Uzasadnienie
Przedmiotem skargi MD jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [.] z dnia [.] maja 2016 r. nr [.] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, którą wydano w następującym stanie sprawy;
Podaniem z dnia 11 stycznia 2016 r. MD zwrócił się do Powiatowej Komisji Lekarskiej w [.] o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, powołując się na dyspozycję art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Podał, że aktualnie jest zdrowy i istnieją podstawy do zmiany poprzednio podjętej decyzji w tym zakresie.
Powiatowa Komisja Lekarska w [.] uznała się za niewłaściwą w sprawie i przekazała wniosek Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w [.]. Ten z koli decyzją nr [.] /16 z dnia [.] marca 2016 r. odmówił skierowania wnioskodawcy do wojskowej komisji lekarskiej. Podał, że wnioskodawca posiada tytuł szeregowego rezerwy, do której przeniesiony został 20 marca 2008 r. bez odbycia służby wojskowej z uwagi na otrzymaną kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D". Zgodnie zaś z art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Podano też, że powołany we wniosku art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej znajduje zastosowanie tylko do osób posiadających kategorię A lub B. W odwołaniu MD zarzucił błędne uznanie, że jest uprawniony do domagania się zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż przepis ten w jego ocenie dotyczył każdej osoby będącej adresatem decyzji komisji lekarskiej.
W ocenie odwołującego się nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, lecz właśnie powołany we wniosku art. 28 ust. 4.
Opisaną na wstępie decyzją Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy ustalił, że MD orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w [.] nr [.] z dnia [.] marca 2008 r. uznany został za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, otrzymując kategorię "D". Orzeczenie to stało się prawomocne i ostateczne. Rozpoznanie wniosku o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej w jego przypadku wino odbyć się przy uwzględnieniu art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, który został zastosowany przez organ pierwszej instancji.
W skardze MD, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucił naruszenie:
- 1) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11 i 12 K.p.a. poprzez milczące potraktowanie kwestii zasadniczej dla wyjaśnienia sprawy, jaką było wskazanie przyczyn niestosowania przepisów ustawy obowiązującej w dacie wydania orzeczenia nr O[.] z dnia [.] marca 2008 r. wbrew obowiązkowi działania przez organy w granicach i na podstawie prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej z zachowaniem zasady praworządności, wyjaśniając wnioskodawcy zasadność przesłanek przy załatwieniu spraw, wnikliwie i szybko,
- 2) art. 28 ust. 4 w zw. z art. 30a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że nie miał legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, podczas gdy uprawniał go do tego art. 28 ust. 4 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia nr O[.] /2008,
- 3) art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obecnie obowiązującym poprzez przyjęcie, że ma on zastosowania, podczas gdy zastosowanie znaleźć powinien art. 28 ust. 4 w brzemieniu obowiązującym 6 marca 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej "Ppsa.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki, w tym w art. 145 Ppsa. Jej zakres określa art. 134 § 1 Ppsa, zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.
Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie odmowy skierowania skarżącego, na jego wniosek z dnia 11 stycznia 2016 r., do komisji lekarskiej na badania w celu zmiany kwalifikacji wojskowej poprzez zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Rozpoznając wniosek ustalono, że wnioskodawcę przeniesiono do rezerwy w dniu 20 marca 2008 r. bez odbycia służby wojskowej z uwagi na otrzymaną wówczas kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D". Orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w [.] nr [.] z dnia [.] marca 2008 r. uznany został bowiem za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju; orzeczenie to uprawomocniło się wobec niewniesienia odwołania.
Wobec tego uwzględnienie wniosku nie było dopuszczalne z uwagi na treść art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, który w czasie pokoju wyłącza możliwość skierowania do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Nie mógł natomiast znaleźć zastosowania powoływany przez stronę art. 28 ust. 4 tej ustawy, ponieważ ma on zastosowanie tylko do osób posiadających kategorię A lub B. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów i uważa, że zgłoszone przez niego żądanie powinno być rozpatrzone na podstawie art. 28 ust. 4 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w czasie, kiedy otrzymał kwalifikację wojskową.
Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono zgodnie z wymaganiami K.p.a. Znajdują one potwierdzenie w aktach sprawy i mogły stanowić podstawę wyrokowania. Do prawidłowych ustaleń faktycznych zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. W szczególności brak było podstaw do zastosowania przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., na co prawidłowo zwrócił uwagę organ odwoławczy.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Tożsamą zasadę prawną (zasadę praworządności) wyrażono w art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przede wszystkim zatem organy miały obowiązek zastosować przepisy prawa obowiązujące w dacie podejmowania decyzji, chyba że z przepisów powszechnie obowiązujących wynikałaby konieczność zastosowania innego stanu prawnego. Regulacji takich nie zawierała jednak ustawa z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz. 1288), ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), ani ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 161, poz. 1278), którymi nowelizowano m.in. przepisy art. 28 i 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie jest w sprawie sporne, że skarżący stawał w przeszłości do kwalifikacji wojskowej i w marcu 2008 r. przeniesiono do rezerwy z uwagi na otrzymaną podczas tejże kwalifikacji kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D". Zmiana kategorii jest możliwa, jednak nie odbywa się ona na każde żądanie zainteresowanego i zgodnie z jego intencją. Zasady postępowania i warunki, od których spełnienia taka zmiana jest możliwa, określa ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jej art. 28 ust. 4, ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. W myśl jednak art. 28 ust. 4c, do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej może jedynie wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.
O wszczęciu takiego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę, wobec której orzeczona została kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (art. 28 ust. 4d). Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień (art. 28 ust. 5). Wskazać jednocześnie należy, a co w niniejszej sprawie było najistotniejsze, że zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek osób, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lub 3-5, może zaś nastąpić wyłącznie w przypadku występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych (art. 29 ust. 5). W takich sytuacjach [negatywnych przypadkach] wojskowy komendant uzupełnień, rozpatrując wniosek zainteresowanej strony, obowiązany jest odmówić wydania skierowania.
W świetle powyższego kontrolowane decyzje okazały się zgodne z prawem. Brak było podstaw do skierowania skarżącego do właściwej wojskowej komisji lekarskiej, skoro – co uznać należy za okoliczność notoryjną, na terytorium RP nie wprowadzono stanu wojennego (zob. art. 229 i 231 Konstytucji RP oraz ustawę z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej), a zatem obowiązuje "czas pokoju", o którym mowa w art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Prawidłowo zatem, tak Wojewódzki Komendant Uzupełnień, jak i organ wyższego stopnia – Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, jako właściwe w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 11 stycznia 2016 r. (zob. art. 14 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 24 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej), odmówili skierowania skarżącego na badania do wojskowej komisji lekarskiej.
Jedyną zaś możliwością w czasie pokoju zmiany obecnego stanu rzeczy mogłoby być przedłożenie przez niego przewodniczącemu powiatowej komisji lekarskiej dowodów świadczących o tym, że ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej nr [.] /2008 zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, w trybie art. 28 ust. 4d ustawy.
Jedynie na marginesie zaznaczyć należy, że w podstawie prawnej decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień wadliwie powołano art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy, który nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Niemniej, okoliczność ta nie miała dla sprawy znaczenia, jak i wpływu na jej wynik, ponieważ podstawą odmowy skierowania był w rzeczywistości także powołany przez ten organ art. 29 ust. 3a ustawy. Błąd ten został dostrzeżony przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, który prawidłowo przyjął, że skarżący nie jest żołnierzem rezerwy (skoro podczas kwalifikacji otrzymał kategorię "D"), lecz osobą przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy, a tym samym podlega regulacjom przepisu art. 29.
Z podanych względów skargę uznano jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.