Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 lutego 2014 r., M. S. wystąpił z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na naprawę centralnego ogrzewania, uszkodzonego w wyniku mrozów (brak węgla). Wskazał, że trzy grzejniki nadają się do spawania, zaś cztery do wymiany. Ponadto wnioskował o zwrot kosztów podróży ze Szpitala (koszt około[...] zł) oraz o środki na zakup opału.
W związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny dwukrotnie udał się do miejsca zamieszkania M. S. w dniu [...]. oraz [...], lecz nie zastał wnioskodawcy. Pozostawił w drzwiach informację o swoich wizytach.
W dniu [...] M. S. stawił się w Ośrodku Pomocy Społecznej, gdzie pracownik socjalny przeprowadził z wnioskodawcą wywiad środowiskowy. Wynika z niego, że wnioskodawca jest osobą samotną, a jego dochód z tytułu zasiłku stałego wynosi [...] miesięcznie. Strona ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, korzysta z poradni. Podał, że przebywał w Szpitalu w okresie [...], a dokumentacja tego pobytu znajduje się u lekarza w Przychodni. Odpowiadając na pytanie o wydatki na leki, wnioskodawca podał, że wyniosły w ostatnim okresie [...], oświadczył, że faktur z apteki nie okaże. Zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na naprawienie centralnego ogrzewania, uszkodzonego w wyniku mrozów, obejmującą wymianę jednego grzejnika(koszt [...]), trzech grzejników naprawionych (koszt [...] zł). Wniósł ponadto o zwrot kosztów podróży ze Szpitala ([...]zł) oraz na kupno (kwota [...] zł).
W odpowiedzi na pismo organu, Dyrektor NZOZ w piśmie z dnia [...] udzielił informacji, że nie jest w posiadaniu jakiejkolwiek dokumentacji medycznej z leczenia szpitalnego od dnia [...], dotyczącej M. S. Ponadto z informacji telefonicznej ze Szpitala, wynikało, że wnioskodawca nie był leczony w twej placówce w ww. terminie.
W aktach administracyjnych organu pierwszej instancji znajdują się kopie: karty informacyjnej dotyczącej pobytu szpitalnego M. S. w dniu [...] w Centrum Specjalistycznym; skierowania dla strony z dnia [...] na oddział wystawione przez lekarza ze Szpitala; kart informacyjnych dla lekarza kierującego z dnia [...] oraz z dnia [...]; zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]; recepty opatrzonej datą [...].
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwaną dalej "K.p.a.", art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), działający z upoważnienia Burmistrza, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił M.S. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu tej decyzji, organ pierwszej instancji powołał okoliczność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego ze stroną. Ustalił, wysokość uzyskiwanego przez M. S. miesięcznego dochodu na kwotę [...] oraz wskazał na niemożność poczynienia, z powodów zależnych od wnioskodawcy, ustaleń w zakresie faktycznie ponoszonych kosztów leków w aptece (brak faktur na zakup lekarstw). Organ powołał podnoszoną przez stronę okoliczność pobytu w Szpitalu, którą miała potwierdzać dokumentacja lekarska znajdująca się w Przychodni. Wskazał przy tym, że powyższa instytucja poinformowała, że nie jest w posiadaniu przedmiotowej dokumentacji. Ponadto organ zauważył, że strona w okresie od [...]. była objęta stałą comiesięczną pomocą w formie zasiłków okresowych, celowych i świadczeń pieniężnych na zakup żywności.
Mając na uwadze wyżej podnoszone okoliczności, organ pierwszej instancji uznał, że M. S. swoim zachowaniem nie przyczynia się do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej), a wręcz utrudnia współpracę z pracownikiem socjalnym. Z tych względów organ odmówił stronie przyznania zasiłku celowego.
M. S. złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]. Odwołujący się potwierdził, że od [...] z powodu sytuacji zdrowotnej był objęty pomocą finansową ośrodka pomocy społecznej. W [...], na podstawie orzeczenia lekarskiego otrzymał zasiłek stały w wysokości [...] miesięcznie, który przeznaczał na żywność, lekarstwa, opłaty, dojazdy do lekarzy. Zwrócił się ówcześnie o pomoc na zakup opału. Otrzymał łącznie pomoc na ten cel w wysokości [...]. Z powodu zimna doszło do awarii centralnego ogrzewania (popękały rury, doszło do zalania mieszkania i piwnicy, a w końcu popękały grzejniki). Poinformował, że w dniu lutego [...]) po wezwaniu pogotowia ratunkowego, został przewieziony do Szpitala. W tym samym dniu został wypisany do domu. W szpitalu, zaproponowano mu przewóz karetką płatną za kwotę [...]). Wnioskodawca podał, że zorganizował sobie transport prywatny [...] i do dziś nie może uzyskać zwrotu tej kwoty od pomocy społecznej.
