Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę U. S. na ww. postanowienie Wojewody
Postanowieniem wydanym w dniu 12 maja 2016 r. referendarz sądowy, rozpoznając wniosek U. S. w przedmiocie prawa pomocy, odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata.
Na tej podstawie Okręgowa Izba Adwokacka wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej adwokata Ł. Ł. Ustanowiony pełnomocnik w dniu 26 lipca 2016 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2016 r.
Pismem z dnia 27 września 2016 r. U. S. wniosła o wyznaczenie innego adwokata, który sporządzi skargę kasacyjną od wydanego przez Sąd wyroku.
Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że zgodnie z art. 249 a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej P.p.s.a.) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wniosek strony skarżącej z dnia 27 września 2016 r. o zmianę pełnomocnika z urzędu jest zbędny, ponieważ, jak wskazano prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r., skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wyznaczony z urzędu adwokat sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która wpłynęła do Sądu w dniu 26 lipca 2016 r. Pismem Sądu z dnia 12 września 2016 r. przesłano odpis tej opinii skarżącej, zgodnie z art. 177 § 4 P.p.s.a., wraz z pouczeniem, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej uprawniona jest do wniesienia skargi kasacyjnej do NSA, która powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z wyboru, pod rygorem jej odrzucenia.
Powyższe oznacza, zdaniem referendarza, iż skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, zaś wyznaczony adwokat udzielił pomocy prawnej stronie skarżącej. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu (post. NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 26/10, LEX nr 663543).
Jednocześnie, referendarz wyjaśnił, że w przypadku złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu przez radę adwokacką następuje wskutek zawiadomienia Sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności.
W rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, skarżącej doręczono odpis opinii przesłany przez Sąd, przy czym Sąd nie stwierdził nierzetelności tej opinii.
Referendarz podkreślił, że w przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej. (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002 r. nr 123, poz. 1058 ze zm.).
Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia natomiast Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 P.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Sprzeciw od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia z dnia 18 października 2016 r. o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 27 września 2016 r. został wniesiony z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu, określonego w art. 259 § 1 P.p.s.a., co uzasadnia jego rozpoznanie przez Sąd.
Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż przyznane przez sąd prawo pomocy rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego i w przypadku wyznaczenia przez korporację prawniczą pełnomocnika oraz podjęcia przez niego działań, stanowi to wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżący nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika, gdyż prawo to zostało niejako skonsumowane.
Ponadto, zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta. W przypadku więc gdy strona, której przyznano prawo pomocy, zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA: z 29 października 2015 r., II OZ 1021/15; z 18 marca 2011 r., I OZ 165/11; z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09; z 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08; z 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić, że w kwestiach sposobu reprezentacji i współpracy pełnomocnika z jego mandantem właściwa jest wyłącznie konkretna korporacja prawnicza. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia referendarza sądowego lub sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Tym bardziej referendarz sądowy lub sąd nie mogą ingerować w sytuacji, gdy stronie nie odpowiada sposób reprezentowania jej przez wyznaczonego pełnomocnika.
Powyższe oznacza, że prawomocne orzeczenie wydane w przedmiocie prawa pomocy wyklucza rozpoznanie przez referendarza sądowego lub Sąd następnego wniosku złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez tę samą stronę, w tym samym zakresie, opartego na tych samych podstawach faktycznych.
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, w której prawo pomocy zostało przyznane skarżącej na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. w zakresie ustanowienia adwokata i prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką osoby profesjonalnego pełnomocnika stanowiło wykonanie tegoż postanowienia. Referendarz sądowy prawidłowo zatem uznał, że rozpoznanie przez Sąd następnego już wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zbędne i postępowanie z tego wniosku należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a., określającego, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Odnośnie argumentacji zawartej w sprzeciwie należy wskazać, że zawiadomienie skarżącego oraz Sądu o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, dokonane przez pełnomocnika pismem z dnia 25 lipca 2016 r., nastąpiło w ramach wykonywania wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Na skutek wydania tegoż postanowienia, przewidziane przez ustawodawcę uprawnienie strony do żądania przyznania prawa pomocy zostało już wyczerpane. Nie ma więc żadnych podstaw do zmiany tego postanowienia przez Sąd przez wyznaczenie po raz kolejny pełnomocnika. W omawianym zakresie ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania jakichkolwiek odstępstw. Skoro sprawa dotycząca prawa pomocy została już rozstrzygnięta, to nie może być ponownie rozpoznawana, co rzutuje na bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 września 2016 r. Jeśli natomiast strona, dla której pełnomocnik został ustanowiony, jest niezadowolona z podejmowanych przez niego działań, może zwrócić się z wnioskiem o jego zmianę do właściwego organu samorządu zawodowego, tj. do Okręgowej Rady Adwokackiej
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 października 2016 r., co orzekł jak w sentencji.