Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 441/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. M. pozwolenia na budowę, polegającą na rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul.[...], na działce nr [...], obręb [...]

Z. i J. R. - właściciele sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] złożyli od tej decyzji odwołanie podnosząc, że według sporządzonej na potrzeby postępowania analizy nasłonecznienia ich pokój będzie w pełni nasłoneczniony jedynie w godz. 1230 do 1400. Ponadto, sąsiedzi przebywając na planowanym tarasie będą ich z góry inwigilowali. Taki stan spowoduje zatracenie funkcji jaką pełni ich pokój poprzez ograniczenie swobody i intymności oraz obniżenie wartości ich domu. Dodatkowo, w piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. uzupełniającym odwołanie Z. i J. R. zarzucili wydanej decyzji naruszenie:

1. - § 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), poprzez zaniechanie dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych, bowiem organ nie wziął pod uwagę, że ściana na działce nr [...] nie jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, co powoduje konieczność zachowania odległości wskazanej w § 271 rozporządzenia;
2. - § 60 ww. rozporządzenia poprzez poczynienie ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o analizę nasłonecznienia sporządzoną przez autora projektu, bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych;
3. - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na tym, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący oraz nie rozpatrzył całego materiału dowodowego;
4. - art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, że w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych organ nie zwrócił się do biegłego o wydanie opinii;
5. - art. 85 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na tym, ze organ nie przeprowadził oględzin, pomimo potrzeby ich dokonania.

Ponadto odwołujący się zarzucili organowi naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasady ugodowego załatwienia spraw (art. 13 k.p.a.).

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał analizy zgodności planowanej rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym przez Radę Miasta Szczecin Uchwałą Nr VIII/N/1247/10 z dnia 15 lipca 2010 r. Następnie organ przytoczył przepisy § 12 ust. 3 pkt 1, § 57 ust. 1 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przeprowadzonej analizy nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych odwołujących się Wojewoda stwierdził, że w budynku znajdującym się na dz. nr [...] przy ul. [...] zacieniane jest jedno okno w godz. 700 do 1000. Od godziny 1000 do 1230 jest ono zacieniane częściowo (zapewniony jest dopływ światła słonecznego na niepełnej powierzchni okna). Od godz. 1230 do 1400 okno jest w pełni nasłonecznione a od godz. 1400 do 1530 częściowo. Pozostałe okna w ścianie południowej piętrowego budynku mieszkalnego na działce nr [...] są nasłonecznione.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda przedstawił zasady związane z ustalaniem stopnia przesłaniania obiektów, wynikające z § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia. Następnie zauważył, że w projekcie budowlanym ściany usytuowane na granicy działki są ścianami oddzielenia pożarowego o wymaganej klasie odporności R E I 60, zgodnej z wymogami § 271 rozporządzenia. Projektowana inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działek sąsiednich.

Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia oględzin oraz powołania biegłego Wojewoda wyjaśnił, że projekt budowlany został sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane z przynależnością do Okręgowej Izby Architektów RP, posiadającą kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w specjalności architektonicznej. Projektant oświadczył, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, zatem nie było podstaw do powoływania biegłego i przeprowadzania oględzin.

