Uzasadnienie
Nakazem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) Państwowa Inspekcja Pracy decyzją nr [...] nakazała Izbie Skarbowej zamontować dwustronne uchwyty w ustępie dla osób niepełnosprawnych. Wskazując termin wykonania na [...] r. podając jednocześnie jako podstawę prawną:
art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106), art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33), § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2008 r. Nr 108, poz. 690) w zw. z § 86 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zmianami oraz z 2000 r. Nr 16, poz. 214) /obowiązującego w okresie przeprowadzania remontu/ i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 461).
Ponadto Państwowa Inspekcja Pracy decyzją nr [...] nakazała zapewnienie drzwi wejściowe do kabin ustępowych zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. o szerokości 0,80m w świetle. Wskazując termin wykonania na [...] r. podając jednocześnie jako podstawę prawną:
art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106), art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33), § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2008 r. Nr 108, poz. 690) w zw. z § 85 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zmianami oraz z 2000 r. Nr 16, poz. 214) /obowiązującego w okresie przeprowadzania remontu/ i § 85 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zmianami oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 461).
Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, że podczas przeprowadzonej w dniach [...] r. kontroli oraz w oparciu o przedłożone dokumenty stwierdzono, że obiekt został poddany kapitalnemu remontowi w latach [...] roku na podstawie dokumentacji projektowej. W tym czasie, w zakresie wymagań pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno – sanitarnych obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który to akt prawny w kwestiach regulowanych przedmiotowymi decyzjami stanowi powtórzenie obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Kwestionując powyższy nakaz w zakresie uregulowanym w decyzji nr [...] i [...] Izba Skarbowa wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Inspektor Pracy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonych decyzji nr [...] oraz nr [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzją nr [...] zawartą w nakazie inspektor pracy zobowiązał pracodawcę do zamontowania dwustronnych uchwytów w ustępie dla osób niepełnosprawnych, bowiem w ustępie dla osób niepełnosprawnych na parterze zamontowano jednostronne uchwyty.
Jednocześnie organ drugiej instancji wyjaśnił, że pracodawca obowiązany jest zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne zgodnie z powołanymi w podstawie decyzji przepisami, które stanowią, że budynki i inne obiekty budowlane, w których znajdują się pomieszczenia pracy, powinny być zbudowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach techniczno-budowlanych. W myśl przepisów techniczno-budowlanych w budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych, co najmniej jedno z ogólnodostępnych pomieszczeń higieniczno-sanitarnych powinno być przystosowane dla tych osób przez zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych. Z protokołu kontroli nr rej. [...] wynika, iż obiekt został poddany kapitalnemu remontowi w latach [...] na podstawie dokumentacji projektowej, opracowanej w [...]r. W okresie tym obowiązywały przepisy § 86 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które zostały powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nakazowej.
Dokumentacja projektowa powinna zawierać rozwiązania zgodne z wymogami ówcześnie obowiązujących przepisów oraz z zasadami zapewniającymi bezpieczeństwo użytkowania. W ustępie dla osób niepełnosprawnych zamontowano uchwyty jednostronne. Takie rozwiązanie nie pozwala na bezpieczne korzystanie z ustępu przez osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich. Stanowi to naruszenie zasady bezpiecznego użytkowania przez osoby o różnym stopniu niepełnosprawności. Sposób montowania uchwytów dla osób niepełnosprawnych jako zasadę, wynikającą z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy podaje Vademecum Rehabilitacji - Projektowanie zakładów pracy dostępnych dla osób z różnym stopniem niepełnosprawności.
W tej sytuacji organ uznał decyzję nr [...] za zasadną.
W dalszej części uzasadnienia Inspektor Pracy podał, że decyzją nr [...], zawartą w nakazie z dnia [...]r., inspektor pracy zobowiązał pracodawcę do: "zapewnienia drzwi wejściowych do kabin ustępowych zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. o szerokości 0,80 m w świetle", gdyż w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych drzwi wejściowe do kabin ustępowych posiadają skrzydła o szerokości [...] m w świetle.
Organ wskazał, że zgodnie z powołanymi w decyzji przepisami pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne. Realizację tego obowiązku zapewniają między innymi przepisy powołanych w podstawie prawnej decyzji rozporządzeń. W myśl przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujących na dzień sporządzenia dokumentacji projektowej ustępy ogólnodostępne powinny mieć wejścia z dróg komunikacji ogólnej. W ustępach tych należy stosować drzwi wejściowe o szerokości co najmniej 0,9 m oraz drzwi wewnętrzne i drzwi do kabin ustępowych, otwierane na zewnątrz, o szerokości co najmniej 0,8 m w świetle. Z protokołu kontroli nr rej. [...] wynika, iż obiekt został poddany kapitalnemu remontowi w latach [...] na podstawie dokumentacji projektowej, opracowanej w [...]r. Organ podał, że w tym okresie obowiązywały przepisy § 85 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którymi szerokość skrzydeł do kabin ustępowych w świetle powinna wynosić 0,80 m. Jednocześnie podniósł, że powoływana w odwołaniu kopia protokołu Komisji Opiniodawczej z dnia [...]r. oraz przywołane przepisy nie stanowią podstaw do uznania odwołania.
