Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 104, art.163 K.p.a. oraz art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust.1, art. 60 ust. 4, art. 61 ust. 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zmienił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] ustalającą odpłatność za pobyt M. H. w DPS w L. w części dotyczącej odpłatności w ten sposób, że od dnia 1 sierpnia 2017 r. odpłatność tą ustalono w następujących częściach:
- - ze strony M. H. 70% dochodu tj. [...] zł miesięcznie
- - ze strony męża A. H. - [...] zł miesięcznie
- - ze strony syna K. H. [...] zł miesięcznie
- - ze strony syna T. H. [...] zł miesięcznie
- - ze strony syna A. H. [...] zł miesięcznie
- - ze strony córki J. W. [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. H. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w L. od dnia [...] r. Zgodnie z Zarządzeniem nr [...] Starosty [...] z dnia [...] r. (ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa P. dnia [...]) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w L. w roku [...] wynosi [...] zł.
Organ wskazał, iż wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, z uwagi na zmianę średniego miesięcznego kosztu utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w L. od dnia [...] r. oraz w związku z waloryzacją emerytur i rent, co spowodowało zmianę sytuacji dochodowej M. H.. Dochód M. H. wynosi obecnie [...] zł (emerytura w kwocie [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny [...] zł).
W związku z powyższym organ ustalił, że od dnia 1 sierpnia 2017 r. opłata za pobyt w DPS wynosi ze strony zainteresowanej [...] zł i stanowi 70% jej dochodu ([...] Organ wskazał, że M. H. jest [...] i ma [...], które zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej są zobowiązane do wnoszenia odpłatności za jej pobyt w domu pomocy społecznej.
W toku wszczętego postępowania administracyjnego i przeprowadzonych wywiadów środowiskowych organ I instancji dokonał następujących ustaleń.
Dnia 16 marca 2017 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego u A. H. męża podopiecznej, z którego wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. A. H. utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego z ZUS w kwocie [...]zł i zgodnie z aneksem nr [...] z dnia [...] ponosi odpłatność za pobyt żony w domu pomocy społecznej w kwocie [...]zł. Obecny dochód A. H. zobowiązuje go do ponoszenia mniejszej odpłatności za pobyt żony w domu pomocy społecznej, jednakże podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego zobowiązał się on do dalszego ponoszenia odpłatności w wysokości [...] zł zgodnie z aneksem nr [...] z dnia [...] do umowy nr [...] z dnia [...] r. Organ dokonał następujących wyliczeń dochodu oraz obowiązkowej odpłatności A. H.:
- 1. kryterium dochodowe wynosi: [...] zł
- 2. 300% kryterium: [...] zł x 300 % = [...] zł
- 3. dochód A. H. wynosi: [...] zł
- 4. kwota obowiązkowej odpłatności: [...] zł - [...] zł = [...] zł.
W dniu 12 kwietnia 2016 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy u K. H. - syna podopiecznej. Z wywiadu wynika, że K. H. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. H.. Obecna sytuacja majątkowa, dochodowa nie uległa zmianie w stosunku do roku poprzedniego. Natomiast zmianie uległa sytuacja rodzinna, ponieważ żona w ubiegłym roku, tj. [...] r. urodziła córkę. Dochód jakim obecnie dysponuje rodzina, tj. [...] zł jest niższy niż 300% kryterium dochodowego- rodziny tj. [...] zł x 3 osoby = [...] zł x 300% = [...] zł. Pomimo tego, K. H. zobowiązał się dobrowolnie uiszczać opłatę w wysokości [...] zł za pobyt matki w domu pomocy społecznej, zgodnie z aneksem nr [...] z dnia [...] r. do umowy nr [...] r. z dnia [...] r.
W dniu 20 lipca 2017 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy u A. H. - syna podopiecznej. W oparciu o przeprowadzony wywiad ustalono, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Obecnie czasowo zameldowany jest w [...], gdzie pracuje zawodowo. Zgodnie z oświadczeniem A. H. jego dochód wynosi: [...] miesięcznie. Średni kurs waluty [...] w NBP, na dzień 19 lipca 2017 r. wyniósł = [...] zł.
- 1. 1200 Ł x [...] zł = [...] zł (dochód A. H. w złotych).