Z. i J. R. zaskarżyli opisaną wyżej decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie:

1. - § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez nie dokonanie rzetelnej i bezstronnej analizy nasłonecznienia;
2. - art. 89 § 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas gdy z ww. przepisu wynika obowiązek przeprowadzenia przez organ rozprawy w przypadku potrzeby uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin;
3. - art. 84 § 1 k.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez bezpodstawne niezwrócenie się przez organ odwoławczy do biegłego o wydanie opinii w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych, a oparcie się na prywatnej i subiektywnej opinii przedstawiciela wnioskodawcy (projektanta);
4. - art. 85 § 1 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy oględzin pomimo ewidentnej potrzeby ich dokonania;
5. - art. 77 § 1 k.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez niezebranie przez organ odwoławczy w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
6. - art. 107 § 1 i 3 w zw. z 140 k.p.a., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez dokonanie jedynie częściowego uzasadnienia faktycznego oraz pominięcie zarzutu nierozpatrzenia przez organ I instancji całego materiału dowodowego;
7. - pominięcie zarzutu naruszenia przez organ I instancji zasad: praworządności (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (7 k.p.a.) oraz ugodowego załatwiania spraw (art. 13 k.p.a.);
8. - art. 6 k.p.a. – zasady praworządności oraz art. 7 k.p.a. – zasady prawdy obiektywnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając powyższą skargę, wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 140/13, uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd podzielił wątpliwości skarżących co do przeprowadzenia przez organy obu instancji należytej oceny analizy nasłonecznienia przedłożonej przez inwestora i za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Pozostałych zarzutów skargi, koncentrujących się na naruszeniach prawa procesowego, Sąd nie podzielił. Sąd wskazał, że skoro opinia związana z przesłanianiem i nasłonecznieniem budynku skarżących pochodziła od osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, to co do zasady nie zachodziła konieczność powoływania świadków lub biegłego i wystarczające winno być dokonanie wszechstronnej i obiektywnej analizy dokumentacji projektowej. Organ nie miał też obowiązku przeprowadzać oględzin, a zatem nie zachodziły przesłanki determinujące przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Według Sądu nie oznacza to, że ponownie prowadząc postępowanie organ z możliwości przeprowadzenia rozprawy administracyjnej nie będzie mógł skorzystać, choć w przypadku podjęcia już przez inwestora prac budowlanych, celowość przeprowadzenia takiej rozprawy winna być realnie oceniona, przez pryzmat przesłanek określonych w art. 89 K.p.a.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda podejmie działania zmierzające do należytego ustalenia, czy będąca przedmiotem sprawy rozbudowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w zabudowie szeregowej spełniała będzie warunki wynikające z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności te wynikające z postanowień § 13 i § 60 ww. rozporządzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a ponadto wyjaśnił, że w dniu 9 stycznia 2014 r. wystąpił do inwestora na podstawie art. 136 K.p.a. celem uzupełnienia projektu budowlanego o analizę nasłonecznienia wskazującą spełnienie wymagań § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przy wzięciu pod uwagę wszystkich okien budynku skarżących oraz wyjaśnienia jakiego rodzaju pomieszczenia doświetlają. Projektant - pełnomocnik inwestora, przedłożył uzupełnienie do dokumentacji projektowej wraz z przedstawieniem wniosków wynikających z analizy przesłaniania i nasłonecznienia.

W uzupełnieniu wskazano, że na podstawie inwentaryzacji oraz analizy dokumentacji archiwalnej rozbudowy domu przy ul. [...] na dz. nr [...] ustalono, że okno nr 1 doświetla pomieszczenie mieszkalne, okno nr 2 doświetla pomieszczenie gospodarcze. Zarówno dla okna nr 1 i okna nr 2 sprawdzono warunki przesłaniania i stwierdzono, że nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania, która w tym przypadku wynosi 2,46 m - zatem § 13 warunków technicznych w zakresie przesłaniania jest spełniony. Projektant również dokonał analizy nasłonecznienia dla okna nr 1, z której wynika, że okno to jest w pełni zacieniane do godz. 1000, od godz. 1000 do 1230 jest zacieniane częściowo (zapewniony jest dopływ światła słonecznego na niepełnej powierzchni okna), od godz. 1230 do 1400 okno jest w pełni nasłonecznione, od godz. 1400 do 1530 (zapewniony jest dopływ światła słonecznego na niepełnej powierzchni okna).

Projektant wskazał, że okno nr 2 doświetlające pomieszczenie gospodarcze nie jest przeznaczone do celów mieszkalnych, zatem nie musi być brane pod uwagę w myśl § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z. R. i J. R., po zapoznaniu się z aktami w sprawie, przesłali ekspertyzę techniczną dotyczącą przesłaniania i nasłonecznienia budynku przy [...] wykonaną przez projektanta z uprawnieniami. Wskazali, że obie ekspertyzy nie uwzględniają faktu, że rozbudowa ma polegać również na postawieniu schodów, które dodatkowo przyczynią się do zwiększenia przesłaniania oraz zmniejszenia nasłonecznienia. Ponadto poinformowali, że okno nr 2 doświetla pomieszczenie mieszkalne.

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotowa rozbudowa wraz z przebudową istniejącego domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] na dz. nr [...] ma polegać na powiększeniu części dziennej od strony ogrodu poprzez wyburzenie ściany zewnętrznej i budowę parterowej, niepodpiwniczonej werandy, w której zaprojektowano pokój dzienny, na parterze budynku zaprojektowano również łazienkę i przedsionek wejściowy. Zasadnicza część istniejąca budynku pozostaje bez zmian, od strony ogrodu przebudowana zostanie lukarna. Budynek ma zostać poddany termomodernizacji wraz z wymianą pokrycia dachu. Nowoprojektowana części budynku zostanie przekryta dachem płaskim, który będzie pełnił funkcję tarasu użytkowego. Funkcja budynku - mieszkalna jednorodzinna - nie ulegnie zmianie. Budynek będzie posiadał dwa wejścia od ulicy [...] oraz od strony ogrodu poprzez drzwi balkonowe w projektowanej werandzie.

