Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 536/15, wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił zmiany postanowienia z dnia 16 czerwca 2016 r. odmawiającego dopuszczenia Stowarzyszenia A do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Odpis ww. postanowienia wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie jego zaskarżenia został doręczony Stowarzyszeniu w dniu 1 grudnia 2016 r. W dniu 9 grudnia 2016 r. Stowarzyszenie A nadało w urzędzie pocztowym zażalenie na postanowienie z dnia 14 listopada 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. odrzucił zażalenie jako wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został Stowarzyszeniu w dniu 23 grudnia 2016 r.
W dniu 29 grudnia 2016 r. (data nadania) Stowarzyszenie A wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 14 listopada 2016 r.
W uzasadnieniu podano, że Zarząd Stowarzyszenia w okresie od dnia 1 do 9 grudnia 2016 r. wyjeżdżał w związku z prowadzoną działalnością obróbki ryb do N. (m.in. w celu zakupu surowca i doposażenia linii do zakładu), jak też przebywał poza miejscem zamieszkania w kraju, finalizując kontrakty z sieciami w okresie przedświątecznym. Ponadto, wiceprezes Stowarzyszenia wyjechał (w ramach narzuconego, niewykorzystanego urlopu) poza miejsce zamieszkania, wobec czego skarżące Stowarzyszenie nie było w stanie sprostać w tym czasie wymaganiom sądu i nadać przesyłki w zakreślonym przez sąd terminie. Stowarzyszenie wyjaśniło, że urząd pocztowy właściwy dla miejsca zamieszkania i prowadzenia działalności oddalony jest o 18 km i pracuje w ograniczonym czasie, tj. do godz.
17. Tym samym odrzucenie zażalenia jest bardzo krzywdzące, gdyż oznaczać by to miało, że "Stowarzyszenie nie dość, że całkowicie charytatywnie wykonuje pracę, którą z urzędu wykonać powinien urzędnik, to nie może być traktowane niczym niewolnik postępowania, nic nie robiący ani w pracy ani w domu". Zatem nie musiało liczyć się aż tak dokładnie z narzuconym przez Sąd terminem do nadania zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
Wskazać należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. (por.: postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525). Chodzi więc tu o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (por.: postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15, opubl. w Lex nr 1643284).
W ocenie Sądu, okoliczności podane we wniosku nie mogą być uznane za obiektywną przeszkodę w nadaniu zażalenia w terminie. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym, przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych.
Należy przy tym podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Stowarzyszenie, będąc pouczone o terminie do wniesienia zażalenia, mając na uwadze zbliżające się terminy w sprawie sądowej z jego udziałem, powinno było zorganizować działalność w sposób umożliwiający wniesienie zażalenia w terminie (np. posłużyć się pomocą innych osób), tak aby pilne czynności urzędowe były zabezpieczone nawet w przypadku konieczności wyjazdu w sprawach służbowych, czy na urlop. Brak dbałości w prowadzeniu swoich spraw nie może być natomiast okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu. Podnieść w tym miejscu należy, że przywrócenie terminu z powodów powołanych przez Stowarzyszenie (narzucony, niewykorzystany urlop) otwierałoby możliwość każdorazowego powoływania się na urlop w terminie do dokonania czynności przed sądem lub organami – w przypadku naruszania terminów procesowych.
Wyjaśnić też trzeba, że Sąd nie jest uprawniony do przedłużania terminów, które zostały wyznaczone przez ustawę. Takim terminem ustawowym jest 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia, określony w art. 194 § 2 P.p.s.a. Sąd może jedynie przedłużyć lub skrócić termin sądowy, tj. termin wyznaczony przez Sąd (art. 84 ww. ustawy).
Okoliczności niniejszej sprawy świadczą zatem o niedochowaniu staranności przez Stowarzyszenie w zabezpieczeniu swoich interesów w postępowaniu sądowym. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają bowiem okoliczności, takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa.
Reasumując, Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, nastąpiło bez jego winy.
Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.