- 2. kryterium dochodowe: [...] zł x 300% = [...] zł
- 3. kwota obowiązkowej odpłatności: [...] zł - [...] zł = [...] zł
A. H. zgodnie z aneksem nr [...] do umowy nr [...] z dnia [...] r. ponosi odpłatność w kwocie [...]zł miesięcznie.
Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. przeprowadzonego u B. P. - córki podopiecznej, organ ustalił, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trójką dzieci w wieku szkolnym. Oboje małżonkowie pracują zawodowo. B. P. zatrudniona jest w Szkole Podstawowej nr [...] w S. na stanowisku nauczyciela muzyki i informatyki.
Z przedłożonego Zaświadczenia ze Szkoły Podstawowej nr [...] w S. wynika, że ww. w marcu 2017 r. uzyskała dochód w kwocie [...]zł. Dodatkowo zatrudniona była na podstawie umowy zlecenia w Niepublicznej Szkole Podstawowej [...] na stanowisku nauczyciela [...] w okresie od [...]. Z otrzymanego zaświadczenia z Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...]" wynika, że w marcu 2017 r. wynagrodzenie wynosiło: [...] zł.
B. P. prowadziła również działalność gospodarczą - Ruchoma placówka [...], która od [...] r. jest zawieszona. Pani P. przedstawiła bilans firmy za okres [...] r., z którego wynika, iż działalność ta przyniosła starty. Mąż ww. A. P. pracuje w [...] na [...], zatrudniony jest na czas nieokreślony. Z przedłożonego zaświadczenia wynika, iż w 2016 r. uzyskał on dochód netto w kwocie [...]zł: 12 miesięcy = [...] zł miesięcznie.
Na podstawie powyższych danych ustalono dochód Państwa P. za miesiąc marzec 2017 r. w następujący sposób: wynagrodzenie B. P. [...] zł + dochód z pracy w Niepublicznej Szkole Państwowej [...] zł + wynagrodzenie męża za pracę - [...] zł (tj. [...] zł: 12 miesięcy = [...] zł) = łączny dochód wynosi: [...] zł.
B. P. zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] r. zobowiązana jest do ponoszenia odpłatności za pobyt matki M. H. w domu pomocy społecznej w kwocie [...]zł miesięcznie, obecnie dochód rodziny B. P. wynosi: [...] zł i nie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W związku z powyższym z dniem [...] ustaje obowiązek wnoszenia odpłatności ze strony B. P. za pobyt matki w DPS. Wynika to z następującego wyliczenia:
- 1. dochód rodziny wynosi: [...] zł
- 2. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi [...] zł x 5 osób = [...] zł
- 3. 300% kryterium dochodowego: [...] zł x 300 % = [...] zł
- 4. dochód na osobę w rodzinie: [...] zł: 5 osób = [...] zł.
W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu 6 czerwca 2017 r. u T. H. - syna podopiecznej, organ ustalił, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. H. oraz dwójką dzieci w wieku szkolnym. T. H. prowadzi działalność gospodarczą z której w 2016 r. uzyskał dochód brutto w wysokości [...] zł. Po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł oraz należnego podatku dochodowego [...] zł, dochód ww. wyniósł: [...] zł.
Z oświadczenia majątkowego wynika, że rodzina posiada grunty rolne w N. o powierzchni [...] ha przeliczeniowych (współwłasność łączna małżeńska).
W związku z powyższym w oparciu o art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Przeliczeniowe grunty wynoszą: [...] ha x [...] zł = [...] zł.
Organ dokonał następujących wyliczeń dochodu rodziny oraz kwoty obowiązkowej odpłatności T. H..
- 1. miesięczny dochód: [...] zł, tj. (310.753,64 zł: 12 m-cy = [...] zł + [...] zł)
- 2. kryterium dochodowe rodziny: [...] zł x 4 osoby = [...] zł
- 3. 300% kryterium: [...] zł x 300 %= [...] zł
Dochód na osobę w rodzinie: [...] zł: 4 osoby = [...] zł
Kwota obowiązkowej odpłatności: [...] zł – [...] zł = [...] zł
T. H. na podstawie aneksu nr [...] z dnia [...] r. do umowy nr [...] z dnia [...] r. ponosi odpłatność w kwocie [...]zł miesięcznie. Kryterium dochodowe zobowiązuje T. H. do wyższej odpłatności za pobyt matki w DPS. Analizując sytuację dochodową i osobistą pozostałych osób zobowiązanych i wysokość ponoszonych przez nie odpłatności, organ podwyższył odpłatność ww. do kwoty [...]zł miesięcznie.