Projekt budowlany przewidywał stalowe spiralne niezabudowane schodowy, służące jako zejście do ogrodu. Jednakże jak wynika z zapisów przedłożonej kopii dziennika budowy zapis z dnia 15 stycznia 2014 r. cyt. "inwestor odstąpił od realizacji stalowych schodów zewnętrznych prowadzących na górny taras, zmiana została zaakceptowana przez projektanta i zakwalifikowana jako zmiana nieistotna." Wysokość dobudowanej do budynku werandy według projektu budowlanego [...] Posadowienie nowoprojektowanej części budynku zaprojektowano na ławach 3 fundamentowych. Przedmiotowy projekt zakłada wyburzenie w całości murka ogrodzeniowego od strony działki nr [...], wyburzenie ściany zewnętrznej po zamontowaniu belek nadprożowych oraz częściowy demontaż lukarny. Projektowana inwestycja ma przylegać do granic nieruchomości sąsiednich - dz. nr [...]

Odnosząc się do zarzutów skarżących organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma przepis: § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze. zm.), mówiący o tym, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się: sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. Z projektu zagospodarowania terenu (rys. nr.

1. 01) wynika, że w miejscu rozbudowy działka inwestycyjna posiada szerokość 4,87 m.

Zarówno z projektu budowlanego jak i ekspertyz technicznych załączonych przez projektanta przedmiotowej inwestycji jak i projektanta skarżących, jednoznacznie wynika, że dyspozycja § 13 ww. rozporządzenia dotycząca przesłaniania jest spełniona.

Rozpatrując sprawę pod względem zacieniania pomieszczeń w budynku przy ul. [...] organ przyjął, że pomieszczenia te stanowią pokoje mieszkalne.

W ekspertyzie skarżących wskazano, że: okno nr 1 zacienione jest całkowicie do godz. 1000 od godz. 1000-1300 zacienione jest częściowo w pełni nasłonecznione jest od godz. 1300do 1400 zacienione częściowo od godz. 1400 do 1500, całkowicie zacienione po godz. 1500. Natomiast projektant przedmiotowej inwestycji przy ul.[...] w swojej ekspertyzie wskazuje iż: od godz. 1000 do 1230 okno nr 1 jest zacieniane częściowo (zapewniony jest dopływ światła słonecznego na niepełnej powierzchni okna), od godz. 1230 do 1400 okno jest w pełni nasłonecznione, od godz. 1400 do 1530 zapewniony jest dopływ światła słonecznego na niepełnej powierzchni.

Analizując obie ekspertyzy organ uznał, że dla okna nr 1 spełniony jest § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż zapewniony jest czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w pokojach mieszkalnych.

Projektant skarżących wskazał, że okno nr 2 (pokój mieszkalny) częściowo jest zacieniane od 820-1015 zaś w pełni nasłonecznione od 1015-1145.

W odniesieniu do okna nr 2, biorąc pod uwagę § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, należy uznać, że dla budynku jednorodzinnego przy ul. [...], który posiada pokoje mieszkalne zarówno na parterze jak i na piętrze od strony południowej, przepis ten został spełniony. Brak jest podstaw prawnych do uznania twierdzenia projektanta skarżących, że § 60 warunków technicznych dotyczy tylko zabudowy wielorodzinnej, a nie jednorodzinnej. Przedmiotowa inwestycja przy ul. [...] na dz. nr [...] nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działek sąsiednich. Projektant oświadczył, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej.

Ponadto projekt budowlany sporządzony jest przez osobę posiadającą 5 odpowiednie uprawnienia budowlane z przynależnością do Okręgowej Izby Architektów RP posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w specjalności architektonicznej, zatem nie ma podstaw do powoływania biegłego.

