Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza P. odmówiono E. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, A. M..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym - matką i jest jedyną osobą mogącą tę opiekę zapewnić, jednak przyznanie jej wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe bowiem na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności A. M. nie da się ustalić od kiedy istnieje jej niepełnosprawność. Tymczasem art. 17 ust. 1b pkt 1 i pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa wiek od jakiego powinna powstać niepełnosprawność dla uzyskania wnioskowanego świadczenia. Organ nie może domniemywać kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Sam nie jest w stanie stwierdzić tego faktu, natomiast data ustalenia stopnia niepełnosprawności wskazuje na 71 rok życia.
Wnioskodawczyni nie spełnia także przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wspomnianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie nie przysługuje bowiem w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], uchyliło opisaną wyżej decyzję Burmistrza P. w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Kolegium powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazało, że osoba która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera emeryturę czy rentę w wysokości niższej, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. W przypadku ustalenia, że skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji właściwe w sprawie powinny poinformować o tym stronę i wskazać potrzebę złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie tego prawa będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz P. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 735 ze zm. dalej "k.p.a.") i art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.- dalej "u.ś.r."), ponownie odmówił E. W. przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, A. M..
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że mając na uwadze stanowisko przedstawione przez Kolegium w decyzji z dnia [...] maja 2021 r., poinformował odwołującą się, iż w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pobiera emeryturę czy rentę, może złożyć do organu emerytalno-rentowego wniosek o zawieszenie prawa do emerytury czy renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślił jednak, że podstawę odmowy wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło również niespełnienie przez osobę niepełnosprawną kryterium wieku, w którym powstała jej niepełnosprawność.
W odpowiedzi na powyższe "wezwanie", strona wskazała, że jest gotowa do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w przypadku, gdy organ zapewni szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych, a takiego zapewnienia nie otrzymała.
W dalszej części uzasadnienia, organ ponownie powołując się na art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaznaczył, że skoro w myśl orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2010 r., nie da się ustalić od kiedy u A. M. istnieje niepełnosprawność, zatem brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Zdaniem tego organu, chociaż w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednak skutkiem tego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b tej ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa.
W odwołaniu od powyższej decyzji, E. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła jej:
- 1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
- 2. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem skarżącej, z uwagi na wskazaną wyżej częściową niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w odniesieniu do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub do ukończenia 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej wyroku.
Skarżąca podkreśliła, że korzysta z emerytury bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Zaznaczyła, że z treści złożonego przez nią oświadczenia wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powołując się na treść art. 17 ust. 5 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że istnienie prawa do emerytury jest przesłanką negatywną uniemożliwiającą uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością przysługującej emerytury. Ponadto, ani organ I instancji ani też Kolegium nie mogą przyznać stronie świadczenia pielęgnacyjnego, dopóki nie złoży ona wniosku o zawieszenie emerytury i dopóki organ emerytalny nie zawiesi prawa do emerytury.
Z uwagi na powyższe, Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem i w oparciu o istniejący w sprawie stan faktyczny.
Odnosząc się do okoliczności, że organ I instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia także z uwagi na niespełnienie przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. z uwagi na brak możliwości ustalenia w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, od kiedy istnieje niepełnosprawność A. M., Kolegium powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) jak również na orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych. Wskazało, że w świetle wspomnianego orzecznictwa, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 Konstytucji RP.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła E. W. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1546/10), skarżąca podniosła, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa a także z zasadami sprawiedliwości społecznej, czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej i osobom niepełnosprawnym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej "p.p.s.a.").
Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na zgodny wniosek skarżącej oraz organu (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką A. M..
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
- 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wspomnianej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – A. M. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2009 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy wspomniana niepełnosprawność istnieje.
Poza sporem pozostaje także okoliczność, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury w kwocie [...]zł brutto (według stanu aktualnego na marzec 2021 r.).
W realiach niniejszej sprawy organ I instancji, powołując się na regulację wynikającą z art. 17 ust. 1b, odmówił wnioskowanego świadczenia, z uwagi na powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki po 25 roku życia. Ponadto, w jego ocenie, kolejną przesłanką do odmowy przyznania świadczenia jest okoliczność, że strona posiada prawo do emerytury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło pierwszego z argumentów słusznie uznając, że stanowisko organu I instancji o braku możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia celem opieki nad niepełnosprawną matką z uwagi na brak możliwości ustalenia, że niepełnosprawność A. M. powstała w okresie do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia jest błędne.
Mając na uwadze cytowane powyżej przepisy art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, nie ulega wątpliwości, że skarżącej może przysługiwać (po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek) świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że nie zostało udokumentowane, aby niepełnosprawność osoby objętej opieką (matki skarżącej) powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia, względnie w trakcie jej nauki - do ukończenia 25. roku życia.
Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem o niezgodności art. 17 ust. 1b) wspomnianej ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
W punkcie 2. sentencji tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził niekonstytucyjność wymienionego przepisu w zakresie zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał wskazał, że stosowanie w dotychczasowym brzmieniu art. 17 ust. 1b) ww. ustawy prowadzi do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź niepodejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 r. życia może być traktowana w odmienny sposób – z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych – w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie.
Niewątpliwie skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych co do treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r., a zatem od tego momentu art. 17 ust. 1b wspomnianej ustawy - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć zastosowania. Taki też pogląd ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 366/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14).
Z tych względów, okoliczność, że nie można ustalić, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia, względnie w trakcie jej nauki w szkole lub w szkole wyższej (do ukończenia 25. roku życia) – nie może być podstawą odmowy przyznania stronie prawa do przedmiotowego świadczenia.
Nadto organy stwierdziły, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, a zatem zaistniała podstawa odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Co prawda organ odwoławczy podzielając poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazał, że wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą należy wyeliminować z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, te które uprawnione są także do świadczeń w nim wymienionych, w tym emerytury, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości. Zgodnie z tą zasadą, wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.
W związku z powyższym, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie, emerytury. Jednakże Kolegium pomimo zaakceptowania powyższego poglądu uznało decyzję organu I instancji odmawiającą prawa do wnioskowanego świadczenia za prawidłową, a to z tego względu, że skarżąca nie złożyła wniosku o zawieszenie emerytury.
Powyższe stanowisko, w realiach niniejszej sprawy, z przyczyn, o których będzie mowa poniżej, okazało się jednak nietrafne.
W pierwszym rzędzie nalży zwrócić uwagę, że organ I instancji wypełniając zalecenie zawarte w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. (uchylającej wcześniejszą decyzję Burmistrza P. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką) udzielił skarżącej informacji o możliwości dokonania wyboru świadczenia, jednak uczynił to w sposób wadliwy. Poinformował bowiem stronę o możliwości złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednakże zaznaczył, że powyższe nie spowoduje przyznania jej prawa do świadczenia.
Zdaniem tego organu, w dalszym ciągu przeszkodą do przyznania tego świadczenia jest niespełnienie przez A. M. kryterium wieku, w którym powstała jej niepełnosprawność.
Taka treść informacji nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ odmówiłby stronie prawa do świadczenia także wówczas gdyby złożyła ona wspomniany wniosek i uzyskała zawieszenie prawa do emerytury. Powyższe działanie pozbawiłoby ją jakichkolwiek środków do życia. Nie otrzymałaby już świadczenia emerytalnego ale nie uzyskałaby świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych względów, w swoim oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżąca wyraziła jedynie gotowość do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w wypadku gdy "organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych".
Powyższa informacja w istocie wprowadziła skarżącą w błąd, ponieważ z przyczyn, o których była już mowa, brak możliwości udokumentowania, kiedy powstała niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka - nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Zdaniem Sądu, nie ulega przy tym wątpliwości, że możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy nie może także automatycznie przekreślać prawo do emerytury.
Sąd nie podziela stanowiska tej linii orzeczniczej sądów, zgodnie z którą osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w cytowanym wcześniej przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym. Zdaniem Sądu, podzielić należy stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2511/20, z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r. I OSK 2375/19 oraz z dnia 11 sierpnia 2020 r. I OSK 764/20 (dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w których to orzeczeniach podkreślono, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji, w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
W tej sytuacji właściwszym rozwiązaniem jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalno – rentowym przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, czyli w realiach niniejszej sprawy emerytury.
Podkreślić należy, że w przypadku pobierania emerytury wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2021 r. poz. 291). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, w postaci posiadania prawa do emerytury.
Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach niniejszej sprawy zastosowanie prokonstytucyjnej i zgodnej z celem ustawy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy oznacza, że skarżąca, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jest uprawniona do emerytury powinna dokonać wyboru jednego z wymienionych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie.
O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, zgodnie z art. 9 k.p.a.
Ponadto, zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, jednakże – co należy podkreślić – chodzi tu o takie przesłanki które faktycznie istnieją. Taka informacja powinna być udzielona stronie m.in. wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.
Jednocześnie raz jeszcze należy zwrócić uwagę, że w żadnym wypadku podstawą do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia nie może być ta część przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z tego względu udzielona stronie przez organ informacja (o nieistniejącej przesłance do odmowy przyznania świadczenia) w żadnym razie nie może być uznana za prawidłową
Podsumowując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 9, art. 79a k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto organ I instancji dokonał niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a.
O kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu administracji na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz przedstawionej oceny prawnej i wiążą w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.