Odnosząc się do kwestii braku współdziałania, a wręcz utrudniania współpracy z pracownikiem socjalnym, M. S. powołał trudności, jakie wynikają z przebywania w lokalu, w którym temperatura oscyluje w granicach 5 stopni Celsjusza i wskazał na możliwość kontaktu z nim drogą telefoniczną. W odpowiedzi na zarzut o nieprzedstawieniu rachunków za zakup lekarstw, wskazał, że od [...] nie składał wniosku o zasiłek na leki, ani pomocy na taki cel nie otrzymywał. Podniósł, że organ jest informowany jakie leki strona musi przyjmować i ile one kosztują i wystarczy zajrzeć w akta. W załączeniu do odwołania, M.S. dołączył kopie: karty informacyjnej pobytu szpitalnego w dniu Centrum Specjalistycznym; skierowanie do szpitala z dnia [...] wystawione przez lekarza ze Szpitala; informację dla lekarza kierującego z dnia [...]. oraz z dnia [...] wystawione przez lekarzy specjalistów z NZOZ; zaświadczenie lekarskie z dnia [...]; kopie recept lekarskich wystawione przez lekarzy z NZOZ [...].
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia[...]. Organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle okoliczności ustalonych przez organ pierwszej instancji, nie ulegało wątpliwości, że w niniejszej sprawie spełnione zostały kryteria przyznania zasiłku celowego, określone w art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Podstawę odmowy przyznania odwołującemu zasiłku celowego stanowił art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Jak zauważył organ, obowiązek współdziałania odwołującego się jest niezwykle istotny i dlatego też został zaakcentowany wielokrotnie w ww. ustawie.
W związku z tym organ odwoławczy za uzasadnione uznał stwierdzenie, że wprowadzenie pracownika socjalnego w błąd, niedostarczanie dowodów istotnych dla sprawy bądź roszczeniowa postawa, może spowodować odmowę przyznania świadczenia. Organ wskazał, że strona powołała wydatek na leki w kwocie [...], ale faktur na ich zakup pokazywać nie chciała. Organ odwoławczy powołał brak potwierdzenia podnoszonej przez stronę okoliczności pobytu w Szpitalu w okresie od dnia [...]
Zdaniem Kolegium, taka jak wyżej opisana postawa odwołującego się świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym i świadomym wprowadzaniu w błąd organu pomocy społecznej, a także wskazuje na roszczeniowość strony. Organ odwoławczy wskazał na wielkość i rodzaj pomocy, jaką M. S. otrzymał od pomocy społecznej w okresie [...] oraz fakt otrzymania w miesiącu [...] zasiłku stałego w wysokości [...] miesięcznie, a także na ograniczony budżet ośrodka pomocy społecznej.
Biorąc pod uwagę wyżej przedstawiony stan faktyczny, Kolegium stwierdziło, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając stronie przyznania zasiłku celowego.
M. S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].
Skarżący wskazał, że kwestionowana decyzja jest wątpliwa prawnie i nieważna, gdyż została wydana po ustawowym trzydziestodniowym terminie. Zanegował twierdzenie organu odwoławczego o rzekomym braku współdziałania strony z organem pierwszej instancji. Nie zgodził się z twierdzeniem o roszczeniowej postawie. Podał, że przez okres dziesięciu lat sprawował opiekę nad chorą matką. Wskazał, że stan zdrowia i konieczność operacji zmusiły go do ubiegania się o pomoc społeczną, którą wydatkował na leki, dojazdy do klinik (kardiochirurgii, stomatologicznej), różnego typu niezbędne badania, żywność i opłaty za energię, gaz, czynsz śmieci. Wyjaśnił, że nie miał środków na zakup opału, gdyż od wiosny () ciężko chorował, otrzymane środki na opał w wysokości po [...] miesięcznie, pozwalały na ogrzewanie mieszkania, w tym okresie, przez dwa tygodnie. Popękane rury instalacji centralnego ogrzewania skarżący próbował naprawiać we własnym zakresie, popękane grzejniki panelowe również, ale nadają się one tylko do wymiany.
Skarżący stwierdził, że zimę przetrwał dzięki umiarkowanym temperaturom, ale nikt go nie zmusi do siedzenia w takich warunkach i czekanie około dni na pracownika socjalnego. Skarżący podał, że jest chory, czekają go jeszcze minimum dwie operacje, z tego względu uważa, że twierdzenia organu odwoławczego o braku współdziałania są zupełnie nietrafione.
Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] karetką pogotowia przewieziony został do Szpitala, po podaniu leków i nocy spędzonej na izbie przyjęć oraz braku możliwości przeprowadzeniu tam specjalistycznych badań, został wypisany na ze wskazaniem, aby przy ponownym ataku choroby skierował się do Szpitala. Badania wykonał w NZOZ, a odpowiednie dokumenty o tym świadczące są w aktach. Wskazał, że z własnych środków nie jest w stanie dokonać naprawy instalacji centralnego ogrzewania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę M. S. wniosło o jej oddalenie, wskazując że stan faktyczny i prawny sprawy został dokładnie wyjaśniony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowa kontrola polega na poddaniu ocenie przez sąd administracyjny, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, która legła u podstaw rozstrzygnięcia, czy dokonał właściwej jej interpretacji oraz czy ustalił prawidłowo stan faktyczny sprawy.
W świetle przedstawionych wyżej reguł sprawowania kontroli sprawy administracyjnej, Sąd uznał, że niniejsza skarga okazała się zasadna.
Na wstępie, wobec postawionego w skardze zarzutu o nieważności decyzji z uwagi na niezachowanie przez organ odwoławczy terminu trzydziestodniowego do załatwienia sprawy (art. 35 § 3 K.p.a.), Sąd pragnie wyjaśnić, że terminy załatwiania spraw, które zostały określone w powołanym przepisie, mają charakter procesowy. Ich upływ ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji (patrz A.M., Komentarz do art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, opubl. w Lex nr 8343). Z powyższych względów podniesiony zarzut skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Przedmiotem sprawy objętej skargą M. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wydana w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Przesłanki materialnoprawne rozpoznania tej sprawy zakreślają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.).
Istotę i cele pomocy społecznej określa art. 2 powołanej ustawy, jest to instytucja polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej).
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu
W świetle powyższego, uznać należy, iż organy prawidłowo przyjęły, że zgłoszony przez M. S. wniosek [...] o pokrycie kosztów naprawy instalacji centralnego ogrzewania, transportu wnioskodawcy ze szpitala do miejsca zamieszkania oraz zakupu opału, należy zakwalifikować do kategorii pomocy w rozumieniu powołanego wyżej art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ wydając decyzję w oparciu o powołany przepis zobowiązany jest do ustalenia, czy złożony wniosek dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili złożenia wniosku, a ponadto czy wnioskodawca spełnia ustawowe warunki przyznania takiej pomocy. Podstawowym warunkiem otrzymania wskazanej pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Należy także uwzględnić, iż treść powołanego art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, wskazuje na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie zasiłku celowego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Kontrola ta jest znacznie ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy w podejmowaniu rozstrzygnięcia organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. dokonano ustalenia okoliczności istotnych dla sposobu rozpoznania sprawy, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 K.p.a., a więc w sposób przekonujący co do racji decyzyjnych. Uzasadnienie decyzji powinno z jednej strony precyzyjnie przedstawiać sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, a z drugiej wskazywać możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.
Jak wynika z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Powołany przepis, organy obu instancji rozstrzygające sprawę M. S. uczyniły podstawą do odmowy przyznania zasiłku celowego.
Należy zauważyć, że wynikająca z powołanego przepisu powinność współdziałania, wyznacza określone obowiązki dla świadczeniobiorcy i pracownika socjalnego. W praktyce przyjmuje się, że obowiązek współdziałania to gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1415/07, opubl. w Lex nr 489083). Ocena współdziałania musi obejmować zachowanie osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w kontekście potrzeby ustalenia rzeczywistej jej sytuacji życiowej. W przypadku wykazywania biernej czy jedynie roszczeniowej postawy wnioskodawca winien liczyć się z odmową organu o przyznanie wnioskowanej pomocy społecznej.
Odniesienie do poruszanej tu problematyki znajduje swe odzwierciedlenie w regulacji z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem za brak współdziałania mogą być uznane zachowania rzeczywistych i potencjalnych świadczeniobiorców, jak: odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, stażu, szkolenia, robót publicznych czy prac społecznie użytecznych przez osobę bezrobotną, a także nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną.