Z. R. i J. R. ponownie wnieśli skargę na opisaną powyżej decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie:

1. • art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na niedopuszczeniu jako dowodów opinii biegłego oraz oględzin, co w konsekwencji doprowadziło do zebrania materiału dowodowego w sposób wybiórczy i wydania zaskarżonej decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego;
2. • art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu żądania strony o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego oraz oględzin pomimo, że okoliczności nasłonecznienia oraz zaciemniania, mogące być wyjaśnione przez te dowody, mają kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
3. • art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezwróceniu się do biegłego o wydanie opinii w sytuacji, w której organowi zostały przedstawione dwie wzajemnie sprzeczne opinie wykwalifikowanych specjalistów w zakresie nasłonecznienia oraz zaciemnienia;
4. • art. 85 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzeprowadzeniu oględzin w sytuacji, w której wyniki pomiarów nieruchomości przeprowadzone na zlecenie dwóch wykwalifikowanych specjalistów były rozbieżne i stwierdzały odmienne godziny oraz zakresy zaciemnienia nieruchomości skarżących;
5. • art. 89 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w sytuacji, w której jej przeprowadzenie przyczyniłoby się do uproszczenia postępowania, uzgodnienia interesów stron oraz wyjaśnienia sprawy poprzez odebranie zeznań świadków (tj. specjalistów, którzy sporządzili prywatne opinie w sprawie), przeprowadzenie oględzin, a także udział niezależnego biegłego wyznaczonego przez organ lub właściwy samorząd zawodowy;
6. • art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na sporządzeniu ogólnikowych uzasadnień faktycznych oraz prawnych, w szczególności:
7. 1. Organ nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej opinii sporządzonej na zlecenie skarżących, zaś jednocześnie podzielił wnioski specjalisty działającego na zlecenie uczestnika, podczas gdy zostały one oparte na błędnym założeniu, że okno nr [...] doświetla pomieszczenie gospodarcze. Organ sam przyjął bowiem, że jest to jednak pomieszczenie mieszkalne;
8. 2. Organ nie wyjaśnił ile według niego wynosi konkretny czas nasłonecznienia w pokojach skarżących. Organ nie przedstawił w tym zakresie żadnych wyliczeń, ograniczając się jedynie do dowolnego uznania, że minimalny czas nasłonecznienia jest rzekomo osiągnięty. Organ nie przedstawił zasad wyliczania czasu nasłonecznienia, a zwłaszcza nie wyjaśnił skutków częściowego zacienienia oraz pełnego nasłonecznienia dla wyliczania minimalnego czasu nasłonecznienia. Lektura lakonicznego uzasadnienia pozwala według skarżących na postawienie zarzutu, że organ stawia znak równości pomiędzy pełnym nasłonecznieniem, a częściowym zaciemnieniem (np. dla organu 1 godzina pełnego nasłonecznienia + 1 godziny częściowego nasłonecznienie = 3 godziny bliżej nieokreślonego nasłonecznienia, które organ utożsamia ze spełnieniem się wymogu z § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej r.w.t.)). Skarżący zarzucają, że organ nie wyjaśnił skąd wynika podstawa do dokonywania tego typu założeń;
9. 3. Organ nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie "brak jest podstaw prawnych do uznani twierdzenia projektanta skarżących, że § 60 warunków technicznych dotyczy tylko zabudowy wielorodzinnej, a nie jednorodzinnej" - jest to stwierdzenie całkowici aprioryczne i dowolne. Skarżący pozbawieni zostali zatem możliwości zapoznani się z argumentacja organu, a w konsekwencji również rzeczowej polemiki;
10. 4. Organ pominął kwestię zgodności (albo jej braku) rozbudowy z § 12 r.w.t., której brak został zasygnalizowany przez specjalistę skarżących. Brak odniesienia się do tej kwestii dyskwalifikuje poprawność uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
11. • art. 6 k.p.a, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niedziałaniu na podstaw w/w przepisów prawa. Zamiast tego organ bezpodstawnie uniemożliw przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżących;
12. • art. 7 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i to pomimo stanowcze; wniosku skarżących o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz dopuszczenie dowodów z opinii biegłego i oględzin. Organ sparaliżował de facto postępowanie dowodowe, doprowadzając do sytuacji, w której wydał decyzję nie na postawie okoliczności sprawy, lecz w oparciu o przekonanie, że skoro projektant wynajęty przez uczestnika posiadał stosowne uprawnienia, to sporządzone przez niego projekt i wyliczenia są na pewno poprawne i nie ma potrzeby ich weryfikowania. Znamienne jest jednak, że przecież skarżący również przedstawili w toku postępowania administracyjnego opinię sporządzoną przez osobą posiadającą uprawnienia budowlane, której ustalenia były diametralnie różne od wniosków projektanta uczestnika - który miał szczegóły interes w zafałszowaniu wyników pomiarów. W tej sytuacji odmowa dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oznacza, że całe postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie miało charakter jedynie pozorny i równie dobrze organ mógł wydać zaskarżoną decyzje już w dniu zapoznania się z aktami postępowania pierwszo-instancyjnego i z odwołaniem;
13. • § 60 ust. 2 r.w.t poprzez jego błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu, że zwrot "mieszkanie wielopokojowe" jest to również dom/budynek mieszkalny jednorodzinny. W ocenie skarżących ustawodawca celowo przyjął, że odstępstwo od wymogu określonego w art. 60 § 1 r.w.t. może zostać uczynione li tylko w przypadku mieszkań wielopokojowych. Ustawodawca zdefiniował pojęcie budynku mieszkalnego jednorodzinnego (organ niefortunnie posługuje się zwrotem dom jednorodzinny, który nie należy do języka prawnego) w art. 3 pkt 2a prawa budowlanego (dalej p.b.), zgodnie z którym jest to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Nadto definicja wskazana w słowniku języka polskiego (http://sjp.pwn.pl/haslo.php?id=10661) stanowi, że dom jest to budynek przeznaczony na mieszkania, na pomieszczenia dla zakładów pracy, instytucji itp. Zgodnie zaś z definicją prawną mieszkanie jest to zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych, mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego (§ 3 pkt 9 r.w.e.). W ocenie skarżących wykładnia dokonana przez organ jest równoznaczna z przyjęciem, że klasa budynków mieszkalnych jednorodzinnych zawiera się w klasie mieszkań wielopokojowych. Tego typu założenie jest niedopuszczalne i zdecydowanie sprzeczne z w/w definicjami prawnymi, które pozwalają jedynie na konkluzję, że w jednym budynku jednorodzinnym mogą znajdować się dwa mieszkania. Stanowisko skarżących jest również popierane przez wykładnię celowościową. Jeśli bowiem hipotetycznie przyjąć, że np. tylko jeden pokój w jednopiętrowym, a do tego 8-pokojowym budynku mieszkalnym jednorodzinnym będzie nasłoneczniony zgodnie z § 60 ust. 1 r.w.t., to budynek de facto spełnia raczej funkcję ciemni, niż budynku przeznaczonego na pobyt ludzi. Natomiast wolą ustawodawcy z pewnością nie było dopuszczenie do tego typu sytuacji, ponieważ zamieszkiwanie w takiej nieruchomości wiązałoby się z koniecznością praktycznie ciągłego doświetlania pomieszczeń światłem sztucznym.