Analizując sytuację dochodową J. W. - córki podopiecznej, organ wyjaśnił, że pismem z dnia 17 marca 2017 r. pracownik socjalny zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego cz. II z J. W. pod kątem partycypowania w kosztach utrzymania matki - M. H. w DPS w L.. MOPS w S. przesłał informację o braku możliwości przeprowadzenia wywiadu z J. W..
W związku z powyższym, pracownik organu wystąpił z wnioskami o udostępnienie danych osobowych o wysokości uzyskanego dochodu. Na podstawie wszczętego postępowania administracyjnego ustalono, że J. W. w maju 2017 r. uzyskała wynagrodzenie netto w wysokości [...] zł. Z otrzymanego zaświadczenia z Polskiej Żeglugi Morskiej P.P. wynika, że mąż R. W. w maju 2017 r. uzyskał wynagrodzenie netto w kwocie [...]zł.
Z informacji posiadanych przez organ wynika, że mąż R. W. ponadto prowadzi działalność gospodarczą - Kancelaria Radcy Prawnego w S..
Z przesłanego zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w S. z dnia 10.07.2017 r. wynika, że R. W. złożył wspólnie z żoną zeznanie - PIT - 36 o wysokości dochodu, z którego wynika, że uzyskał on w 2016 r. dochód brutto w kwocie [...]zł. Po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, wspólnego podatku należnego w kwocie [...]zł, dochód ww. wyniósł: [...] zł.
Na powyższy dochód składa się: dochód z pracy, jak i z działalności gospodarczej.
[...] zł: 12 miesięcy= [...] zł miesięcznie. Na podstawie powyższych danych ustalono miesięczny dochód rodziny J. W. na kwotę: [...] zł, na który składa się wynagrodzenie J. W. [...] zł oraz wynagrodzenie męża z umowy o pracę wraz z uzyskanym dochodem z prowadzonej działalności gospodarczej - [...] zł.
W oparciu o powyższe organ ustalił następujący dochód rodziny J. W.:
- 1. miesięczny dochód rodziny: [...] zł
- 2. kryterium dochodowe rodziny: [...] zł x 4 osoby = [...] zł
- 3. 300% kryterium dochodowego: [...] zł x 300 % = [...] zł
- 4. dochód na osobę w rodzinie: [...] zł: 4 osoby = [...] zł
- 5. kwota obowiązkowej odpłatności: [...] zł – [...] zł = [...] zł
Weryfikując sytuację materialną rodziny ustalono, że dochód rodziny zobowiązuje J. W. do wnoszenia wyższej odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej niż kwota [...]zł (umowa nr [...] z dnia [...].). Analizując sytuację dochodową i osobistą pozostałych osób zobowiązanych i wysokość ponoszonych przez nie odpłatności, organ podwyższył odpłatność ww. do kwoty [...]zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ustalając odpłatność za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż sytuacja dochodowa osób bliskich, z uwzględnieniem dochodu M. H., pozwala na pokrycie kosztów pobytu w pełnej wysokości, bez konieczności udziału w tej odpłatności Gminy Miasta K.. Sytuacja dochodowa osób bliskich nie stwarza również konieczności ustalenia odpłatności wobec nich w maksymalnej dopuszczalnej przez ustawę wysokości. W związku z powyższym, organ rozdzielił odpłatność pomiędzy te osoby w taki sposób, aby była ona adekwatna do sytuacji rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób zobowiązanych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. W. wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła organowi, że zwolnił z ponoszenia odpłatności za pobyt mamy w DPS jej siostrę B. P., podnosząc jednocześnie wysokość odpłatności należnej od niej. Zwolnienie z odpłatności B. P. zostało dokonane w oparciu o ustalenie poziomu dochodu rodziny zobowiązanej B. P., które to ustalenia zdaniem skarżącej są nierzetelne i niewyczerpujące. Dochód osiągany przez B. P. został określony jedynie na podstawie zaświadczeń dotyczących miesiąca marca 2017 r., natomiast w stosunku do odwołującej się i jej brata T. H. MOPS wystąpił do właściwego Urzędu Skarbowego celem uzyskania informacji o dochodach osiągniętych w 2016 r. i na tej podstawie określił, czy dochód przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czy nie. Nie ulega wątpliwości, iż określenie dochodu na podstawie danych z całego roku jest bardziej wiarygodne, niż określenie dochodu na podstawie danych tylko z jednego miesiąca w roku. Odwołująca wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez:
- - ustalenie dochodu rodziny B. P. na zasadach i w sposób identyczny jak pozostałych zobowiązanych, czyli w szczególności ustalenie średniomiesięcznego dochodu B. P. na podstawie danych za okres 12 miesięcy (a nie na podstawie danych z jednego miesiąca),