Nie mniej jednak, bierna (negatywna) postawa wnioskodawcy na etapie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przesłanek przyznania pomocy społecznej, nie powinna abstrahować od jej celów oraz obowiązku organu do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem nie może stanowić podstawy do bezrefleksyjnego zastosowania art. 11 ust. 2 w związku z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w świetle reguł postępowania administracyjnego, w szczególności, w miarę możliwości, np. przeprowadzić wywiad z rodziną osoby korzystającej z pomocy (art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej), dokonać oględzin miejsca zamieszkania i zebrać dane posiadane z urzędu. Dopiero, gdy tak zebrane dane nie dają podstawy do stwierdzenia istnienia przesłanek przyznania świadczenia, możliwa jest odmowa jego przyznania z powołaniem na powołany wyżej art. 11 ust. 2 w związku z art. 4 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1558/09, opubl. w Lex nr 595200; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 887/13, opubl. w Lex nr 1440887).
Jak podkreśla się przy tym w judykaturze, z mocy przepisów ustawy o pomocy społecznej, pracownik socjalny ma uprawnienie do żądania od osoby lub rodziny złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej oraz stanie majątkowym, a przy tym nałożenie takiego obowiązku jest uzależnione od uznania organu. Powyższe powoduje obowiązek wyjaśnienia przez organ w decyzji, dlaczego uznał za celowe złożenie oświadczenia o konkretnej treści, zwłaszcza, że za odmową złożenia takiego oświadczenia ustawa wiąże dolegliwe skutki prawne – podstawa do wydania decyzji odmownej (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008r., sygn. akt I OSK 673/07, opubl. w Lex nr 501068). Podkreślenia wymaga, że powołana okoliczność braku współpracy powinna znajdować potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym i powinna mieć rzeczywisty charakter, a uzasadnienie decyzji odmawiającej udzielenia pomocy społecznej z tego powodu powinno zawierać nie tylko wskazywać przyczynę uznania braku współpracy, a także analizę i ocenę sytuacji osoby w odniesieniu do braku współpracy i rodzaju wnioskowanej pomocy (por. wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1246/13, opubl. w Lex nr 1274655).
Przenosząc powyższe wywody ogólne na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż organy obu instancji rozstrzygające w przedmiocie zasiłku celowego, nie sprostały wymogom dokonania wszechstronnej analizy materiału dowodowego w kontekście obowiązku wynikającego z powołanych przez nie przepisów prawa materialnego do zweryfikowania sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego potrzeb życiowych. Konieczne jest przede wszystkim zwrócenie uwagi na zakres i rodzaj potrzeb jakie skarżący zgłaszał organowi w przedmiotowym wniosku, dotyczących naprawy instalacji centralnego ogrzewania, zwrotu opłaty za przejazd ze szpitala do miejsca zamieszkania oraz zakup opału. Powyższe determinowało kierunek poczynienia przez organ koniecznych ustaleń istotnych dla wyniku sprawy.
Skarżący umożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w dniu [...], a w trakcie jego przebiegu sprecyzował potrzeby oraz wyjaśnił okoliczności, które miały znaczenie dla wystąpienia o przedmiotową pomoc. Powoływał się między innymi na brak środków finansowych oraz na stan swojego zdrowia, który był powodem ubiegania się w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wsparcie w formie zasiłków celowych, świadczeń pieniężnych na zakup lekarstw, dojazdów do klinik oraz na konieczne utrzymanie. Organ znając sytuację skarżącego przyznał mu w miesiącu [...] zasiłek stały w kwocie [...], będący jedynym źródłem dochodu strony. Z powyższego należy wnioskować, że trudna sytuacja wnioskodawcy była organowi pierwszej instancji znana.
Dodatkowo powołana wyżej kwota dochodu wnioskodawcy nie przekracza kryterium (kwoty zł) dla osób samotnie gospodarujących, wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W aktach administracyjnych znajduje się szereg dokumentów w postaci informacji o pobycie w szpitalu, skierowań do szpitala, recept, które obrazują stan zdrowia skarżącego.
W takiej sytuacji, za niezrozumiałą i nieadekwatną do okoliczności stanowiących przyczynę złożenia przedmiotowego wniosku o zasiłek celowy, Sąd potraktował argumentację organów obu instancji, że odmowa przyznania pomocy nastąpiła z uwagi na nieprzedstawienie przez M. S. faktur za zakup leków. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący o wsparcie na taki cel występował do organu, jak i w związku z taką potrzebą otrzymywał aktualnie pomoc w postaci zasiłku celowego. W okolicznościach niniejszej sprawy, za nieskuteczne uznać należy także argumenty o nieprzedstawieniu przez stronę dokumentacji dotyczącej pobytu w szpitalu, w okresie mającym miejsce już po złożeniu wniosku, skoro w związku z tą okolicznością skarżący nie występował z prośbą o pomoc we wniosku z dnia [...] r.
