Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin należącej do Z. i B. K. działki nr [...], położonej w miejscowości R. -obręb W., ustalił, że na działce tej Z. i B. K. w [...] r. postawili barakowóz, a w [...] r. do barakowozu dobudowali drewniany domek kempingowy, nietrwale związany z gruntem i połączyli w jedną całość. Ustalił również, że na działce znajduje się zbiornik nieczystości płynnych. Wobec stwierdzenia, że inwestorzy na wykonanie ww. obiektów nie posiadali wymaganego pozwolenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2002 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] r., nakazał wykonanie w terminie do dnia [...] r. określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie wykonanych obiektów.
W związku z tym, że Z. i B. K. nie wykonali w wyznaczonym terminie nakazanych czynności, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], nakazał ww. wymienionym rozbiórkę budynku kempingowego konstrukcji drewnianej oraz zbiornika nieczystości płynnych, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Odwołując się od decyzji organu pierwszej instancji Z. i B. K. wnieśli o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie ich prośby z dnia [...] r. o prolongatę terminu wykonania nakazanych czynności. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniali, że w dniu [...] r. złożyli do Burmistrza Miasta i Gminy [...] wniosek o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ich działki, na który nie otrzymali jeszcze odpowiedzi.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z prawem. Natomiast argumenty zawarte w odwołaniu nie zostały uwzględnione, gdyż nie zapoznanie się inwestora z przepisami ustawy Prawo budowlane nie zwalnia go od odpowiedzialności ponoszonej na skutek naruszenia tych przepisów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Z. i B. K. zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zarzucił naruszenie:
- 1) prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w sytuacji gdy niemożliwym było odchowanie terminu wyznaczonego stronie przez organ na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, ze względu na błędne określenie obowiązku, a nadto ze względu na bezczynność organu właściwego do wydania zaświadczenia,
- 2) prawa materialnego, a to art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nałożenie na stronę obowiązku niemożliwego do spełnienia, a następnie wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki w oparciu o okoliczność, że strona obowiązku nie wykonała,
- 3) prawa materialnego, a to art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 29 Prawa budowlanego, poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę bez dokładnego wyjaśnienia, czy wybudowany obiekt wymaga pozwolenia na budowę oraz bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nałożono na nich obowiązek, którego nie mogli wypełnić, albowiem dla gminy [...] nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji z urzędu powinien był posiadać informację co do tego, że gmina [...] nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego, a zatem spełnienie tak sformułowanego wymogu Przez stronę nie jest możliwe. Skarżący powiadomili organ pierwszej instancji z jakich przyczyn nie są w stanie wykonać w wyznaczonym terminie nałożonego na nich obowiązku. Jednak organ ten nie odnosząc się w żaden sposób do ich wniosku, wydał decyzję nakazująca rozbiórkę na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 tego art. Zdaniem skarżących, biorąc pod uwagę wykładnie celowościową przepisu ust. 4 art. 48 w nawiązaniu do art. 8 k.p.a., przyjąć trzeba, że przepis ten nie dotyczy sytuacji, w której strona nie przedstawiła żądanych dokumentów z wyłącznej winy organu administracji.
Ponadto podnieśli, że w żadnej z decyzji nie zostało wskazane, na jakiej podstawie przedmiotowy obiekt wymaga pozwolenia na budowę. Organy nie badały czy istotnie w tym przypadku pozwolenie takie było wymagane.
Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest związany granicami skargi i może z urzędu brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Kierując się tą zasadą, Sąd stwierdza, że kontrolowane decyzje zostały podjęte z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę budynku kempingowego konstrukcji drewnianej oraz zbiornika nieczystości płynnych przyjmując, iż zostały wybudowane po 1994 roku, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Natomiast w sporządzonym w dniu [...] r. protokole oględzin robót budowlanych lub obiektu budowlanego podano, że w roku 1994 skarżący postawili na dzierżawionej działce barakowóz, a w roku 2002 dobudowali do niego drewniany domek kempingowy i połączyli w jedną całość.
Organy administracyjne obu instancji wbrew powyższym ustaleniom uznały, iż domek kempingowy skarżących został wybudowany w całości po 1995 roku. Jeżeli zaś część domku istniała już przed 1995 rokiem, to na podstawie art. 48 ustawy -Prawo budowlane z 1994 r. może być jedynie orzeczona rozbiórka tej części obiektu, która została wybudowana, przebudowana, itp., po 1995 roku, nie zaś całego obiektu. Stwierdzenie zawarte w protokole oględzin wskazuje, iż co do części niezmienionych obiektu mogą mieć zastosowanie przepisy uprzednio obowiązującego Prawa budowlanego z 1974 roku.
Nakaz rozbiórki orzeczony w trybie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, kiedy nie do końca jasny lub jednoznaczny jest stan faktyczny sprawy.
Organy administracyjne winny więc ustalić, czy dokonana w 2002 r. przebudowa domku kempingowego skarżących - jest budową części, czy całości obiektu, czy też jego remontem.
Ponownie rozpatrując sprawę organy administracyjne powinny więc wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego sprawy.
Niezależnie od powyższego rację należy przyznać skarżącym, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W żadnej bowiem z decyzji nie wyjaśniono na jakiej podstawie organy uznały, iż wybudowane przez skarżących obiekty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. Wyjaśnienia takiego nie zawarto również w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że w rzeczonym postanowieniu nałożono na skarżących obowiązki nie znajdujące podstawy w przepisie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W szczególności chodzi tu o nakazanie przedłożenia inwentaryzacji budowlanej budynku i zbiornika, choć w przepisie podano, że nakłada się obowiązek przedstawienia projektu budowlanego (art. 33 ust. 2).
Natomiast protokoły badań i sprawdzeń oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą skarżący będą zobowiązani dołączyć dopiero do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie (art. 57 ust. 1). Oznacza to, że postanowienie z dnia [...] r. wydane zostało z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane i jako takie nie mogło stanowić podstawy do oceny czy skarżący wykonali nałożone na nich obowiązki. W takiej sytuacji organy, nie posiadając ku temu prawidłowego odniesienia, nie mogły stwierdzić, że skarżący nie wykonali nałożonych na nich obowiązków i orzec o nakazie rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu budowlanego.
Z powyższych względów Sąd administracyjny, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 cytowanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.