Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...]w sprawie odmowy wydania prawa jazdy C, D, C + E, D+E.
Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym.
Na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] r. zatrzymano J. prawo jazdy kategorii A, B, C, D, BE, CE, DE z powodu podejrzenia popełnienia przez niego czynu z art. 178a § 1 kk, polegającego na prowadzeniu samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości. Dokument prawa jazdy przesłano do Starosty. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt[...], Sąd Rejonowy orzekł w stosunku do J. C. S. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z kategorii A i B na okres dwóch lat z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, co do których wymagane jest prawo jazdy o kategorii C, D i E. Po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku, Starosta decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o cofnięciu J. C. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, B+E, nr dokumentu [...] nr druku [...] wydanego przez Starostwo Powiatowe w dniu [...] r. do dnia [...] r. Nadto w tym samym dniu orzekł w kolejnych decyzjach o skierowaniu ww. na badania lekarskie i psychologiczne celem ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Wnioskiem z dnia [...] r. J. S. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, D, D+E, C+E, załączając zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza medycyny pracy oraz orzeczenie psychologiczne uprawnionego psychologa.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta, na podstawie art. 104 K.p.a., art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005 ze zm.), odmówił J. S. wydania prawa jazdy kategorii C, D, C+E, D+E.
Uzasadniając podjętą decyzję, organ powołał się na okoliczność, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy - stanowiący, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie i zakresie obowiązywania zakazu - stosuje się,na mocy ust. 2, także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B oraz kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. S. podnosząc, że w sposób nieuprawniony organ rozszerzył zakres uprawnienia do kierowania pojazdami orzeczony przez sąd karny na kategorie nieobjęte wyrokiem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w motywach wymienionego na wstępie rozstrzygnięcia uznało zarzuty odwołania za nieuzasadnione, wskazując, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W ocenie organu odwoławczego, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami wymienia przesłanki, które uzależniają wydanie prawa jazdy, nawet wówczas gdy kandydat spełnia wymagane warunki, do których zalicza się wiek, brak przeciwwskazań zdrowotnych, odbycie przeszkolenia czy zdanie egzaminu. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się wnosi o wydanie prawa jazdy w kategoriach wymienionych przez Sąd w wyroku z dnia 22 sierpnia 2013 r., które zostało mu zatrzymane w związku z popełnieniem przestępstwa z art. 178 kk, tj. kierowanie samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości, za które wymierzono mu środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B. Zdaniem organu, zakaz zawarty w wyroku, powinien spowodować wykluczenie z ruchu drogowego w ogóle kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości, albowiem z woli ustawodawcy, prawo jazdy kategorii innej niż B, nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania zakazu obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat.
B. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy ma zastosowanie zarówno do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy inne niż kat. B, ale również do kierowców posiadających już takie uprawnienia. Inne rozumienie przepisu doprowadziłoby do sytuacji sprzecznej z ideą niedopuszczenia do ruchu drogowego osób, które swym postępowaniem zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Zawarte w art. 12 ustępy 1 i 2 nie wykluczają się wzajemnie, gdyż ust. 1 ustanawia zakaz wydawania prawa jazdy co do kategorii objętej zakazem sądowym, a ust. 2 rozszerza ten zakres na inne kategorie. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. w wyrokach WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 530/13, WSA w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 754/13 oraz z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 845/13
J. S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz zwrot kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne jego zastosowanie oraz art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej skutkującej wobec skarżącego zastosowaniem sankcji, przekraczającej sankcję określoną przez Sąd Karny.
