Uzasadnienie
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 18.06.2008 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej J. M., na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. żądał uchylenia decyzji ostatecznej wydanej przez w/w organ z dnia [...].04.2006 r., Nr [...] zwalniającej wnioskodawcę ze służby celnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie celnej. /k. 21 akt adm./
Po rozpatrzeniu tego wniosku, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].08.2008 r., [...] – odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...].04.2006 r., Nr [...], zwalniającej wnioskodawcę ze Służby Celnej. /k. 26 akt adm./
Wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika adw. M. Z. złożył w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...].08.2008 r. oraz o przywrócenie wnioskodawcy do pełnienia obowiązków w Służbie Celnej ewentualnie o przywrócenie go do pełnienia obowiązków w Służbie Celnej i zawieszenie w ich wykonywaniu. /k. 32 akt adm./
Dyrektor Izby Celnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...].10.2008 r., Nr [...] – utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].08.2008 r.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że pismem z dnia 3.04.2006 r., Prokuratura Okręgowa w R. – Wydział ds. Przestępczości Zorganizowanej, poinformowała Dyrektora Izby Celnej o przedstawieniu J. M. zarzutu popełnienia czynów wyczerpujących dyspozycję art. 258 § 1 kk, art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk. w zw. z art. 65 § 1 kk oraz art. 18 § 2 kk w zw. z art. 20 § 2 kks w zw. z art. 86 § 1 kks i art. 65 § 1 kks w zw. z art. 7 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 5 kks.
Sąd Rejonowy w R. zastosował wobec J. M. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Z uwagi na to i na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...].04.2006 r., Nr [...] zwolnił J. M. ze Służby Celnej i decyzja ta stała się ostateczna z dniem 8.05.2006 r.
Pismem z dnia 18.06.2008 r. J. M. wniósł o uchylenie w/w decyzji o zwolnieniu go ze Służby Celnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Żądanie motywował tym, że ustawa z dnia 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej /Dz. U. Nr 53, poz. 311/ uchyliła art. 25 ust. 1 pkt 8b o Służbie Celnej, który stanowił podstawę do jego zwolnienia ze Służby.
Natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, że decyzja zwalniająca J. M. z dnia [...].04.2006 r. została pozbawiona podstawy prawnej przez co odmowa jej uchylenia decyzją z dnia [...].08.2008 r., narusza zasadę praworządności.
Ponadto zarzucił, że art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej był niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 65 ust. 1 i art. 30.
Zarzucił, że decyzja wydana w pierwszej instancji narusza zasadę równości wszystkich obywateli, bo funkcjonariusze celni w stosunku do których wszczęto postępowanie karne później, zostali jedynie zawieszeni w pełnieniu obowiązków służbowych.
Dyrektor Izby Celnej po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku z dnia 12.09.2008 r. Wyjaśnił, że ustawa z dnia 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej, nie daje podstawy do uchylenia decyzji ostatecznych zwalniających funkcjonariuszy celnych ze służby w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
Potwierdza to art. 2 ust. 2 wskazanej ustawy zmieniającej, który stanowi, że funkcjonariusza celnego na jego wniosek przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Treść art. 3 wskazanej ustawy zmieniającej świadczy o tym, że ma ona zastosowanie do stanów faktycznych mających miejsce po dniu jej wejścia w życie, czyli po 28.03.2008 r. /z wyjątkiem art. 2 ust. 1, który dotyczy postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed tym dniem/.