- - podjęcie czynności zmierzających do ustalenia faktycznego dochodu zwolnionej z odpłatności B. P., w szczególności uzyskanie stosownej informacji o dochodach za rok 2016 z właściwego Urzędu Skarbowego,
- - podjęcie czynności zmierzających do ustalenia poziomu dochodu uzyskiwanego z majątku M. H. przez A. H. z tytułu wynajmu kwater prywatnych pod adresem [...] w K., w szczególności:
- a) uzyskanie informacji z banków prowadzących rachunki bankowe A. H., A. H., B. P. o historii rachunków w celu ustalenia wysokości wpłat (np. tytułem zaliczek) za wynajem kwater prywatnych pod adresem [...] w K. w okresie od 2012 r. do chwili obecnej,
- b) uzyskanie informacji z Poczty Polskiej na temat przekazów pieniężnych na rzecz A. H., A. H., B. P. (np. tytułem zaliczek) za wynajem kwater prywatnych pod adresem [...] w K. w okresie od 2012r. do chwili obecnej,
- c) uzyskanie informacji z "Miejskie Wodociągi i Kanalizacja" Sp. z o.o., ul. [...], [...] K. na temat ilości m3 zużycia wody i odbioru ścieków pod adresem [...] w K. w okresie od 2012 r. do chwili obecnej, celem potwierdzenia faktu wynajmu kwater w okresie letnim.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2017r. poz.1676 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania J. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach podmioty. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być osoba skierowana, a także osoba bądź osoby z kręgu podmiotów wskazanych w ww. przepisach, zaś przedmiotem tej decyzji jest ustalenie przypadającej na nich kwoty opłaty.
Organ wskazał, iż matka odwołującej przebywa w DPS w L. od dnia [...] r. Poprzednio, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] r. przebywała w domu pomocy społecznej z zaburzeniami psychicznymi, następnie, decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. umieszczono ją w [...], jednakże na prośbę męża A. H., przeniesiono ją do DPS w L..
W dniu 25 lipca 2008 r., na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej podpisano umowy z osobami zobowiązanymi do alimentacji. Umowy te, zmienione kolejnymi aneksami i oświadczeniami zobowiązanych do ponoszenia odpłatności stanowiły podstawę do ustalenia w decyzji z dnia [...] r. odpłatności za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej. Co do zasady, wobec mieszkańca domu ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść - maksymalnie 70% jego dochodu - a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej wskazał, iż pensjonariuszka ma pięcioro dzieci i w stosunku do każdego z nich było prowadzone postępowanie mające na celu ustalenie obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu opieki, jednakże wszyscy zobowiązani do ponoszenia kosztów pobytu -mąż i jej dzieci, zobowiązali się do uiszczania opłat w podanej wysokości.
Odnosząc się do zarzutu odwołującej o nierzetelnym zbadaniu sytuacji dochodowej B. P. i ustalenie dochodu rodziny w oparciu o dochody z jednego miesiąca, podczas gdy wobec odwołującej i jej brata T. zastosowano inne kryteria i wystąpiono do właściwych urzędów skarbowych, organ przypomniał, iż sposób ustalania dochodu dla celów pomocy społecznej został szczegółowo uregulowany w przepisie art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Sposób ten zależy od źródeł przychodu i kategorii podatników. W myśl przepisu art. 8 ust. 3 dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania. Zasadniczo pod uwagę brany jest dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Tylko w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, bierze się pod uwagę dochód wykazany w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy (art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy).
Zgodnie z art. 8 ust. 7 wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Z tego względu tylko w tym przypadku, gdzie w rodzinie uzyskiwany był dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, organ I instancji opierał się na danych z właściwego urzędu skarbowego dotyczących dochodu za rok poprzedni.
Kolegium wyjaśniło, że ustalenia dochodu zobowiązanej B. P. dokonano na podstawie wywiadu środowiskowego i dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodu szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i po przedłożeniu przez B. P. stosownych dokumentów i złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia, organ I instancji nie miał żadnych prawnych podstaw, aby ustalać ten dochód w wysokości uzyskanej w roku 2016.