W ocenie Sądu, nie sposób odnaleźć rzeczywistego związku w dążeniu przez organ pierwszej instancji do powyższych ustaleń, wobec treści zgłaszanych przez stronę potrzeb. Trudno też powołane wyżej okoliczności traktować, jako potwierdzające prezentowanie pozycji roszczeniowej przez wnioskodawcę wobec pomocy społecznej.
Nałożenie na stronę obowiązku przedstawienia przedmiotowych dokumentów nie było konieczne organowi do weryfikacji trudnej sytuacji życiowej, w tym zdrowotnej, wnioskodawcy, gdyż nie korespondowało ani z rodzajem wnioskowanej pomocy ani z ustaleniem rzeczywistych potrzeb strony. Nie mniej jednak Sąd pragnie zwrócić uwagę, że już z akt sprawy, które zostały dołączone do odpowiedzi na skargę, wynika że skarżący nie po raz pierwszy zwrócił się o wsparcie z pomocy społecznej, jest on stałym beneficjentem Ośrodka Pomocy Społecznej i dane na temat jego sytuacji są organowi znane. Dokumentacja obrazująca aktualny stan zdrowia wnioskodawcy znajdowała się aktach administracyjnych sprawy.
Dodatkowo została ona uzupełniona w ślad za odwołaniem strony od decyzji organu pierwszej instancji. Jak zauważył przy tym organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji: "w świetle okoliczności ustalonych przez organ pierwszej instancji, skarżący spełnił kryteria przyznania zasiłku celowego". W takiej sytuacji, nie można uznać, że uzasadnienie decyzji odmownej zawiera pełną zgodność motywów z samym rozstrzygnięciem.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, zaprezentowany w wyroku WSA z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 39/08 9 opubl. w lex nr 535005), sprowadzający się do twierdzeń, że nawet, gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele. Brak możliwości przyznania pomocy musi być wykazany, nie może być to gołosłowny argument, mający uzasadniać niechęć udzielenia pomocy z uwagi na trudności występujące w relacjach z osobą jej potrzebującą. Obowiązek współdziałania musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Stąd też z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami, zwłaszcza osobami niepełnosprawnymi, dotkniętymi chorobą, nawet, jeżeli wykazują postawę roszczeniową wiążącą się z obiektywnie istniejącą ich trudną sytuacją życiową.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że okoliczności które legły u podstaw wydania decyzji odmownej przez organ pierwszej instancji oraz wspierająca je argumentacja, nie świadczą o wykazaniu, że sposób zachowania strony polegający na braku współdziałania w istotnych kwestiach w rozumieniu art. 11 ust. 2 w zw. z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, uniemożliwił organowi rozeznanie się w sytuacji życiowej strony i jej potrzeb i rozpoznania sprawy w świetle przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie wnioskodawcy wsparcia w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że wnioskowana przez stronę pomoc kwalifikuje do kategorii niezbędnych potrzeb życiowych. Organ drugiej instancji przyjmując powyższe ustalenia i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji dopuścił się tożsamego naruszenia wymogów prowadzenia postępowania administracyjnego, a wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W konsekwencji doszło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia, którego uzasadnienie nie odzwierciedlało wypełnienia przez organ obowiązku (art. 107 § 3 K.p.a.), polegającego na wyjaśnieniu i przedstawieniu wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności, oceny ich wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec normy materialnej określającej przesłanki przyznania zasiłku celowego, jak i innych przepisów ustawy o pomocy społecznej, znajdujących odpowiednie zastosowanie w sprawie.
Biorąc pod powyższe uwagę, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy regulujące sposób prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób istotny, mający wpływ na wynik sprawy i powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego,
Ponownie rozpatrujący sprawę organ, winien uwzględnić wykładnię, jaką Sąd przedstawił na tle art. 11 ust. 2 w związku z art. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz prowadzić postępowanie z poszanowaniem zasad ogólnych procedury administracyjnej, uwzględnić dowody przedstawione przez stronę na okoliczność składanych żądań, a w przypadku braku wystarczających informacji zwrócić się do strony o konieczne dokumenty i wyjaśnienia zmierzające do ustalenia sytuacji życiowej i bytowej skarżącego. Rozstrzygając sprawę, organ winien przedstawić dokładne motywy rozstrzygnięcia, uwzględniające zebrany w sprawie materiał dowody i jego ocenę, w świetle wymogów stawianych dla decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego i przesłanek wynikających z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a nadto uwzględnić zasady i cele pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby.
Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej organu pierwszej instancji.