Poza tym decyzja z dnia [...].04.2006 r. jest decyzją związaną, a do takich decyzji art. 154 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania /por. wyrok NSA z dnia 26.01.2007 r., sygn.akt II OSK 232/06/.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, iż z podanych względów decyzja wydana w pierwszej instancji nie narusza zasady praworządności. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, nie był uznany jako niezgodny z Konstytucją RP, przeciwnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13.02.2007 r., sygn. akt K 46/05 orzekł m. innymi o zgodności powołanego przepisu z art. 60, art. 65 ust. 1 w zw. z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Kolejny zarzut w przedmiocie nierównego traktowania funkcjonariuszy celnych również nie jest zasadny, bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 18.03.2008 r. zwalniano ze służby celnej tylko tych funkcjonariuszy wobec których zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, wobec innych którym organy ścigania też przedstawiły zarzuty, ale nie zastosowały tymczasowego aresztowania byli zawieszani w pełnieniu obowiązków służbowych, zaś po wejściu w życie w/w noweli jest stosowane zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych, niezależnie od zastosowanych środków zapobiegawczych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika adw. M. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazany wniosek skargi zasadzał na zarzucie naruszenia art. 6 k.p.a.
Precyzując ten zarzut objaśnił, że skoro art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej uchylił art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej, zatem decyzje wydane w przedmiotowej sprawie pozbawione są podstawy prawnej, tym samym konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uchylenie wskazanego przepisu powoduje, że została zniesiona podstawa do obligatoryjnego zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego oraz w przypadku tymczasowego aresztowania funkcjonariusza celnego. Myślą przewodnią nowej regulacji jest uchylenie zbyt restrykcyjnego uregulowania w porównaniu z innymi służbami mundurowymi.
Obligatoryjne zwolnienie ze Służby osoby korzystającej z pełni praw publicznych, pozbawia taką osobę gwarantowanego konstytucyjnie prawa dostępu do służby publicznej. Prowadzi to tym samym do naruszenia prawa do wykonywania zawodu /art. 65 ust. 1 Konstytucji RP/, zawiesza gwarancję stosunku pracy. Zakaz wykonywania określonych zawodów jest środkiem karnym, którego zastosowanie należy do właściwości sadów, natomiast w tym przypadku o tym zadecydował organ. Zwolniony funkcjonariusz ze Służby Celnej w trybie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, jeszcze przed orzeczeniem sądowym uznany zostaje za persona turpis, a w konsekwencji persona non grata, co nie da się pogodzić z art. 30 Konstytucji, w którym mieszczą się takie wartości jak honor i dobre imię.
Powołał się również na art. 7 Konstytucji RP, który stanowi, że "Organy władzy publicznej, działają na podstawie i w granicach prawa", co powtarza zasada praworządności określona w art. 6 k.p.a.
W konkluzji skargi skonstatował, że "w sytuacji gdy zamiarem ustawodawcy jest niwelowanie >>patologii prawnej<< zaistniałej w wyniku wprowadzenia art. 25 ust. 1 pkt 8b /uchylonego ustawą z dnia 18.III.20008r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej/ dalsze stosowanie tego przepisu jest jedynie podtrzymywaniem tego stanu. Budzi to uzasadnione zastrzeżenia w obliczu obowiązującej zasady państwa prawa, jak również zasady równości wszystkich obywateli. Wskazać bowiem należy, że pozostałych urzędników Służby Celnej, którym później przedstawiono zarzuty jedynie zawieszono w czynnościach służbowych".
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że jego zdaniem zarzuty są niezasadne. Zarzut, iż zwolnienie skarżącego ze Służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej nie da się pogodzić z przepisami art. 65 ust. 1 i 30 Konstytucji RP jest bezpodstawny, bo Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13.02.2007 r., sygn. akt K 46/05 nie dopatrzył się takiej niezgodności.
Co się tyczy zarzutu nierównego traktowania funkcjonariuszy przeciwko którym toczy się postępowanie wyjaśnił, że w każdej indywidualnej sprawie zostały podjęte działania zgodne z przepisami obowiązującymi w datach wydawania decyzji.
Zaskarżona decyzja nie narusza również zasady praworządności, bowiem ustawa z dnia 18.03.2008 r. nie miała zastosowania do skarżącego, bowiem postępowanie karne prowadzone przeciwko skarżącemu nie zostało zakończone, zatem nie wiadomo jaki zapadnie wyrok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., stanowi że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy /administracyjnych i sądowych/. Zakres kontroli sądowej określa art. 134 § 1 P.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, lecz nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to zaś oznacza, że bierze pod uwagę naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze.