Do wyliczenia dochodu rodziny B. P. za miesiąc marzec 2017 r. przyjęto: jej wynagrodzenie [...] zł; dochód z pracy w Niepublicznej Szkole Państwowej [...] zł; wynagrodzenie za pracę męża A. P. - [...] zł (tj. [...] zł: 12 miesięcy= [...] zł).
Obecnie dochód rodziny B. P. wynosi: [...] zł i nie przekracza 300 % kryterium j dochodowego na osobę w rodzinie, które dla tej 5 osobowej rodziny wynosi [...] zł. W związku z powyższym, na mocy przepisu art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej, który nie powoduje powstania takiego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, z dniem 1 sierpnia 2017 r. ustaje obowiązek wnoszenia odpłatności ze strony B. P. za pobyt matki w DPS.
Organ za prawidłowe uznał wyliczenie dochodu i kwoty partycypowania odwołującej się w obowiązkowej odpłatności za pobyt matki M. H. w DPS w L.. W ocenie Kolegium, organ I instancji po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji dochodowej i osobistej pozostałych członków rodziny zobowiązanych do ponoszenia kosztów utrzymania żony i matki w DPS w L., w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami podwyższył wobec J. W. odpłatność do kwoty [...]zł miesięcznie.
W ocenie Kolegium bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zarzut, jakoby zwolnienie z ponoszenia opłat siostry odwołującej się B. P. spowodowało podwyższenie wobec odwołującej. Organ I instancji prawidłowo przeanalizował stan faktyczny sprawy i ustalając odpłatność poszczególnych osób, oparł się na ustaleniach obowiązujących umów, złożonych przez zobowiązanych oświadczeń oraz dokonanych przez organ ustaleń co do dochodu poszczególnych osób i ponoszonych przez nie płatności. Organ odwoławczy zauważył, że przepisy ustawy nie określają precyzyjnie kryteriów dla określenia konkretnej kwoty odpłatności, tj. nie wskazują, że przy określonym dochodzie kwota odpłatności powinna wynosić taki czy inny procent. Ustawodawca obciążył obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej małżonka i krewnych bez względu na to, jak układały się stosunki pomiędzy rodzicami i dziećmi.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, za nieuprawnione uznało Kolegium żądanie uzupełnienia materiału dowodowego w tym uwzględnienia rzekomego dochodu z wynajmu kwater w okresie sezonu letniego.
Zarówno okoliczności faktyczne, jak i poczynione przez organ I instancji ustalenia i wyjaśnienia, potwierdzają, że M. H. nie osiąga przychodów z tej działalności, zatem wobec brzmienia art. 8 ust. 3 ustawy nie ma podstaw prawnych do powiększania jej dochodu z tego tytułu. Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad środowiskowy pod adresem [...] w K. nie stwierdził, aby była prowadzona działalność gospodarcza polegająca na wynajmowaniu kwater. Nadto ustalono, iż stan zdrowia A. H. wyklucza podejmowanie przedmiotowej działalności, gdyż choruje on na alzheimera i wymaga opieki i pomocy drugiej osoby.
Kolegium odniosło się do przedstawionego w wyroku z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 608/16 stanowiska WSA w Szczecinie, który uznał, iż przy prowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie organ skorzystał z przysługujących mu uprawnień. Udostępnione zostały mu dokumenty potwierdzające płatności, oraz dochody stron, a także strony złożyły stosowne oświadczenia. Organ powołał się na stanowisko Sądu, że organ nie posiada możliwości samodzielnej weryfikacji złożonych przez strony oświadczeń dotyczących ich sytuacji majątkowej i rodzinnej w inny sposób, niż porównanie ich z innymi posiadanymi dowodami. Nie mógł więc organ prowadzić w tym zakresie własnego "śledztwa" i zweryfikować oświadczenia odnośnie do dochodu uzyskiwanego przez zobowiązanych z wynajmu pokoi, czy też faktu prowadzenia innej działalności gospodarczej.
Organ dodał, że kwoty odpłatności ustalone przez organ dla zobowiązanych zstępnych wzajemnie na siebie nie oddziałują, co oznacza, że ustanie obowiązku wnoszenia odpłatności wobec B. P., w żaden sposób nie wpływa na wysokość odpłatności dla J. W..
Powyższą decyzję Kolegium J. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 art. 8, art. 15, art. 77, art.
