Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2022 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał inwestorowi – Wspólnocie mieszkaniowej nieruchomości przy al. [...] i [...] w S. – doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do zgodności z wymaganiami określonymi w §23 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz.U. 2019 poz. 1065 z późn. zm.), poprzez zapewnienie odległości wynoszącej min. 3,0 m dla miejsc do gromadzenia odpadów stałych na terenie działki [...], obręb [...] od granic działki [...] i [...], obręb [...], w obrębie wykonanej wiaty o wymiarach 4,85x7,05 m - w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r.
Od decyzji powyższej ww. Wspólnota Mieszkaniowa, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła odwołanie.
Po wpłynięciu powyższego pisma, postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], powołując się na art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w S. (dalej: ZWINB lub organ odwoławczy) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy dokumentem potwierdzenia odbioru pocztowej przesyłki poleconej, przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję doręczono ustanowionemu, na mocy umowy z dnia [...] września 2014 r. o zarządzanie, przedstawicielowi skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, tj. "K. Sp. z o. o., w dniu [...] marca 2022 r. W rozpatrywanej sprawie koniec terminu do wniesienia odwołania przypadał w dniu [...] kwietnia 2022 r., we wtorek nie będący dniem wolnym od pracy. Natomiast odwołanie wniesiono za pośrednictwem Poczty Polskiej, w dniu [...] kwietnia 2022 r. Nastąpiło to zatem z uchybieniem terminu.
W badanej sprawie organ odwoławczy, działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) pismem z dnia [...] czerwca 2022 r., zawiadomił pełnomocnika skarżącej o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz wyznaczył jej 30-dniowy termin, licząc od dnia doręczenia pisma, do złożenia podania o przywrócenie terminu. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował pełnomocnika skarżącej, iż w celu skutecznego wniesienia odwołania należy dopełnić wymogów określonych w art. 58 § 1 k.p.a.
W dniu [...] lipca 2022 r. wpłynęła do ZWINB prośba pełnomocnika skarżącej (z dnia [...] lipca 2022 r.) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, ewentualnie o ustalenie, że nie doszło do uchybienia terminu.
W powyższym piśmie pełnomocnik skarżącej wywodził, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z powodów niezawinionych przez samą Wspólnotę Mieszkaniową. Zaistniało ono wskutek błędu we wskazaniu daty odbioru pisma przez pracownika podmiotu administrującego nieruchomością wspólną. Sama Wspólnota Mieszkaniowa (jej Zarząd) była przeświadczona o tym, że decyzja organu I instancji została doręczona administratorowi (spółce,,K. ") w dniu [...] kwietnia 2022 r. Tym samym uchybienie terminu miało związek z błędem pracownika podmiotu zewnętrznego, niezależnego od samej Wspólnoty Mieszkaniowej. Wyjaśniono, że we Wspólnocie Mieszkaniowej działa organ wykonawczy w postaci Zarządu złożonego z członków tej Wspólnoty Mieszkaniowej.
Natomiast spółka "K. " nie jest organem Wspólnoty Mieszkaniowej (nie jest Zarządcą), a jedynie organem, któremu powierzono administrowanie nieruchomością wspólną. Błąd pracownika podmiotu trzeciego nie powinien skutkować poniesieniem przez stronę ujemnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminu odwołania.
Wskazano też, iż organ niewłaściwie przy tym określał Spółkę "K. " jako zarządcę strony. Wspólnota Mieszkaniowa działała i działa wyłącznie poprzez swój Zarząd i wyłącznie działania tego Zarządu (złożonego z osób fizycznych) wywierają wpływ na samą Wspólnotę Mieszkaniową (tzn. są działaniami samej Wspólnoty Mieszkaniowej). Spółka "K. " mogła oczywiście na prośbę Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej kierować pisma do organu, jednakże fakt ten nie oznacza jeszcze, że była jej organem wykonawczym czy pełnomocnikiem. Co do tego, że Spółka w ogóle była pełnomocnikiem Wspólnoty Mieszkaniowej zachodzą uzasadnione wątpliwości, zwłaszcza że organ administracji sam używał, wobec tego podmiotu pojęcia "zarządcy". Oznacza to, że data odbioru korespondencji zawierającej odwołanie przez pracownika Spółki "K. " nie była również datą odbioru tej decyzji przez samą Wspólnotę Mieszkaniową. Taki skutek mógłby nastąpić wyłącznie w momencie doręczenia tej decyzji bezpośrednio któremukolwiek członkowi Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej albo pełnomocnikowi ustanowionemu przez Wspólnotę Mieszkaniową.
Jak wywiódł pełnomocnik skarżącej, powyższe oznacza, że przy ewentualnym oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu, że organ powinien także rozważyć kwestie czy w ogóle można mówić o prawidłowym doręczeniu korespondencji Wspólnocie Mieszkaniowej w dniu [...] marca 2022 r., a tym samym czy w ogóle nastąpiło uchybienie terminu do złożenia odwołania.