Z powołanych przepisów wynika konkluzja, iż sąd I instancji sprawdza czy ustalony przez organy stan faktyczny sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i czy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, po czym sprawdza czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami postępowania i czy dokonana przez organ subsumcja stanu faktycznego z przepisami prawa materialnego jest prawidłowa.
Stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych jest następujący:
Prokuratura Okręgowa – Wydział ds. Przestępczości Zorganizowanej pismem z dnia 3.04.2006 r. /sygn. akt [...]/ powiadomiła Dyrektora Izby Celnej, iż w dniu 30.03.2006 r. zatrzymano m. innymi funkcjonariusza Urzędu Celnego [...] J. M., któremu przedstawiono 3 zarzuty popełnienia czynów z art. 258 § 1 kk, art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk i art. 18 § 2 kk w zw. z art. 20 § 2 kks w zw. z art. 86 § 1 kks i art. 65 § 1 kks w zw. z art. 7 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 5 kks /k. 7, 6 i 5 akt adm./.
Jednocześnie w powołanym piśmie in fine podano, że w stosunku do podejrzanych w tym również wobec J. M., Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 31.03.2006 r. i 1.04.2006 r. zastosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 30.06.2006 r.
W takiej sytuacji Dyrektor Izby Celnej wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia J. M. ze Służby Celnej, a następnie decyzją z dnia [...].04.2006 r., Nr [...], wydaną m. innymi na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej /tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641, z późn. zm./ zwolnił w/w ze służby w Izbie Celnej [...] – Urzędzie Celnym [...] z dniem doręczenia decyzji /k. 9 i 13 akt adm./.
Wskazaną decyzję doręczono J. M. w dniu 24.04.2006 r. /k. 14 akt adm./. Wymieniony nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o jakim mowa w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej /Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641/ i powołana decyzja z dniem 9.05.2006 r. stała się decyzją ostateczną.
W dniu 23.06.2008 r. wpłynął do Izby Celnej wniosek J. M., opatrzony datą 18.06.2008 r., w którym na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. żądał uchylenia decyzji z dnia [...].04.2006 r. zwalniającej go ze Służby.
W toku postępowania Dyrektor Izby Celnej otrzymał z Sądu Okręgowego w P. informację zawartą w piśmie z dnia 24.09.2008 r., sygn. akt [...], że postępowanie karne toczące się wobec oskarżonego J. M. nie zostało zakończone, znajduje się na etapie odtwarzania materiałów niejawnych /k. 36 akt adm./. W toku postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Dyrektor Izby Celnej pouczył J. M. o treści art. 10 § 1 k.p.a. /k. 22 i 37 akt adm./.
W oświadczeniu z dnia 15.10.2008 r. apl. adw. K. N. /substytut adw. M. Z. – pełnomocnika J. M./ oświadczyła, że zapoznała się z aktami administracyjnymi /k. 39 akt adm./.
Taki sam stan faktyczny był podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny.
Spór ma charakter prawny i sprowadza się do pytania, czy uchylenie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18.03.2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej /Dz. U. Nr 53, poz. 311/, dalej jako ustawa z dnia 18.03.2008 r. może stanowić samo przez się podstawę do uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji wydanej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej?
Na tak postawione pytanie Dyrektor Izby Celnej odpowiedział przecząco, czemu dał wyraz w uzasadnieniach decyzji.
Zdaniem Sądu in merito zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, za czym przemawiają następujące argumenty:
Art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że art. 154 § 1 k.p.a. może być stosowany tylko do decyzji uznaniowych, kiedy organ przy określonym stanie faktycznym ma prawo wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia /por. wyroki NSA z dnia 4.10.1999 r., IV SA 1459/97 – LEX nr 47884 oraz z dnia 4.10.1999 r., IV SA 1434/97 – LEX 48678/.