Nie zgadzając się z powołanym rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Skarbowej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Inspektorowi Pracy.
Zarzucając przy tym naruszenie art. 1 w związku z art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. O Państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem uprawnionym do ustalania warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, gdyż nie można ich uznać za przepisy z zakresu prawa pracy.
Naruszenie § 330 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. W sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy z treści przepisu wynika, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia:
- 1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów,
- 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r.
o Państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) w zw. art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. O Państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) w związku z § 86 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 1994r. sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r, Nr 15, poz. 140) przez przekroczenie uprawnień w zakresie kontroli.
Naruszenie § 86 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r, Nr 15, poz. 140) w związku z § 330 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12kwietnia 2002 r. W sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy zgodnie z § 330 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. W sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie mógł on mieć zastosowania w sprawie.
Naruszenie §143 do §147 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z lipca 1980r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz.
62) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis ten precyzuje liczbę uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych, przez błędne przyjęcie, że przepis zawiera regulacje w zakresie liczby i usytuowania takich uchwytów, w sytuacji gdy, brak jest takiej regulacji, a przepis nie odsyła do innych przepisów.
Naruszenie §143 do §147 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z lipca 1980r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz.
62) oraz przepisów Rozporządzenia Rady ministrów z dnia 21 sierpnia 1959 r. w sprawie warunków higieniczno – sanitarnych w nowo wybudowanych lub przebudowanych zakładach przemysłowych (Dz. U. z 1959 r. Nr 53, poz. 316) przez błędne przyjęcie, iż przepisy te określają minimalne szerokości drzwi do ustępów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1263) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli legalności przedmiotowych decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu nakazującym ich eliminacje z obrotu prawnego.
W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 233 ustawy z 26 czerwca 1974r. kodeks pracy, § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz § 85 pkt 2 i 86 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i § 85 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Zgodnie z art. 214 § 2 kodeksu pracy: "Pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy z art. 233 kodeksu pracy wynika że: Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno – sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej.
Szczegółowe unormowania kwestii zapewnienia odpowiednich pomieszczeń pracy zawarte są w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. nr 169, poz. 1650 ze zm.).
W zaskarżonych decyzjach, Inspektor Pracy nakazał zamontować dwustronne uchwyty w ustępach dla osób niepełnosprawnych oraz zapewnić drzwi wejściowe do kabin ustępowych o szerokości 0,80 m w świetle.
W ocenie Sądu ani przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, ani też rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie stanowią podstawy materialnoprawnej do wydania przedmiotowych nakazów.
Wskazane zaś wyżej obowiązki wynikają z przepisów rozporządzeń w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Powinnością Sądu administracyjnego jest kontrola legalności decyzji administracyjnej, co wymaga posłużenia się jako wzorcem kontroli przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydawania kontrolowanej decyzji.
W myśl art. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007r. Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd prawny wyrażony w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...]r., sygn.akt [...], że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nie zawierają przepisów z zakresu prawa pracy, w szczególności przepisów dotyczących zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Wymienione rozporządzenia, ustalają warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę.
Przepisy rozporządzeń zawierają normy, których zastosowanie do obiektów zawierających pomieszczenia pracy ma znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy, ale nie można ich uznać za przepisy z zakresu prawa pracy.
Zasadniczym celem tych przepisów nie jest regulowanie praw i obowiązków pracowników i pracodawców.
Regulują one warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy.
Przepisy te nie dają jednak Państwowej Inspekcji Pracy uprawnień do podejmowania władczych aktów w celu wymuszenia dostosowania pomieszczeń w wybudowanym obiekcie budowlanym do wymogów określonych w rozporządzeniu z 2002r. w sprawie warunków technicznych.
Do podejmowania tego rodzaju czynności uprawnione są organy nadzoru budowlanego.
Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy i organów nadzoru budowlanego są wyraźnie rozgraniczone.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie są w ogóle uprawnione do wydania decyzji na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w celu wyegzekwowania przestrzegania warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki....
Z tych przyczyn WSA uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Nadto Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy oraz o wykonalności decyzji na podstawie art. 152 ustawy.