Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr[...], na podstawie art. 81c ust.2 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 ze zm.) i art. 123 K.p.a., w wyniku wszczętego postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji centralnego ogrzewania w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] nr [...] w[...], bez pozwolenia na przebudowę czy zgłoszenia właściwemu organowi, zobowiązał właścicielkę w/w spółdzielczego lokalu mieszkalnego M. K. do przedłożenia ekspertyzy technicznej zawierającej inwentaryzację wykonanych robót budowlanych z oceną ich zgodności z warunkami technicznymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej, a w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości podać sposób ich usunięcia oraz przyczyny ich powstania, sporządzonej przez osobę legitymującą się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi będącymi na liście odpowiedniej izby samorządu zawodowego potwierdzone zaświadczeniem.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte z wniosku M. K,, która zgłosiła w organie wadliwe działanie instalacji centralnego ogrzewania w mieszkaniu. Następnie organ podał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i zebranych dokumentów wynika, iż wadliwe działanie instalacji centralnego ogrzewania może być wynikiem przebudowy centralnego ogrzewania, która została wykonana w obrębie w/w mieszkania przez jego właściciela bez zgody i wiedzy właściciela budynku Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał, że zgodnie z obowiązującym w Spółdzielni regulaminem określającym obowiązki Spółdzielni i jej członków oraz posiadaczy spółdzielczych własnościowych praw do lokali, w zakresie napraw wewnątrz lokali, w myśl § 3 pkt 2 Spółdzielnia obowiązana jest do naprawy lub wymiany instalacji centralnego ogrzewania wraz z grzejnikami i zaworami, bez głowic na zaworach, których wymiana należy do lokatora.
Punkt ten nie dotyczy grzejników i instalacji c.o. wymienianych przez lokatora we własnym zakresie. Wówczas odpowiedzialność za stan urządzeń, ich działanie oraz komfort cieplny pomieszczeń w których wymieniono instalację ponosi lokator. Podstawą do legalizacji przeprowadzonych samowolnie robót budowlanych w w/w nieruchomości jest zgodnie z ustawą Prawo budowlane przedłożenie wymienionych dokumentów.
Na powyższe postanowienie M. K., działając przez pełnomocnika, złożyła zażalenie.
W zażaleniu skarżąca podniosła, iż przepis art. 81 c ust.1 i 2 ustawy Prawo budowlane nie pozwala na egzekwowanie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej od osób którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, bo jest to ograniczone prawo rzeczowe, zaś nakaz powinien obciążać spółdzielnię mieszkaniową [..], jako właściciela budynku. W zażaleniu wskazano, iż przebudowa instalacji centralnego ogrzewania wykonana została również w obrębie pionu technicznego, w którym znajduje się sieć centralnego ogrzewania, a nie wyłącznie w obrębie w/w lokalu.
Postanowieniem z dnia [..] r., nr[..], Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [..] z dnia [..] r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że pismem z dnia 13 sierpnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wezwał spółdzielnię mieszkaniową SELFA do przedłożenia protokołu z kontroli pięcioletniej stanu technicznego budynku wraz z książką obiektu budowlanego z uwzględnieniem instalacji c.o. w łazience mieszkania nr [...] oraz pozostałych łazienkach podłączonych do tego samego pionu w ww. budynku wielorodzinnym. Organ podał, że w dniu [...] r. pracownicy Spółdzielni [..] przeprowadzili kontrolę w lokalu nr [...] podczas której stwierdzono fakt samowolnej przebudowy instalacji c.o. przez poprzedniego właściciela mieszkania z naruszeniem zasad sztuki budowlanej.
..] i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podał, iż w myśl art. 28 ustawy Prawo budowane roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem przepisów art. 29-31 ww. ustawy, które określają jakich obiektów budowa i wykonanie jakich robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę oraz które spośród wymienionych można rozpocząć dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, a ten w terminie 30 dni od dnia doręczenia nie zgłosi sprzeciwu. W świetle powyższych przepisów wykonanie robót polegających na przebudowie instalacji c.o. wymagało pozwolenia na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, którego inwestor nie uzyskał. W takim przypadku, zastosowanie przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane pozwala na doprowadzenie samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mogą nałożyć w drodze postanowienia na podstawie art. 81 c ust.2 ww. ustawy obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych i ekspertyz.
Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że żądanie przedstawienia określonych dokumentów ma na celu pozyskanie materiału dowodowego, jest więc postanowieniem o charakterze dowodowym. Dopiero bowiem w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ nadzoru może podjąć rozstrzygnięcie merytoryczne co do istoty sprawy. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie wskazał, że zgodnie z art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego z chwilą wydania rzeczy sprzedanej, na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, w związku z tym M. K. ponosi odpowiedzialność za przebudowę instalacji c.o.
Natomiast wady w działaniu samowolnie przebudowanej przez lokatora instalacji c.o. nie mogą być przedmiotem roszczeń w stosunku do spółdzielni mieszkaniowej, która w tym wypadku nie jest odpowiedzialna za zły stan techniczny przedmiotowej instalacji. Sprawa przebudowy pionu, jak również pozostałej części wewnętrznej instalacji c.o. będzie przedmiotem opracowania ekspertyzy technicznej.
Na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła M. K., wnosząc o uchylenie wymienionych postanowień.
W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji podkreślając, że na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organ nie mógł nałożyć na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, gdyż przepis ten pozwala na nałożenie takiego obowiązku tylko na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu. Przepis ten nie pozwala więc na nałożenie takiego obowiązku na osoby którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, a takie prawo przysługuje właśnie skarżącej.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Sądowa kontrola legalności postanowień i decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną P.p.s.a.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych postanowień, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, jednakże nie z przyczyn, jakie w niej wskazano.
Niezasadny jest bowiem zarzut skargi, że na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), organ nie mógł nałożyć na skarżącą, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego zarówno w ujęciu konstytucyjnoprawnym, jak i ekonomicznym jest prawem zbliżonym do prawa własności – porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2007 r., syn. akt II OSK 707/06. Oznacza to, że skarżąca weszła w prawa i obowiązki wiążące się z lokalem nr [...] położonym przy ul. [...] f w Szczecinie. A zatem organy mogłyby skierować do niej rozstrzygnięcie zmierzające do usunięcia skutków samowoli budowlanej, gdyby wykazały w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, że zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Zgodnie z treścią art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia na: uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Przesłanką zastosowania art. 81c ust. 2 ustawy jest zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego lub wykonanych robót budowlanych. Okoliczność ta musi być przez organ należycie wykazana. Służy temu postępowanie dowodowe przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji powołuje się wprawdzie na przeprowadzoną w mieszkaniu skarżącej kontrolę w dniu 19 grudnia 2008 r., jednakże w aktach administracyjnych brak jest protokołu z tej kontroli lub innego dokumentu, który stwierdzałby do jakich naruszeń sztuki budowlanej przy przebudowie instalacji c.o. doszło.
Dopiero, gdy materiał dowodowy zostanie przez organ prowadzący postępowanie w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony, i nie zostaną rozwiązane wątpliwości organu "co do jakości wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego" organ może nałożyć na właściciela obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, precyzując w postanowieniu wydanym w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ich zakres.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że zakres obowiązków, jaki może być nałożony tym przepisem dotyczy dostarczenia "ocen technicznych lub ekspertyz", a więc zawiera zamknięty katalog tych obowiązków. W rozpoznawanej sprawie, organ
I instancji w postanowieniu z dnia 17 września 2009 r. naruszył omawiany przepis gdyż nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia "ekspertyzy technicznej zawierającej inwentaryzację wykonanych robót budowlanych (...)". Nałożenie zaś obowiązku przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych przekracza uprawnienia organu wynikające z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, co również stanowi naruszenie tego przepisu, które kwalifikować należy jako mające wpływ na wynik sprawy - (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2010 r. IV SA/Po 978/09, wyrok NSA dnia 22 marca 2007 r. II OSK 177/09).
Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji dokona ustaleń z uwzględnieniem powyższych rozważań.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł w oparciu o art. 152 P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy oraz wynagrodzenie adwokata w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).