Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jako niedopuszczalną skargę W.P. na decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności gospodarstwa rolnego.
W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że od wielu lat choruje m. in. na[...], [...], choroby [...] i z tego powodu wydaje na koszty leczenia ok. [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami w wieku 20 i 25 lat, ale stracił rodzinę bowiem trzy lata temu żona się wyprowadziła. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem domu o pow. [...] m2 i gospodarstwa rolnego o pow. ok. [...] ha, ale nie uzyskuje żadnych dochodów.
W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r., zobowiązującym do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a jedynym dochodem jaki uzyskał w okresie ostatnich sześciu miesięcy były dopłaty do gruntów rolnych w kwocie [..] zł. Wnioskodawca przedłożył m. in. wyrok Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. zasądzający alimenty na synów K. i K. P. w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie oraz dowody opłacania alimentów w okresie ostatnich trzech miesięcy, dowody uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, dowody zakupu nawozów sztucznych, paliwa do ciągnika, drewna, oraz dowody dotyczące opłat za wodę i energię elektryczną (odpowiednio [...] zł miesięcznie). Wnioskodawca nie udokumentował kosztów leczenia i nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałaby ile osób pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. takich które nie uzyskują dochodów albo których dochody pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy.
W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący wskazał, że mieszka z żoną i dwoma synami, a w dalszej części podał, że od trzech lat mieszka sam, jest współwłaścicielem domu i 14 ha gospodarstwa rolnego, ale nie uzyskuje żadnych dochodów. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie Sądu przyznał, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych i przedłożył decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. przyznającą płatności za [...] r. w kwocie [...] zł. Wnioskodawca przedłożył również wyrok z [...] r. zasądzający alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie na synów K. i K., dowody wpłat alimentów z okresu ostatnich trzech miesięcy, dowody potwierdzające zakup paliwa do ciągnika w [...] r. za ok. [...] zł miesięcznie, dowody zakupu nawozów sztucznych w marcu [...] r. za kwotę [...] zł i w kwietniu [...] r. za [..] zł, a także dowód zakupu drewna w kwietniu [...] r. za [...] zł.
Analizując wniosek oraz przedłożone dokumenty źródłowe należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż rzeczywiście jest osobą nie będącą w stanie ponieść całkowitych czy częściowych kosztów postępowania zainicjowanego jego skargą. W oświadczeniu złożonym na druku PPF wnioskodawca podał, że nie ma jakichkolwiek dochodów, dopiero w odpowiedzi na wezwanie Sądu przyznał, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych i przedłożył decyzję przyznającą dopłaty za [...]. Mimo posiadania [...] ha gospodarstwa rolnego i ponoszenia znacznych nakładów na jego prowadzenie wnioskodawca oświadczył, że poza dopłatami nie ma innych dochodów. Z przedłożonych dowodów wynika jednak, że ponoszone przez skarżącego wydatki nie znajdują pokrycia w deklarowanych dochodach. W [...] i [...] r., a więc przed otrzymaniem dopłat za [...] r., wnioskodawca wydał na paliwo do ciągnika ok. [...] zł, co świadczy o tym, że dysponował innymi poza dopłatami środkami finansowymi.
W [...] r. na same tylko nawozy sztuczne wydał [...] zł, a więc kwotę zbliżoną do wysokości otrzymanych dopłat, a przecież od [...] r. ponosił też inne wydatki m. in. opłacał składki KRUS, płacił alimenty, kupował leki dla siebie, paliwo, drewno, zapłacił podatek od nieruchomości i podatek rolny. Należy także zwrócić uwagę, że Sąd Rejonowy przed wydaniem w czerwcu [...] r. wyroku zasądzającego alimenty, przeanalizował sytuację finansową wnioskodawcy i uznał, że będzie on w stanie płacić alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie, a skarżący z tego zobowiązania na bieżąco się wywiązuje.
W ocenie Sądu, oświadczenie wnioskodawcy o jego sytuacji majątkowej i dochodach nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów (poza dopłatami) skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, płaci zasądzone na synów alimenty, a ponoszone przez niego wydatki m.in. na utrzymanie gospodarstwa rolnego i domu świadczą o tym, że posiada także inne źródła finansowania o których nie wspomniał w założonym oświadczeniu. Takie postępowanie skarżącego uniemożliwia ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i uzasadnia przyjęcie, że nie wykazał on, iż jest osobą uprawnioną do skorzystania z pomocy.
Ponieważ skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 i art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.