80. oraz art. 107 § 3 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c"), tj. niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie po raz drugi postępowania wyjaśniającego przez SKO w K., pominięcie dowodów wnioskowanych przez skarżącą, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, pobieżne ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i niepodanie logicznych przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.
W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodając, że z jawnej i powszechnie dostępnej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że B. P. w dniu [...]. wznowiła prowadzenie działalności gospodarczej, która była zawieszona i prowadziła tę działalność do dnia [...] r. Tym samym, w dacie wydania zaskarżonej decyzji B. P. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Mimo to, jej dochód ustalony został zgodnie z zasadami ustalania dochodu w przypadku osób nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 8 ust 3).
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej przez B. P., zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, dane z jednego miesiąca nie mogą być podstawą do ustalenia wysokości dochodu osoby zobowiązanej, a co za tym idzie nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia z odpłatności, podczas gdy dochód uzyskany w kolejnych miesiącach już by do takiego zwolnienia z odpłatności nie prowadził.
Niezrozumiałe i nielogiczne w ocenie skarżącej jest stwierdzenie SKO zgodnie z którym, kwoty odpłatności ustalonej przez organ dla zobowiązanych zstępnych wzajemnie na siebie nie oddziałują, co oznacza, że ustanie obowiązku wnoszenia odpłatności wobec B. P., w żaden sposób nie wpływa na wysokość odpłatności dla J. W.. Skoro bowiem członkowie rodziny zobowiązani są wspólnie do pokrycia określonej kwoty to logicznym jest, iż zwolnienie jednej z osób zobowiązanych z odpłatności wpływa na konieczność rozdzielenia kwoty "zwolnienia" na wszystkie pozostałe osoby albo niektóre z nich. Tym samym nie można uznać, iż zwolnienie zobowiązanej B. P. z odpłatności pozostaje obojętne dla wysokości odpłatności pozostałych osób zobowiązanych, czego przykładem jest zmiana wysokości odpłatności wynikająca z zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji zmieniającą decyzję o ustaleniu odpłatności za pobyt M. H. w DPS, w związku ze zmianą średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS (zmiana przepisów prawa miejscowego) oraz w związku ze zwiększeniem dochodu strony.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2017 r. poz.1769), zwanej dalej "ustawą", opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
- 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
- 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust.2:
- a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
- b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ww. ustawy. Przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r., I OSK 1171/09; Lex nr 594941). Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 10.05.2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16, z przepisu tego wynika gwarancja dla osoby zobowiązanej, że dochód pozostający na osobę w rodzinie po ustaleniu jej zobowiązania na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej, nie będzie niższy niż 300% kryterium dochodowego.
Prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty polega na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej w sposób określony w art. 6 pkt 3 ustawy, to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną.
Podstawową kwestią przy ustaleniu opłaty jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie sytuacji rodzinnej osoby zobowiązanej, a następnie wyliczenie jej dochodu bądź sumy dochodów wszystkich członków rodziny, którą zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy, stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Pojęcie dochodu z kolei zostało uregulowane w art. 8 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Powyższa definicja dochodu zawarta w przepisach ogólnych ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na brak innych uregulowań tej materii w części szczegółowej tej ustawy, obliguje do wyliczenia dochodu skarżącego jedynie na tej podstawie.
W myśl art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 tej ustawy.
Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust. 3b ustawy).
Z przepisów tych wynika, że w razie zmiany dochodu pensjonariusza domu pomocy społecznej, która to zmiana przekracza 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, obowiązkiem organu administracji jest orzec o zmianie decyzji ostatecznej ustalającej wysokość opłaty za pobyt w tej placówce.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Sądu zasadność wydania przez organy obu instancji decyzji zmieniającej decyzję organu I instancji z dnia [...] r. ustalającej odpłatność osób zobowiązanych za pobyt M. H. w DPS w L.. Zmienił się bowiem zarówno średni koszt utrzymania mieszkańca DPS jak i wzrósł dochód podopiecznej M. H..
W ocenie skarżącej organ nieprawidłowo wyliczył dochód jej siostry B. P. i bezzasadnie w zaskarżonej decyzji zwolnił ją z ponoszenia opłaty za pobyt matki M. H. w DPS w L..
