Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 roku, sygn. II SA/Rz 754/08 referendarz sądowy przyznał I. K. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi odmawiając jednocześnie zwolnienia w pozostałym zakresie; skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 23 lutego 2009 roku – zwrotne potwierdzenie odbioru, akta sądowe. W dniu 24 lutego 2009 roku skarżący wniósł sprzeciw. Zarzucił w nim, że referendarz błędnie przyjął, iż jego sytuacja rodzinna i majątkowa pozwala mu na poczynienie oszczędności by partycypować w kosztach postępowania. W konsekwencji wniósł o przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.
Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może.
Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego Sąd ocenił jego wniosek jako częściowo zasadny.
W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił co następuje: Skarżący ma 22 lata, jest studentem. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką ojcem oraz młodszym bratem. Wspólnie zamieszkują w połowie domu o pow. 130m2. Na dochód rodziny składa się renta matki w wysokości 594 złotych netto miesięcznie. Skarżący od 1 października 2008 roku pracował jako kierowca za wynagrodzeniem w wysokości 850 złotych netto miesięcznie. Umowa o pracę została zawarta na czas określony, a okres wypowiedzenia skończył się z upływem 28 lutego 2009 roku. Część uzyskiwanego wynagrodzenia, tj. 390 złotych skarżący przeznaczał na opłacenie studiów. Rodzina skarżącego posiada nieruchomość rolną o pow. 0,65 ha, na której uprawiają warzywa w ilości pozwalającej zaspokoić im podstawowe potrzeby żywieniowe. Ponadto hodują indyki – sztuk 10, drób – sztuk 20, co pozwala im nie czynić wydatków na mięso oraz jaja. Ojciec skarżącego posiada dwa samochody marki Volkswagen i Ford, oba z 1994 roku.
Na koszty obciążające budżet domowy składają się standardowe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa; skarżący przedłożył ostatni rachunek za gaz – 93, 78 złotych oraz wodę i ścieki – 34,73
Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną i majątkową skarżącego oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach należy stwierdzić, iż dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącego jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na koszty sądowe, których poniesienie jest konieczne na obecnym etapie postępowania. Z tych względów Sąd postanowił zwolnić skarżącego w całości od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych, których obowiązek poniesienia w aktualnej fazie postępowania ma charakter wyłącznie potencjalny. Nie odbiera to oczywiście skarżącemu prawa do ponownego zwrócenia się o przyznanie prawa pomocy, jednakże już na etapie, gdy będzie można ustalić, że jest on zobowiązany do pokrycia kolejnych kosztów postępowania i będą one skonkretyzowane co do wysokości.
Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.