Uzasadnienie
A. J., E. J., B. J. i M. J. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia [...]r.
nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu 9 z 10 istniejących turbin wiatrowych Farmy Wiatrowej oraz na budowie 9 nowych elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o łącznej mocy do 20 MW elektrowni, z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury, na terenie gminy D., obręb K., działki o numerach [...], obręb C., działki o numerach [...].
W dniu 7 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wpłynął wniosek Stowarzyszenia o uznanie za stronę postępowania. Jako podstawę żądania dopuszczenia do udziału w sprawie Stowarzyszenie wskazało art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, art. 141 § 1 i art. 102 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.), zwanej dalej "u.i.ś".
Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r., doręczonym w dniu 11 stycznia 2016 r., Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie, to jest wykazanie, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, poprzez nadesłanie statutu, w terminie 5 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie.
W dniu 15 stycznia 2016 r. do sądu wpłynął statut Stowarzyszenia. Z § 4 statutu Stowarzyszenia wynika, że zasadniczym obszarem jego działania jest miejscowość B. Dla właściwego realizowania swoich celów stowarzyszenie może prowadzić działalność na terenie całego kraju i poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W § 8 statutu wskazano, że celem działania Stowarzyszenia jest w szczególności:
- 1) wspieranie wszelkich inicjatyw mieszkańców,
- 2) wspieranie inicjatyw oświatowych
- 3) inicjowanie działań kulturalno-oświatowych,
- 4) promocja zdrowego stylu życia,
- 5) poprawa bezpieczeństwa mieszkańców,
- 6) upowszechnienie kultury fizycznej i sportu,
- 7) tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego lub profesjonalnego ruchu artystycznego,
- 8) rozwój turystyki agroturystyki oraz działań proekologicznych
- 9) dokumentowanie historii B. i okolic,
- 10) propagowanie nowych form rekreacji i działań integracyjnych
- 11) kształtowanie nawyków estetycznych
- 12) współpraca z samorządem, parafią i innymi organizacjami np. stowarzyszenia, fundacje itp.
Z kolei § 9 statutu określa, iż Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez podejmowanie działań:
- - animacyjnych - zmierzających do ożywienia i aktywizacji życia społecznego,
- - edukacyjnych - zmierzających do zaspokojenia potrzeb poznawczych,
- - integracyjnych - mających na celu rozwój kontaktów międzyludzkich (np. ogniska, kuligi, szkolenia, spotkania, wycieczki),
- - kreacyjnych - propagowanie nowych postaw i zachowań, kreowanie humanistycznego systemu wartości,
- - ekologicznych - mających na celu szerzenie kultury ekologicznej i propagowanie postaw proekologicznych,
- - rekreacyjnych - stanowiących połączenie zdrowego wypoczynku z edukacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie.
W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że podstawą tej decyzji było ustalenie, iż przedmiot toczącego się przed sądem postępowania nie mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia.
Stowarzyszenie złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosło zarzuty odnoszące się do błędnego przyjęcia przez sąd, że ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, iż w zakresie jego działalności znajduje się ochrona środowiska, jak również do błędnego ustalenia przez sąd, iż miejscowość B. nie jest połączona z obrębem K., chociażby poprzez jezioro K. Stowarzyszenie podnosiło nadto, że jego członkowie interweniowali wcześniej w tej sprawie, a także wskazywało na okoliczności związane z zagrożeniami wynikającymi z posadowienia elektrowni wiatrowej dla mieszkańców B. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn, akt II OZ 350/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również jako "P.p.s.a.", bowiem postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą A. J., E. J., B. J. i M. J. z dnia 17 marca 2015 r., a zatem zastosowanie powinien znaleźć art. 33 §2 P.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu. W konsekwencji trybem właściwym dla rozpoznania wniosku Stowarzyszenia powinno być posiedzenie jawne.
W toku dalszego postępowania Stowarzyszenie złożyło pismo z dnia 13 czerwca 2016 r., w którym podkreśliło, mieszkańcy tej miejscowości zrzeszyli się w formę stowarzyszenia aby móc, między innymi, interweniować w przypadku przedsięwzięć zagrażających środowisku, ze szczególnym uwzględnieniem życia i zdrowia ludzi. W ocenie Stowarzyszenia, składając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie realizuje ono swoje cele statutowe. W piśmie z dnia 13 czerwca 2016 r. Stowarzyszenie podniosło również argumenty odnoszące się do oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego na środowisko, w szczególności wskazując, że obręby K. i C. są powiązane z obrębem B. poprzez jezioro K. i z tego powodu w przypadku postępowań z zakresu oddziaływania na środowisko stanowią integralną całość.
Stowarzyszenie argumentowało, że w rozpatrywanej sprawie interes prawny członków Stowarzyszenia opiera się także na normach prawa własności, bowiem jak wynika z topografii terenu, nieruchomości, których właścicielami są jego członkowie położone są w strefie oddziaływania farmy wiatrowej. Zdaniem Stowarzyszenia skoro obręb B. znajduje się w najbliższym otoczeniu farmy wiatrowej, to następstwem powinno być uznanie go za stronę niniejszego postępowania.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że w statucie Stowarzyszenia brak jest wskazania, iż celem jego działania jest ochrona środowiska, statutowa działalność stowarzyszenia dotyczy miejscowości B., Stowarzyszenie nie wykazało w sposób wiarygodny, aby jego udziału w postępowaniu przed sądem w niniejszej sprawie wymagała ochrona interesu społecznego, a przedmiot sprawy nie mieści się w zakresie jego statutowej działalności.
Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia został Stowarzyszeniu doręczony w dniu 18 lipca 2016 r. (k. 310). Następnie Stowarzyszenie złożyło zażalenie na postanowienie z dnia 16 czerwca 2016 r. Zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym D. w dniu 27 lipca 2016 r. - z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia, który upłynął w dniu 25 lipca 2016 r. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił zażalenie. Odpis postanowienia z uzasadnieniem został Stowarzyszeniu doręczony w dniu 12 sierpnia 2016 r. Zażalenie na postanowienie nie zostało wniesione.
W dniu 7 listopada 2016 r. Stowarzyszenie ponownie złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Podkreśliło, że jego członkowie, którymi w większości są mieszkańcy B., zrzeszyli się, aby móc interweniować w przypadku przedsięwzięć zagrażających środowisku, ze szczególnym zwróceniem uwagi na życie i zdrowie ludzi. W ocenie Stowarzyszenia występując z wnioskiem w niniejszej sprawie realizuje ono swoje cele statutowe, ponadto planowana inwestycja będzie oddziaływała na nieruchomości w obrębie B. Nadto Stowarzyszenie podniosło, że interes prawny członków Stowarzyszenia, mieszkańców miejscowości B. opiera się także na normach dotyczących prawa własności nieruchomości, wskazując, że członkowie Stowarzyszenia są właścicielami nieruchomości położonych w obrębie odziaływania inwestycji.
W dalszej części Stowarzyszenie powieliło argumentację przywołana w pismach z dnia 31 października 2016 r., 5 lutego 2016 r. oraz 13 czerwca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania jest wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi A. J., Ewy J., B. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., którą to decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu 9 z 10 istniejących turbin wiatrowych Farmy Wiatrowej oraz na budowie 9 nowych elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o łącznej mocy do 20 MW elektrowni, z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury, na terenie gminy D., obręb K. W związku z faktem, iż wniosek złożony przez Stowarzyszenie jest kolejnym wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2016 r. poz. 718 – t.j. ze zm.), dalej również jako "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Warunkiem zmiany postanowienia jest zmiana okoliczności, co oznacza, że kolejny wniosek złożony w tej samej sprawie powinien zawierać odwołanie do takich faktów, które nie były przedmiotem badania sądu przy rozpoznaniu poprzednio złożonego wniosku. Zatem badanie to obejmuje przede wszystkim, czy wnioskodawca przywołał w kolejnym wniosku składanym w tej samej sprawie takie okoliczności, które po pierwsze nie były podnoszone w poprzednim wniosku, a po wtóre wpływają na zmianę oceny, której efektem było wydane postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
Dokonana według powyższych kryteriów ocena kolejnego wniosku Stowarzyszenia prowadzi do konkluzji, iż nie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Przede wszystkim Stowarzyszenie nie powołało żadnych okoliczności, które nie byłyby przedmiotem oceny sądu przed wydaniem postanowienia z dnia 16 czerwca 2016 r. Ponownie bowiem Stowarzyszenie powołało się na statut, którego zapisy zostały już przez sąd ocenione, natomiast kolejne podniesione argumenty stanowią powielenie tych, które Stowarzyszenie przytaczało w kolejnych składanych pismach i odnoszą się do wpływu inwestycji na nieruchomości położone na terenie B., oddziaływania pulsującego światła, hałasu, odrywających się fragmentów zlodowaciałego śniegu, do których sąd ustosunkował się rozpoznając poprzedni wniosek.
W postanowieniu z dnia 16 czerwca 2016 r. sąd dokonał również oceny interesu prawnego Stowarzyszenia wskazując, że nie może być on wywodzony w faktu, iż niektórzy z jego członków są właścicielami nieruchomości położonych w B., natomiast ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, aby w zakresie jego działalności znajdowała się ochrona środowiska, bowiem z ogólnie sformułowanego zapisu § 8 pkt 8 statutu, który jako jeden z celów działania Stowarzyszenia wskazuje rozwój turystyki i agroturystyki oraz działań proekologicznych, nie wynika, aby statutowym celem Stowarzyszenia było działanie na rzecz ochrony środowiska. Skoro zaś z przytoczonego wyżej § 4 statutu wynika, że zasadniczym obszarem działania Stowarzyszenia jest miejscowość B. to brak było, w ocenie sądu, podstaw do wywodzenia, że sprawa, która dotyczy posadowienia elektrowni wiatrowych w innej miejscowości na terenie tej samej gminy ma związek z realizacją statutowych celów Stowarzyszenia, które zostały określone ogólnie.
Brak było również, zdaniem sądu, podstaw do tego, aby za pomocą zabiegów interpretacyjnych dokonywać takiej wykładni zapisów statutu, która będzie zgodna z oczekiwaniami podmiotu domagającego się dopuszczenia do udziału w sprawie.
Podkreślenia wymaga, że – jak już wskazano w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2016 r., na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia do udziału w sprawie powinna wykazać, że mieści się ona w zakresie jej statutowej działalności, czego Stowarzyszenie nie uczyniło ani we wniosku z dnia 28 grudnia 2015 r., ani w kolejno złożonym wniosku z dnia 7 listopada 2016 r.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.