Z zarzutem skarżącej nie sposób się zgodzić. Lektura przepisu art. 8 ustawy, wskazuje, że sposób ustalania dochodu został szczegółowo określony i zależy od źródeł przychodu i kategorii podatników. W myśl art. 8 ust. 3 dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Ustalenie sytuacji dochodowej następuje na podstawie krótkiego, bo miesięcznego, okresu. Ustawodawca wymaga przedstawienia dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, za wyjątkiem osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8 ust. 5 ustawy). Przy czym odrębne wymagania dotyczą osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych, inne – osób płacących zryczałtowany podatek dochodowy, jeszcze inne wymagania odnoszą się do podatników łączących przychody z działalności gospodarczej z innymi przychodami lub rozliczających się wspólnie z małżonkiem. Artykuł 8 ust. 7 i 8 określa sposoby dokumentowania dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. W postępowaniu o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej dowodem pozwalającym określić dochód są zaświadczenia wydane przez naczelnika urzędu skarbowego.
W świetle art. 8 ust. 7 ustawy, w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą organy pomocy społecznej nie są uprawnione do samodzielnego obliczania podstawy opodatkowania, a także kwoty należnego podatku, w tym także kwoty odliczanych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, ale w tym zakresie są związane ustaleniami wynikającymi z zaświadczenia organu podatkowego. Rolą organu pomocy społecznej jest natomiast ustalenie dochodu dla celów pomocy społecznej w oparciu o przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, tj. pomniejszenie o składniki wymienione w tym przepisie, a następnie ostateczne wyliczenie dochodu rodziny z uwzględnieniem pomniejszenia, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, oraz składników, które według art. 3 ust. 4 ustawy nie są do dochodu wliczane.
Skarżąca podniosła w skardze, iż B. P. w dacie wydania zaskarżonej decyzji prowadziła działalność gospodarczą, tj. od dnia [...] r., czego dowodem jest przedłożony przez nią wydruk z CEIDG, a organy orzekające w sprawie nie wzięły tego dowodu pod uwagę. Faktem jest, iż organy nie dysponowały wskazanym dowodem, jednakże mając na uwadze brzmienie art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, dowód ten nie zmienia prawidłowości wyliczenia dochodu B. P. przy ustalaniu odpłatności jej matki za pobyt w DPS w L. od dnia [...] r.
W myśl przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.
Jak wynika z powyższego przepisu, dochód jaki ewentualnie mogłaby osiągnąć B. P. z prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie [...] r., mógłby być wzięty pod uwagę dopiero w roku następnym, tj. 2018 r., bowiem przepis ten mówi, iż bierze się pod uwagę dochód za poprzedni rok kalendarzowy, w którym podatnik prowadził działalność. Organ I instancji nie pominął kwestii prowadzenia działalności gospodarczej przez B. P. bowiem wskazał, że B. P. prowadziła działalność gospodarczą - Ruchoma placówka gastronomiczna, która od [...] r. jest zawieszona. Przedstawiono również bilans firmy za okres [...] r., z którego wynika, iż działalność ta przyniosła straty. Wobec powyższego zarzuty skarżącej należy uznać za nie trafione.
W ocenie sądu materiał dowodowy, który posłużył organom do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wyczerpujący, a brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą nie wpływa na treść decyzji oraz nie pozwala na przyjęcie dowolności w analizie materiału dowodowego. Nie zostały w związku z tym naruszone zasada prawdy obiektywnej oraz zasada zaufania do organów państwa, a posłużenie się przy uzasadnieniu decyzji przez organ odwoławczy dowodami i wnioskami organu I instancji, nie naruszyło zasady własnej autonomicznej analizy zebranych dowodów. Dlatego też, nie stanowiło naruszenia prawa pominięcie przez Kolegium przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko sądu, na które powołało się Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrażone w wyroku z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 608/16 wskazujące, że organ nie posiada możliwości samodzielnej weryfikacji złożonych przez strony oświadczeń dotyczących ich sytuacji majątkowej i rodzinnej w inny sposób, niż porównanie ich z innymi posiadanymi dowodami.
Nie mógł więc prowadzić w tym zakresie własnego "śledztwa" i zweryfikować tych oświadczeń odnośnie do dochodu uzyskiwanego przez zobowiązanych z wynajmu pokoi, czy też faktu prowadzenia innej działalności gospodarczej.
Wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył określonych w art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. zasad regulujących postępowanie administracyjne, ponieważ dokonał wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy. Dokonana przez organ ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania nie została również w żaden sposób naruszona. Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.