Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S., w odpowiedzi na wniosek A. S. o wynajęcie zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], poinformował wnioskodawczynię, że z uwagi na fakt niezamieszkiwania przez nią ww. lokalu, nie wstąpiła w stosunek najmu po zgodnie najemcy – ojca M. S. Jednocześnie Dyrektor zobowiązał do przekazania ww. lokalu mieszkalnego w stanie wolnym od osób i rzeczy do ZBiLK.
Na powyższe pismo A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że pismo to stanowi postanowienie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. podniósł, że sprawa dotycząca najmu lokali mieszkalnych ma charakter cywilnoprawny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy taka skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych (§ 3).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła pismo Dyrektora Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. informujące skarżącą o braku podstaw do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy i zobowiązujące do przekazania lokalu mieszkalnego wchodzącego do zasobu gminy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że okoliczność, iż pismo objęte skargą pochodzi od jednostki organizacyjnej Gminy Miasta, nie przesądza o kognicji sądu administracyjnego. Gmina w obrocie prawnym nie występuje bowiem tylko jako podmiot władczy, ale również jako podmiot cywilnoprawny, na takich samych zasadach, jak każdy inny uczestnik obrotu prawnego. Tak więc działania podejmowane w imieniu gminy mogą przybierać formę władczych rozstrzygnięć i wtedy dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego, bądź też czynności o charakterze stricte cywilnym, które podlegają kognicji sądu powszechnego (art. 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
W ocenie Sądu, zaskarżone pismo, nie stanowi przejawu władczego działania organu jednostki samorządu terytorialnego, a zatem nie należy do żadnej kategorii spraw administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew twierdzeniu skarżącej, pismo to nie jest postanowieniem. Niewątpliwie nie jest również decyzją, czy też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznych dotyczącej uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pismo to jest natomiast stanowiskiem jednostki organizacyjnej Gminy Miasta występującej w roli podmiotu prawa cywilnego, gdyż wyrażonym w odpowiedzi na wniosek skarżącej dotyczący sprawy cywilnej, tj. wynajęcia lokalu mieszkalnego po zgonie najemcy.
Na taki charakter tego pisma wskazuje analiza jego treści w kontekście przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014, poz. 121) i ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.).
Zgodnie z art. 691 Kodeksu cywilnego w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego, w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Wskazane osoby wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Natomiast w razie braku ww. osób stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.
Z powołanego przepisu wynika wyraźnie, że w konstrukcji wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nie ma jakichkolwiek elementów sprawy administracyjnej. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że relacja pomiędzy dysponentem lokalu, a osobą, która występuje o zawarcie z nią umowy najmu tego lokalu po śmierci jego dotychczasowego najemcy, ma wszelkie cechy cywilnoprawnego stosunku (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 885/10; wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2499/12, opubl. w internetowej bazie orzeczeń NSA).
Również ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie przewiduje załatwienia sprawy o wynajęcie lokalu mieszkalnego w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Z art. 5 i 23 powołanej ustawy wynika, że zarówno odpłatne użytkowanie lokalu wchodzącego w skład zasobu gminnego jak i najem takiego lokalu regulowane są umowami cywilnoprawnymi.
W tej sytuacji uznać należy, że skoro pismo Dyrektor Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. informujące skarżącą o brak podstaw do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w miejsce zmarłego najemcy i zobowiązujące do przekazania lokalu dotyczy kwestii cywilnych, zatem właściwym w tych sprawach jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o odrzuceniu skargi.