Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. K., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zmianami), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne własne w łącznej kwocie [...] zł.
W decyzji organ zawarł pouczenie, że zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
A. K. pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] r., które wpłynęło do organu w dniu [...] r. odwołał się od decyzji z dnia [...] r. i wniósł o umorzenie należności z tytułu składek.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zastępca Naczelnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 i 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 134 Kpa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Zakładu z dnia [...] r. Nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, na podstawie art. 127 § 3 Kpa w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stronie niezadowolonej z decyzji przysługiwało, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ po przytoczeniu treści art. 57 § 5 Kpa wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku upłynął z dniem [...] r. Z akt sprawy wynika natomiast, ze przesyłka pocztowa zawierająca wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy została nadana w placówce pocztowej w [...] dnia [...] r., a zatem wniosek A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że wniosek złożył z opóźnieniem, albowiem zamierzał wysłać komplet dokumentów dotyczących jego sprawy, a jeden z nich- decyzję z Urzędu Pracy, dotyczącą żony - otrzymał dopiero w dniu [...] r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153,poz. 1265), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 P.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...]r. wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Zakładu o odmowie umorzenia należności z tytułu skałek na ubezpieczenie własne.
Zaskarżoną decyzją należało wyeliminować z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, gdyż wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Decyzję tą wydał bowiem organ, który nie był właściwy do jej wydania.
Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwana dalej "u.s.u.s.", zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych, określone tą ustawą, wykonuje między innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych - zwanym dalej Zakładem.
Stosownie do treści art. 83 ust.1 pkt 3 u.s.u.s - Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalenia wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Generalnie, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, o czym stanowi ust.2 art.83 u.s.u.s., zgodnie z którym - od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu, w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.
Jednakże w art. 84 ust.4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005r.), ustawodawca przewidział wyjątki od powyższego trybu zaskarżenia stanowiąc, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku, oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie, o którym, mowa w art. 84 ust.2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.
Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, rozpoznaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmuje również czynności wstępne mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie, a więc podejmuje czynności i wydaje orzeczenie w formie postanowienia określone w art. 134 kpa.
W rozpoznawanej sprawie Zakład w wydanej decyzji w dniu [...]r. zawarł prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący stosownie do pouczenia zawartego w decyzji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który Zakład powinien wraz z aktami sprawy przekazać do rozpatrzenia Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia (art. 83 ust.4 u.s.u.s.
w związku z art. 133 kpa).
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do zasadności zarzutów skargi.
Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Orzeczenie w punkcie II wyroku zostało wydane na mocy art. 152 P.p.s.a.