Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Prezydent Miasta K., na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) w związku z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017r. poz. 1260) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) zwaną dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu sprawy P. S., dotyczącej przekroczenia przez kierującą pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, postanowił zatrzymać prawo jazdy kat. [...] nr [...] wydane na druku serii [...] w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta K..
Uzasadniając decyzję organ I instancji podał, że w dniu 12 czerwca 2017 r. wpłynął od Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. wniosek nr [...] z dnia 5 czerwca 2017 r., w którym wskazano, że wyżej wymieniony otrzymał łącznie 27 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W związku z powyższym w dniu 20 czerwca 2017 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
P. S. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc zarzut naruszenia art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ponieważ przed wydaniem i doręczeniem decyzji Prezydenta odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S. które skutkuje zmniejszeniem liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji (art. 130 ust. 3 ww. ustawy). Na powyższą okoliczność odwołujący przedłożył zaświadczenie z dnia 27 czerwca 2017 r. Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w S. o odbyciu przedmiotowego szkolenia w dniu 26 czerwca 2017 r.
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997- Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania P. S., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja a określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów od 1 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. W myśl ust. 2 powyższego przepisu punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Dobrowolne odbycie przez kierowcę szkolenia, które mogłoby spowodować zmniejszenie liczby posiadanych punktów musi nastąpić przed przekroczeniem dopuszczalnej ilości punktów. Kierowca poddając się więc przedmiotowemu szkoleniu nie może doprowadzić do odliczenia punktów, jeżeli ich liczba w ciągu jednego roku od daty popełnienia pierwszego, przekroczyła dopuszczalną liczbę 24 punktów.
Według Kolegium, niesporny jest fakt, że P. S. w okresie od dnia 29 września 2016 r. do dnia 25 maja 2017 r., a więc w okresie nie przekraczającym jednego roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego (w dniu: [...] r., [...] r., [...] r., [...] r.) uzyskując z tego tytułu wpis 27 punktów do ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję. Powyższe ustalenia bezsprzecznie więc wskazują, że odwołujący nie może skorzystać z postanowienia art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ przedmiotowemu szkoleniu poddał się w dniu 26 czerwca 2017 r., a ostatnie wykroczenie popełnił w dniu 25 maja 2017 r. Zgodnie z przepisami ustawy wymienionej w podstawie prawnej decyzji Prezydent K. zobowiązany był do wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Uwzględniając powyższe unormowania prawne Skład Orzekający Kolegium stwierdził, że zarzuty odwołującego dotyczące naruszenia przepisu art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym są nieuzasadnione.
P. S. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając:
- 1) naruszenie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji administracyjnych o zaskarżonej treści mimo odbycia przez stronę skarżącą przed wydaniem i doręczeniem tychże poprzednich decyzji Prezydenta (a nawet przed doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego) stosownego szkolenia redukującego liczbę punktów karnych (dowód w postaci zaświadczenia o odbyciu szkolenia znajduje się w aktach sprawy);
- 2) naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę przy wydawaniu decyzji okoliczności, iż strona skarżąca odbyła przed wydaniem i doręczeniem zaskarżonej decyzji administracyjnych (a nawet przed doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego) stosowne szkolenie redukujące liczbę punktów karnych.
Skarżący podał, że w związku z powyższym wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, gdyż przedmiotowe decyzje w świetle okoliczności faktycznych, które powinny być znane organowi administracji publicznej, a których organ ten nie wziął pod uwagę, w ogóle nie powinna zostać wydana, zaś wszczęte postępowanie winno już dawno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Organ wydając decyzję nie wziął zupełnie pod uwagę istotnej okoliczności faktycznej, a mianowicie tego, iż w dniu 26 czerwca 2017 r., tj. przed wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej uczestniczył w przewidzianym stosownymi przepisami prawa szkoleniu redukującym liczbę punktów karnych o 6. Liczba punktów karnych, jaka pozostała na koncie po odbyciu przedmiotowego szkolenia była dopuszczalna prawnie (21 punktów), a więc zaskarżone decyzje administracyjne w ogóle nie powinny zostać wydane, zaś postępowanie winno być umorzone jako całkowicie bezprzedmiotowe.