Rozpatrując powyższe stanowisko ZWINB wyjaśnił, iż postępowaniu o przywrócenie terminu zadaniem organu administracji jest przede wszystkim ustalenie czy zainteresowany jest winny uchybienia terminu. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu może nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna uchybienia terminu była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku.
Ustalono, iż spółka "K. " jest prawidłowo umocowanym w postępowaniach administracyjnych przedstawicielem strony - Wspólnoty Mieszkaniowej. Powyższa spółka jest profesjonalnym (licencjonowanym) zarządcą nieruchomości i jako taki działa w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej.
Jak przyjął organ, z akt sprawy wynika, że spółce "K. ", działającej jako zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej, skutecznie doręczono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego co oznacza, że odwołanie od tej decyzji, złożone zostało z uchybieniem terminu. Tym samym przyjąć należy, że nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania z uwagi na epidemię COVID-19. Nadto Wspólnota Mieszkaniowa złożyła odwołanie z pominięciem uprzednio ustanowionego pełnomocnika, nie zachowując terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z [...] września 2022 r. pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej wniósł skargę na powyższe postanowienia organu odwoławczego zarzucając:
- - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu na złożenie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z winy skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej mimo tego, że przyczyną uchybienia terminu były okoliczności związane z obostrzeniami wynikającymi z działań mających na celu przeciwdziałanie i zwalczanie COVID-19, a mających wpływ na organizację pracy administratora tejże Wspólnoty Mieszkaniowej, to jest spółki "K. ",
- - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca ponosi odpowiedzialność za zawinione oraz niezawinione działania personelu spółki "K. " jako zarządcy nieruchomości wspólnej, podczas gdy rzeczona spółka nie jest zarządcą wymienionej nieruchomości wspólnej w rozumieniu ustawy o własności lokali, a jedynie administratorem, a więc nie jest organem Wspólnoty Mieszkaniowej, ani quasi organem (zarządca w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali) a jej pracownicy nie znajdują się w żadnym stosunku podległości względem Wspólnoty Mieszkaniowej i jej zarządu,
- - nierozpoznanie istoty sprawy poprzez ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, nie rozstrzygając jednocześnie w przedmiocie żądania w zakresie przywrócenia terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: P.p.s.a.).
Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, w oparciu o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obiegu prawnego.
Zaskarżonym postanowieniem, powołując się na art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przy czym wydanie powyższego postanowienia zostało poprzedzone - przewidzianym w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - zawiadomieniem odwołującej Wspólnoty Mieszkaniowej o możliwości z wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W następstwie powyższego zawiadomienia pełnomocnik skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz dodatkowo zakwestionował prawidłowość doręczenia decyzji.
Marterialnoprawną podstawę wydania skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Z godnie z tym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Natomiast zasady przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały określone w art. 58 § 1 k.p.a. Jak wynika z powyższego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że przepis art. 134 k.p.a. należy odczytywać jako obowiązek stwierdzenia przez organ, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli w wyniku formalnej kontroli wstępnej organ stwierdzi przesłanki do wydania takiego aktu. Postanowienie to jest zatem rozstrzygnięciem formalnym. Ocena zgodności z prawem omawianego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 392/18,).
Wobec stanowiska pełnomocnika skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej kwestionującego z jednej strony prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji a z drugiej oraz domagającego się przywrócenia terminu do wniesienia skargi, organ odwoławczy winien był po pierwsze zweryfikować czy i kiedy doszło do doręczenia decyzji oraz dalej, w razie potwierdzenia okoliczności uchybienia terminowi rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przy czym rozpatrzenie takiego wniosku winno nastąpić poprzez wydanie postanowienia orzekającego o przywróceniu terminu względnie o odmowie jego przywrócenia.
W tym miejscu warto dostrzec też racjonalny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w wyroku z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1696/19 w którym stwierdzono, iż wymogi logiki nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 i 59 k.p.a. może być na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 134 k.p.a. niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony. Jednocześnie nie ma przeszkód, aby w jednym czasie stwierdzić uchybienie do wniesienia odwołania i odmówić przywrócenia terminu do jego wniesienia,
W badanej sprawie do weryfikowanego doręczenia decyzji oraz ewentualnego uchybienia terminowi doszło w okresie obowiązywania szczególnej regulacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Przy czym w istocie organ stwierdził już uchybienie terminu czego następstwem było zawiadomienie odwołującej się Wspólnoty Mieszkaniowej o zaistnieniu takiego zdarzenia pismem z [...] czerwca 2022 r.
W zaskarżonym postanowieniu organ orzekł w sentencji jedynie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, przy czym treść uzasadnienia wskazuje, iż w istocie badał też okoliczności mogące stanowić podstawę rozstrzygania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Nie zawarto jednak w postanowieniu rozstrzygnięcia w tym zakresie spełniającego wymogi art. 107 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego uzasadnionym okazał się zarzut skargi nierozpoznania istoty sprawy poprzez ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu bez rozstrzygnięcia w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z powyższych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., orzekł uchyleniu skarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 przywołanej ustawy.