Powołany przepis nie ma zastosowania do decyzji związanych.
Decyzję związaną wydaje się wtedy, gdy obowiązująca norma prawna w dacie jej wydania wiąże organ w przypadku zaistnienia stanu faktycznego, z którym ta norma wiąże skutki prawne /por. L. Żukowski – Kodeks postępowania administracyjnego, Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Wyd. Prawnicze PWN, W-wa 1998 r., str. 118/.
Decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].04.2006 r., zwalniająca skarżącego ze Służby Celnej była wydana na podstawie obowiązującego wówczas art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten stanowił, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze Służby w przypadku: tymczasowego aresztowania.
Niesporna jest kwestia, że przed wydaniem tej decyzji taki środek zapobiegawczy, Sąd Rejonowy w Rzeszowie zastosował wobec skarżącego. W takiej sytuacji faktycznej organ związany był z unormowaniem zawartym w art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej i po prostu nie miał innej możliwości. Oznacza to, iż decyzja z dnia [...].04.2006 r. była decyzją związaną, zatem nie ma do niej zastosowania art. 154 § 1 k.p.a.
Po drugie, w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawne na podstawie których decyzja została wydana. Zmiana obowiązującego prawa powoduje, że powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Oznacza to, że art. 154, jak i art. 155 k.p.a. mogą być stosowane wobec decyzji tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane.
Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony na kanwie nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej /por. wyrok NSA z dnia 27.09.2002 r., III SA 330/01, OSP 2004/9/111 i cytowane tam orzeczenia i poglądy doktryny/.
Taka sytuacja dotyczy przedmiotowej sprawy administracyjnej. W dacie złożenia wniosku o uchylenie decyzji z dnia [...].04.2006 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a. /23.06.2008 r./ art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej już nie obowiązywał, bo został uchylony przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18.03.2008 r., przeto z tego powodu organ nie miał możliwości wydania decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego.
Trzeci argument /najistotniejszy/ wynika z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18.03.2008 r. który brzmi następująco: "Funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym". Przytoczony przepis jest przepisem międzyczasowym, który reguluje sytuację prawną funkcjonariuszy celnych zwolnionych ze Służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej. Powołany przepis nie przewiduje uchylenia lub zmiany decyzji wydanych na podstawie uchylonych przepisów, lecz w sytuacjach w nim przewidzianych stwarza możliwość przywrócenia funkcjonariusza do Służby.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji postępowanie karne wobec skarżącego nie zostało zakończone, zatem przepis międzyczasowy, nie mógł być stosowany.
Przedstawione argumenty zostały również wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z podanych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Zarzuty zawarte w skardze, są zdaniem Sądu chybione.
Zarzut naruszenia art. 2, 30 i 65 ust. 1 Konstytucji PR /zasada sprawiedliwości społecznej, ochrona godności, wolności i praw człowieka oraz prawa do wykonywania zawodu/ jest w tym przypadku sprzeczny ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 19.10.2004 r., sygn. akt K 1/2004 /OTK ZU 2004/9A, poz. 93/ stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP, zaś w wyroku z dnia 13.02.2007 r., sygn. akt K 46/2005 /OTK ZU 2007/2, poz. 10/ stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 60, art. 65 ust. 1 w zw. z art. 30 i 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 Konstytucji RP, jak również z art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4.11.1950 r. /Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284, ze zm./.
Z przedstawionych względów nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. /zasada praworządności/, bowiem zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej działał zgodnie z prawem.
Dodać należy, że w sytuacji określonej w art. 2 ust. 2 ustawy z 18.03.2008 r., funkcjonariuszom celnym zwolnionym ze Służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b powołany przepis intertemporalny zapewnia na ich wniosek przywrócenie do Służby z zachowaniem ciągłości stosunku służbowego i uprawnieniami z tym związanymi.