W oparciu o powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, co w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), z uwzględnieniem z art. 153 P.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia

Zatem w rozpatrywanej ponownie sprawie Sąd administracyjny, rozpatrujący skargę na decyzję wydaną przez organ odwoławczy w wyniku uchylenia przez Sąd administracyjny wcześniejszej decyzji tego organu, związany jest treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 140/13, i dokonaną w nim oceną prawną, wyrażoną w uzasadnieniu tego orzeczenia. Oznacza, to że Sąd, ponownie orzekając w tej sprawie, bada czy organ administracji przy ponownym wydawaniu decyzji, zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych we wcześniej wydanym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 140/13, wskazał organowi odwoławczemu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność: czy będąca przedmiotem sprawy rozbudowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w zabudowie szeregowej spełniała będzie warunki wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) – dalej "rozporządzenie", w szczególności te wynikające z postanowień § 13 i § 60. Przy tym do uznania organu pozostawił czy powoła na tą okoliczność biegłego, czy też zobowiąże inwestora do poprawienia przedłożonej dokumentacji. Nadto Sąd do rozważenia organu odwoławczego pozostawił kwestię czy celowe będzie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sytuacji gdy roboty budowalne zostały już rozpoczęte.

Mając na uwadze przytoczony powyżej wytyczne Sądu wynikające z uzasadniania wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r., uznać należy, że wiążące dla organu było tylko wskazanie co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o prawidłowo sporządzaną opinię w przedmiocie przesłaniania i nasłonecznienia należącego do skarżących budynku mieszkalnego (ul. [...]) przez projektowaną rozbudowę budynku mieszkalnego uczestników (ul [...]). Nie można bowiem uznać, że pozostawienie organowi do rozważenia celowości przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, nakłada na organ obowiązek przeprowadzenia takiej rozprawy.

Wojewoda ponownie rozpatrując sprawę, wezwał inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego poprzez przedłożenie analizy nasłonecznienia.