Skarżący wskazał, że interpretacja rozszerzająca zakres sankcji, ponad sankcję, która wynika wyraźnie z przepisu lub orzeczenia, jest niedopuszczalna. Tymczasem organy orzekające w sprawie zastosowały sankcje określone prawem karnym, a nie wynikające z wyroku z dnia 22 sierpnia 2013 r., tym samym wykraczając poza kompetencje przypisane im na mocy ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący na poparcie ww. poglądu przywołał wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 337/13.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...]r., Prokurator Prokuratury Apelacyjnej zgłaszając swój udział w postępowaniu sądowym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazując, że decyzje zostały wydane w niewłaściwym trybie, albowiem podstawą wydania decyzji winien być art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis art. 12, który zastosowano w niniejszej sprawie dotyczy osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, ewentualnie tych, którym cofnięto prawo jazdy danej kategorii. Skarżącemu cofnięto prawo jazdy kat. A i B, natomiast organ nie wypowiedział się w tym trybie co do kat. C, D i E wobec, których Sąd nie orzekł zakazu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny ustalony, w toku postępowania administracyjnego, nie budzi wątpliwości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego J. S. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z kategorii A i B na okres dwóch lat z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, co do których wymagane jest prawo jazdy kategorii C,D i E. Konsekwencją tego wyroku była, wydana na podstawie art.182 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy Kodeks karny wykonawczy, decyzja Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie cofnięcia J. S. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A,B,B+E.
Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący wystąpił do Starostwa Powiatowego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C,C+E,D,D+E (postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy wydał w dniu [...] r. Prokurator Prokuratury Rejonowej na podstawie art. 137 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym-[...].). Zaskarżoną decyzją J. S. odmówiono wydania prawa jazdy kategorii C,D,C+E,D+E powołując się na przepis art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.).
Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, którą Sąd skontrolował w oparciu o przepis art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej "P.p.s.a." została wydana w oparciu o przepis, który odnosi się do wydania prawa jazdy nie zaś - jak o to wnosił skarżący- o zwrot prawa jazdy z powodu ustania przyczyny zatrzymania. Podkreślenia wymaga również i to, że ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienie do kierowania pojazdami od osób, które te uprawnienia posiadają. Przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy, który jak już wyżej wskazano, stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, nie ma zaś zastosowania do osób, które określone uprawnienia posiadają.
Przyjęcie za właściwą interpretację przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, której dokonały organy orzekające w sprawie i odmowa "wydania" skarżącemu prawa jazdy kategorii C,D,C+E,D+E doprowadziłaby do sytuacji, w której środek karny orzeczony wobec J. S. w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego uległby- w drodze rozstrzygnięcia organu administracji- niedopuszczalnej modyfikacji.
Skoro zgodnie z art. 42 Kodeksu karnego sąd powszechny orzeka środek karny pozbawiający kierowcę niektórych uprawnień do kierowania pojazdami, to na gruncie prawa administracyjnego oznacza to, że w pozostałym zakresie kierowca ma prawo się tymi uprawnieniami posługiwać i z tego powodu uprawnienia nie objęte środkiem karnym winny być mu zwrócone.
Niedopuszczalne jest, jak to skonstatował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r.- I KZP 29/13 (Lex nr 1430460) by dolegliwość skutków wyznaczonych w ustawie będzie przekraczała dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Wkroczenie nieproporcjonalnie daleko przez ustawodawcę w zakres kognicji sądu może budzić wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją.
Wydanie prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny co do środka karnego zastosowanego w stosunku do skarżącego oraz jego zakresu, uprawniała skarżącego do ubiegania się o zwrot prawa jazdy w takim zakresie, w jakim zakazu nie orzeczono. Uprawnienie to legitymizuje przepis art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który nakazuje zwrot zatrzymanego prawa jazdy po ustaniu przyczyny zatrzymania. W takim też zakresie winien być rozpatrywany wniosek J. S. z dnia [...] r. tym bardziej, że z decyzji Starosty z dnia [...] r. nie wynika, by objęte tym wnioskiem uprawnienia zostały skarżącemu cofnięte.
Reasumując stwierdzić należy, że organy administracji publicznej dokonały wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami i de facto – poprzez odmowę wydania prawa jazdy - pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny.
W świetle powyższego, uprawnione jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni wskazania Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania przedmiotowych przepisów ustawy o kierujących pojazdami i rozpozna wniosek o zwrot prawa jazdy, w zakresie nieobjętym środkiem karnym, wynikającym z orzeczenia sądu powszechnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 P.p.s.a.