Uzasadnienie
W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych u pracodawcy – Spółce M. stwierdzono naruszenie przepisów prawa pracy i wydano nakaz z dnia [...] r., nr rej.[...], zawierający 3 decyzje administracyjne, nakładające na pracodawcę obowiązek wypłaty pracownikom wskazanym w decyzjach wynagrodzenia za pracę za miesiąc [...] r., [..] r. i [...] r. Powyższe decyzje z mocy prawa podlegały natychmiastowemu wykonaniu.
W dniu [...] r., w związku z niewykonaniem przez zobowiązanego wszystkich obowiązków, nałożonych w ww. decyzjach nr [...], wydano upomnienie o nr rej.[...], z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku niewykonania obowiązków wymienionych w upomnieniu, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Powyższe upomnienie zostało doręczone w dniu [...] r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).
W czasie kontroli sprawdzającej realizację obowiązków objętych upomnieniem, która została przeprowadzona w dniu [..] r. ustalono w formie protokołu kontroli nr rej.[...], że pracodawca w dalszym ciągu nie wykonał w całości decyzji nr[...], zawartych w nakazie z dnia [...] r. Z treści powyższego protokołu wynika, że w odniesieniu do decyzji nr [..] pracodawca do dnia [..] r. nadal nie wypłacił wynagrodzenia za [..] r. pracownikom: D. Z. w wysokości [...] zł netto oraz J. Z. w wysokości [...] zł netto. Pozostałym pracownikom wymienionym w decyzji wynagrodzenie wypłacono. Decyzja nr [...] również nie została wykonana w całości, ponieważ pracodawca do dnia [...]. nadal nie wypłacił wynagrodzenia za [...] r. pracownikom: D. Z. w wysokości [...] zł netto oraz J. Z. w wysokości [...] zł netto. Natomiast decyzja nr [...] została w całości zrealizowana. Pracodawca wypłacił wszystkim pracownikom wymienionym w decyzji wynagrodzenie za [..] r.
W celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków w całości, wskazanych w wyżej wymienionym nakazie inspektora pracy, organ egzekucyjny nałożył na zobowiązanego, postanowieniem z dnia [...] r., nr rej.[...], grzywnę w celu przymuszenia, w wysokości: [...] złotych (słownie: [...] złotych).
Pismem z dnia [...] r. (data wpływu do OIP w Szczecinie – [...] r.), zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wskazał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia w kwocie [...] złotych w sytuacji, gdy spółka z wielkim trudem reguluje zobowiązania wobec pracowników i innych podmiotów uważa za niczym nieumotywowaną karę utrudniającą wykonanie zobowiązań.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z przepisami art. 85 i art. 86 oraz art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), stanowiącymi podstawę prawną wydania decyzji płatniczych, objętych tytułem wykonawczym, pracodawca jest obowiązany w szczególności terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym. Składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy.
Pracodawca, na żądanie pracownika, jest obowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na których podstawie zostało obliczone jego wynagrodzenie. Pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy. Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej; częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy. Obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.
Naruszenie powyższych przepisów z zakresu prawa pracy uprawnia inspektora pracy do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu, zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 404 z późn. zm.), który stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Kontrola przeprowadzona w dniu [...] r., której czynności utrwalono w protokole kontroli nr rej.[...], wykazała, że decyzje płatnicze, podlegające natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, mimo wydania upomnienia z dnia [...] r., nr rej.[...], nadal pozostawały niezrealizowane. W takim przypadku inspektor pracy, jako organ egzekucyjny, był zobowiązany postąpić zgodnie z dyspozycją art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2012r., poz. 1015 z późn. zm.), który stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Z przywołanego przepisu wynika, że w określonych w jego treści sytuacjach wymierzenie grzywny jest obligatoryjne.
A zatem niewykonanie przez zobowiązanego obowiązków z zakresu wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, w terminie wskazanym w nakazie inspektora pracy, skutkuje obligatoryjnym nałożeniem grzywny w celu przymuszenia.
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny mając na względzie górne granice wysokości nakładanych grzywien oraz kierując się potrzebą zapewnienia efektywności prowadzonej egzekucji. W rozpatrywanej sprawie wysokość grzywny została ustalona zgodnie zobowiązującymi przepisami prawa, tj. zgodnie z art. 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2012r., poz. 1015 z późn. zm.), który stanowi, że z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000,00 złotych, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000,00 złotych.