Po wpłynięciu nowej analizy umożliwił skarżącym zapoznanie się z jej treścią. Skarżący skorzystali z prawa wglądu do akt sprawy, a następnie przedłożyli analizę nasłonecznienia sporządzoną na ich zlecenie przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Będąc w posiadaniu dwóch analiz dotyczących tego samego zagadnienia Wojewoda dokonał oceny każdej z nich pod kątem spełnienia przez projektowaną rozbudowę warunków wynikających z przepisów § 13 i § 60 ww. rozporządzenia.

Kwestią sporną pozostaje w istocie zacienianie budynku skarżących, gdyż w obu analizach przyznano, że projektowana rozbudowa nie spowoduje przesłaniania budynku skarżących, a zatem wynikający z § 13 rozporządzenia warunek w zakresie przesłaniania jest spełniony.

W kwestii zacieniania Sąd zgadza się ze stanowiskiem Wojewody, że chociaż przedłożone opinie nie są jednobrzmiące, to z każdej z nich wynika, iż mimo rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...], budynek skarżących nie będzie zacieniany w sposób niedopuszczony przepisami § 60 rozporządzenia. Z obu opinii wynika, jakkolwiek każda podaje inne godziny, że okno oznaczone nr 1, za którym znajduje się pokój mieszkalny, nasłonecznione będzie przez ponad 3 godziny dziennie. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organ mógł przyjąć, że spełniony będzie, wynikający z § 60 ust. 1 rozporządzenia, warunek zapewnienia minimalnego czasu nasłonecznienia pokoju wynoszący 3 godziny. Przepis ten bowiem nie określa w jakich dokładnie godzinach dnia nasłonecznienie to musi być zapewnione, stanowi tylko, że ma to być w godzinach 700-1700. W obu opiniach jako początek nasłonecznienia podano godzinę 1000, a jako koniec godzinę 1500 i 1530.

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że aby zapewnione było nasłonecznienie pokoju przez 3 godziny, promienie słoneczne muszą przez 3 godziny padać na całą powierzchnię okna. Wskazać należy, że w przepisie § 60 ust. 1 rozporządzenia mowa jest o nasłonecznieniu pomieszczeń, a nie okna. Przez okno zawsze wpada do pomieszczenia ograniczona ilość światła dziennego, nawet gdy okno jest na całej powierzchni nasłonecznione. Sąd nie widzi podstaw aby przepis ten interpretować w ten sposób, że tylko okno, na którego całą powierzchnię padają promienie słoneczne, zapewnia nasłonecznienie pomieszczenia za nim się znajdującego. Zdaniem Sądu celem omawianego uregulowania było zapewnienie dopływu promieni słonecznych przez minimum 3 godziny dziennie, niezależnie od tego przez jaką powierzchnię promienie mają dostęp do pomieszczenia.

Natomiast co do okna nr [...], to sporne również pozostaje czy okno to doświetla pomieszczenie mieszkalne czy gospodarcze. Według skarżących okno to doświetla pokój, jednak z ustaleń Wojewody wynika, że pomieszczenie gospodarcze.

Zdaniem Sąd skoro z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że okno nr [...] prowadzi do pomieszczenia gospodarczego i skarżący nie przeprowadzili procedury zmiany sposobu jego użytkowania, to słuszne jest stanowisko organu. W takiej sytuacji przepis § 60 ust. 1 rozporządzenia, jako odnoszący się do pomieszczeń mieszkalnych, nie znajduje zastosowania do tego pomieszczenia.

Niezależnie od powyższego rację przyznać należy Wojewodzie, że ust. 2 § 60 rozporządzenia, dopuszczający w mieszkaniu wielopokojowym ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, odnosi się również do budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Wbrew twierdzeniu skarżących definicja zawarta w art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) nie daje podstaw do uznania, że budynek mieszkalny jednorodzinny nie mieści się w kategorii mieszkań wielopokojowych. Zdaniem Sądu nie jest tak jak chcą tego skarżący, że określenie mieszkanie wielopokojowe obejmuje swoim zakresem tylko lokale mieszkalne. Wszak w definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego podano, że służyć ma zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych oraz dopuszcza się wydzielenie w nim nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. A zatem skoro budynek mieszkalny jednorodzinny służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i może składać się z dwóch lokali mieszkalnych, to należy do kategorii mieszkań wielopokojowych.

W tej sytuacji należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem w ponownym postępowaniu, dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, usunięte zostały uchybienia, o którym mowa w wyroku Sądu z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 140/13.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.