W tym miejscu skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii, że czym innym jest niekwestionowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd o braku podstaw do badania prawidłowości nałożonych przez funkcjonariuszy Policji mandatów karnych za wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego czy też prawomocnych orzeczeń sądowych stwierdzających fakt popełnienia przez kierowcę tego rodzaju wykroczeń, a czym innym jest kwestia oceny zgodności z prawem stanowiska kwestionującego możliwość odliczenia punktów za tego rodzaju naruszenia w wyniku odbycia szkolenia, o jakim jest mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09 Lex Nr 706215 oraz w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 475/08, Lex Nr 544006 i wyroku WSA w Olsztynie z dnia 7 października 2010 r., II SA/OI 786/10 Lex Nr 754068 wskazano, że skoro przepis art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie określonego szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek - dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej.
Norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA tymczasem poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA został także wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powołany przepis ustawy zezwala bowiem jedynie na określenie w rozporządzeniu wykonawczym liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie określania okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów.
Skarżący wskazał, że z art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyprowadzić należy prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego rzędu i odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Powyższe stanowisko znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., OPS 4/05, opubl. ONSA i WSA z 2006 r. nr 2, poz. 39). Skarżący zwrócił również uwagę na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 23 września 2011 r. ([numer dowodu zakryty]-V-ll/ST), w którym kwestionuje w ogóle zgodność z Konstytucją RP przepisu rozporządzenia MSWiA, o którym mowa wyżej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonana w ten sposób kontrola zaskarżonej decyzji wykazał, że odpowiada ona prawu.
Kwestionowane decyzje zostały wydane na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541), zgodnie z którym do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4, czyli ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1260) dalej zwaną "p.r.d.". Na podstawie tego ostatniego przepisu organy policji prowadzą ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Danemu naruszeniu przepisów przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 a stosowną adnotację umieszcza się w tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 p.r.d.).
Powyższe uregulowanie uszczegółowione zostało w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), zwanego dalej "rozporządzeniem". Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d., z zastrzeżeniem § 8 ust. 4-6. Jak wynika z kolei z § 8 ust. 4 rozporządzenia, kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą, z zastrzeżeniem § 8 ust. 5 i 6 tego rozporządzenia.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego o odbyciu szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego wskazać należy, iż stosownie do § 8 ust. 6 rozporządzenia odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.
Niesporny jest fakt, że P. S. w okresie od dnia 29 września 2016 r. do dnia 25 maja 2017 r., a więc w okresie nie przekraczającym jednego roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego ostatecznie uzyskując w dniu 25 maja 2017 r. z tego tytułu wpis 27 punktów do ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję. Przedmiotowemu szkoleniu skarżący poddał się natomiast w dniu 26 czerwca 2017 r.
Trafnie zatem wskazał organ II instancji, że w zaistniałej sytuacji skarżący nie mógł skorzystać z postanowienia art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo uchu drogowym.
Z dobrodziejstwa tego przepisu i zmniejszenia liczby punktów karnych w drodze szkolenia może skorzystać, jak już wskazano powyżej, tylko i wyłącznie kierowca, który przed rozpoczęciem szkolenia nie dopuścił się naruszeń, za które suma przypisanych mu punktów karnych nie przekroczyła 24. Odbycie szkolenia po przekroczeniu 24 punktów nie redukuje ilości przyznanych punktów.
Należy też podkreślić, że zawarty w art. 7 ust. 1 punkt 5 ustawy z 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw zwrot "wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy" wyraźnie wskazuje, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją o charakterze związanym. Organ administracji publicznej w takiej sytuacji nie ma żadnej dowolności i uznaniowości, w przypadku złożenia stosownego wniosku przez komendanta. Każdorazowo w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego właściwy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w zakresie wszystkich posiadanych przez tego kierowcę kategorii.
Zgodnie zatem z przepisami ustawy wymienionej w podstawie prawnej decyzji Prezydent K. zobowiązany był do wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.
W świetle powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisu art.130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. są nieuzasadnione, a skarga podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).