienie z wyboru profesjonalnego zastępcy prawnego. Poza tym, porównanie dochodów skarżących i podanych przez wnioskodawczynię wydatków pozwala stwierdzić nadwyżkę tych pierwszych (ok. 376 zł). Strona wskazała, że kwota ta wydatkowana jest raz na kilka lat na remont budynku i zakup artykułów gospodarstwa domowego.
Jednak podanemu wyżej celowi nie można przyznać pierwszeństwa w realizacji przed obowiązkiem pokrycia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania. Zresztą wnioskodawczyni nie zasygnalizowała aktualnej potrzeby dokonania remontu czy zakupu wskazanych produktów. Należy mieć na uwadze, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie żądania przyznania prawa pomocy uwzględnia się tylko wydatki, których poniesienie w danej chwili jest konieczne, a zatem te związane z zaspokojeniem potrzeby żywienia, mieszkania czy leczenia. Innym ponoszonym przez stronę zwykle wydatkom nie można natomiast nadać priorytetowego charakteru względem konieczności sfinansowania swojego udziału w konkretnym postępowaniu. Dlatego też wydatku skarżącej na telefon czy utrzymanie samochodu nie można uznać za decydującego o egzystencji strony i jej rodziny.
Skoro więc przedstawiona przez skarżącą sytuacja rodzinno-materialna nie świadczy o konieczności jej wsparcia ze środków publicznych, to brak było podstaw do uwzględnienia żądania. Tym samym odmówiono M. J. przyznania prawa pomocy. Podstawę powyższego stanowiły art. 258 § 1,§ 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.