Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu pomocy w postaci zasiłku okresowego w wysokości [...] zł, na okres od dnia [...] r. do [...] r.
W dniu [...] r. skarżący złożył w biurze podawczym Sądu, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że A. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka w lokalu komunalnym o powierzchni [...] m2. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Na pokrycie kosztów utrzymania lokalu uzyskuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika ponadto, że wnioskodawca utrzymuje się ze zbierania surowców wtórnych i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości około 100 zł miesięcznie. A. M. w [...] r. korzystał również ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej otrzymując zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz dofinansowanie do zakupu żywności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej jako P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Należy zauważyć, że przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy, związany jest z wydaniem decyzji w sprawie zasiłku okresowego. W tej sytuacji znajduje zastosowanie art. 239 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Wobec korzystania przez A. M. z ustawowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na mocy art. 239 pkt 1 lit a P.p.s.a., nie ma potrzeby, aby potwierdzać to uprawnienie w dodatkowy sposób, tj. w postaci orzeczenia sądu. Wobec powyższego Sąd odstąpił od wydania orzeczenia rozstrzygającego w tej części przedmiotowego wniosku, czyli zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.
Dodać także należy, że osobie korzystającej z powołanego ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, przysługuje również możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego (art. 262 P.p.s.a).
Odnosząc się do zasadności wniosku skarżącego, warto posłużyć się na wstępie stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, z którego wyłania się pogląd, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które pozbawione są środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (patrz postanowienie NSA z dnia 6 października 2011r., sygn. akt I OZ 759/11, opubl. w LEX nr 964732). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (patrz postanowienie NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt I OZ 783/11, nr LEX nr 984400).
Mając na uwadze informacje prezentowane przez A. M. we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także mając na uwadze dane wynikające z innych dokumentów znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy, które odnoszą się do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy (w tym niski dochód, brak oszczędności i majątku, samotność), słuszne będzie stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie sfinansować kosztów udziału pełnomocnika w przedmiotowym sporze sądowym.
Z tych też względów zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego, o czym orzeczono jak na wstępie, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.