W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy nałożenie grzywny w celu przymuszenia, w wysokości: [...] złotych (słownie: [...] złotych) jest w pełni uzasadnione, a jej wysokość została podyktowana względami celowości i mieści się w granicach zakreślonych w przywołanych przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany w tej wysokości środek egzekucyjny jest na tyle dolegliwy, aby uczynić zadość obowiązkom nałożonym na zobowiązanego. Przy nałożeniu grzywny w celu przymuszenia uwzględniono rodzaj i wysokość niewypłaconych świadczeń, stopień realizacji nakazu płatniczego oraz okoliczność polegającą na tym, że wszystkie decyzje płatnicze z mocy prawa podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Podkreślenia wymaga, że od wydania upomnienia w dniu [...] r. pracodawca miał rok czasu na wypłacenie pracownikom wynagrodzeń za pracę należnych za [..] r., objętych egzekwowanym nakazem. W rozpatrywanej sprawie zobowiązany wykonał w całości tylko jedną decyzję a w przypadku dwóch decyzji zalega z wypłatą wynagrodzenia za pracę za miesiąc [...] r. i [...] r. dwóm pracownikom na łączną kwotę: [...] zł netto.
Utrzymując w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, organ odwoławczy uwzględnił nie tylko sytuację pracowników, dla których należne ze stosunku pracy świadczenia stanowią często jedyne źródło utrzymania, ale także sytuację zobowiązanego i zastosował środek egzekucyjny w wysokości niższej, niż ta, która została określona przepisami, jako górna granica dopuszczalnych grzywien. Jednocześnie należy podkreślić, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą utrudniającą wykonanie zobowiązań wobec pracowników, lecz środkiem egzekucyjnym, nakładanym w celu przymuszenia do wykonania tych obowiązków, dlatego też w razie wykonania obowiązków podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Zobowiązany może zatem w każdym czasie zwolnić się z obowiązku uiszczenia nałożonej grzywny poprzez wykonanie decyzji płatniczych, wskazanych w tytule wykonawczym. Zgodnie z art. 125 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązków, określonych w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, na wniosek zobowiązanego.
Pismem z dnia[...] r. Spółka M. – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - złożyła skargę na ww. postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 7 i 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie i nieustosunkowanie się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, a wskazującej na aktualną kondycję finansową Spółki.
W odpowiedzi na skargę, Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie dała podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.
Przedmiotem ww. kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie było postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wobec niewykonania decyzji nakładających na skarżącą Spółkę obowiązek wypłaty wskazanym w nich pracownikom wynagrodzenia.
W myśl art. 2 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy podlegają egzekucji administracyjnej.
W ramach zarzutów formułowanych przez skarżącą Spółkę kluczową pozycję zajmuje polemika z wysokością wymierzonej grzywny, jak również przyjęto tezę, że jest ona nadmiernie uciążliwa ze względu na złą sytuację finansową skarżącej.
Podkreślić należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa obowiązkowych przesłanek nałożenia grzywny w celu przymuszenia w określonej kwocie, a jedynie wyznacza górne granice grzywny. Nie ulega też wątpliwości, że w niniejszej sprawie granice te nie zostały przekroczone. Organy administracji wymierzając przedmiotową grzywnę podejmują rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, a zatem obowiązane są do szczególnie starannego wskazania motywów, którymi się kierowały wyznaczając taką a nie inną jej wysokość. Podzielić należy także stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak wyjaśnienia przesłanek jakimi się organ administracji kierował przy ustalaniu wysokości grzywny oznacza dowolność podejmowania przez niego tego typu rozstrzygnięcia, a tym samym jest to przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 grudnia.2012 r. sygn. akt IV SA/GL 144/12).
Nadto, organ egzekucyjny kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji winien mieć na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny i w uzasadnieniu postanowienia obowiązany jest przytoczyć okoliczności, które wpłynęły na nałożenie grzywny w takiej, a nie innej wysokości.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że nakładając grzywnę w wysokości [..] zł wziął pod uwagę rodzaj i wysokość niewypłaconych świadczeń, stopień realizacji nakazu oraz okoliczność polegającą na tym, że wszystkie decyzje nakazowe z mocy prawa podlegały natychmiastowemu wykonaniu.
Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu podzielił argumentację zaprezentowaną przez organ pierwszej instancji i podkreślił, że od wydania upomnienia w dniu [...] r. pracodawca miał rok czasu na wypłacenie pracownikom wynagrodzeń za pracę należnych za [..] r., objętych egzekwowanym nakazem. Utrzymując w mocy postanowienie o nałożeniu na skarżąca spółkę grzywny w celu przymuszenia organ drugiej instancji uwzględnił nie tylko sytuację pracowników, dla których należne ze stosunku pracy świadczenia stanowią często jedyne źródło utrzymania, ale także sytuację zobowiązanego i zastosował środek egzekucyjny w wysokości niższej, niż ta, która została określona przepisami, jako górna granica dopuszczalnych grzywien.
Analiza tej części uzasadnień postanowień organów orzekających w niniejszej sprawie wskazuje, że przy ustalaniu wysokości nałożonej grzywny miały one na uwadze szereg okoliczności wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz z obowiązujących unormowań prawnych, w tym sytuację finansową Spółki.
W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska wyrażonego w skardze, że rozstrzygnięcie w omawianym zakresie nie odpowiada wymogom wynikającym z unormowań prawnych, a tym samym występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniesionej skargi.
Mając na uwadze powyższe, stosownie do postanowień art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), należało skargę oddalić.