Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. nr 41, poz. 361 ze zm.) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazanie dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. nr 220, poz. 9485 ze zm.) i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 11 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2010 r. nr 32, poz. 453 ze zm.) oraz § 24 ust. 1 w związku z § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz.
Woj. Maz. z 2009 r. nr 132, poz. 3937 ze zm.), odmówił zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] z M. L. (§ 1). Wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] oraz Dyrektorowi Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (§. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] kwietnia 1955 r. B. L. zawarł umowę najmu lokalu służbowego nr [...] przy ul. [...] w [...] z Zakładami [...]. Osobami uprawnionymi do zamieszkiwania byli m.in. żona H. i syn J. Najemca zmarł [...] maja 1993 r., a [...] grudnia 2009 r., H. L. wystąpiła z wnioskiem o uaktualnienie umowy najmu po śmierci męża, jednakże przygotowany aneks do umowy nie został podpisany z wagina pobyt wnioskodawczyni w szpitalu. H. L. zmarła w dniu [...] września 2010 r. O zawarcie umowy najmu podmiotowego lokalu o pow. użytkowej [...], składającego się z dwóch pokoi i kuchni, wystąpił M. L. z żoną i małoletnim synem z uwagi na zajmowanie go bez tytułu prawnego po śmierci babci.
Organ wskazał, że z akt lokalowych i dokumentów posiadanych przez Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wynika, iż w lokalu przy ul. [...] był zameldowany za zgodą urzędu (brak umowy na opiekę – osoba bliska) od lutego 1995 r. drugi wnuk, tj. P. L. W oświadczeniach o osobach zgłaszanych do opłat czynszowych (ostatnie z marca 2009 r.) składanych przez najemczynię, a także we wniosku o uaktualnienie umowy najmu z grudnia 2009 r. oraz o wyrażenie zgody na oddanie w bezpłatne używanie części lokalu na rzecz syna J. (z maja 2010 r.), figuruje wnuk P. L. Także J. L. – ojciec M. i P. – w oświadczeniu z [...] maja 2010 r. podał, że w lokalu zamieszkuje jego syn P., który nie może opiekować się babcią z powodu nienormowanego czasu pracy.
Organ stwierdził ponadto, że poddano wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe wnioskodawców w poprzednich miejscach zamieszkania oraz zameldowania i ustalono, iż powierzchnia mieszkalna obu lokali pozwala na ponowne zamieszkanie w nich wnioskodawców. Zainteresowany jest bowiem zameldowany w lokalu swoich rodziców przy ul. [...] w [...] (pow. użytkowa [...], w tym pow. mieszkalna [...]), a jego żona i syn w lokalu o takiej samej powierzchni u swoich rodziców przy ul. [...]. W pierwszym lokalu zameldowani są rodzice i wnioskodawca, a według informacji wnioskodawców, zamieszkują w nim rodzice z bratem P., w drugim zameldowana jest żona z dzieckiem i jej rodzice. Ustalono również, że dochód do 1 osobę w rodzinie M. L. w okresie 6 miesięcy przed złożeniem wniosku wynosił 1059,92 zł, ww. wymieniony sprawował od 2002 r. opiekę nad babcią i prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe oraz nie zalega z opłatami czynszowymi, a zajmowany lokal posiada wymaganą przez § 31 ust. 1 pkt 2 uchwały nr LXIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. powierzchnię mieszkalną.
W ocenie organu M. L. wraz ze swoją rodziną zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu bez zgody wynajmującego, czyli nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w § 31 cyt. uchwały i brak jest podstaw do zawarcia z nim umowy najmu obecnie zajmowanego lokalu. Ponadto powyższa sprawa, zgodnie z § 23 pkt 1 ww. uchwały, nie wymaga opinii Komisji Mieszkaniowej.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa M. L. wniósł o uchylenie uchwały nr [...] z [...] lutego 2012 r. oraz podjęcie uchwały o uregulowaniu na jego rzecz tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] poprzez skierowanie go do zawarcia umowy najmu tego lokalu.
W uzasadnieniu wnioskodawca zarzucił organowi naruszenie prawa, tj. § 22 ust. 4 oraz § 23 uchwały nr LXIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez brak wymaganej opinii Komisji Mieszkaniowej przed podjęciem uchwały. Ponadto zarzucił naruszenie § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., gdyż odmowa uregulowania na jego rzecz tytułu prawnego do wymienionego lokalu nastąpiła pomimo faktu zamieszkiwania przez niego z najemcą lokalu i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego przez okres co najmniej ostatnich 7 lat. Zdaniem wnioskodawcy, gdy idzie o wymóg zgody właściciela, tj. m. st. Warszawy, wymieniony w cyt. przepisie, to należy zauważyć, że w myśl § 36 ust. 1 zd. 2 cyt. uchwały, zgoda nie jest wymagana w stosunku do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym.
W świetle art. 128 i 129 § 1 w zw. z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec wnioskodawcy obciążał najemcę H. L., która była jego babką, bowiem uzyskanie potrzebnych środków utrzymania od rodziców było połączone z nadmiernymi trudnościami.
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. odmówił uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. wobec niestwierdzenia naruszenia prawa, a w uzasadnieniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.
W skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. zarzucił jej:
- 1. rażące naruszenie § 23 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że w zakresie kompetencji Komisji Mieszkaniowej nie leży opiniowanie wniosków o zawarcie umowy najmu z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego lub pozostały w lokalu po opuszczeniu lokalu przez najemcę, tj. wnioskami, o których mowa w § 31 cyt. uchwały, a w konsekwencji poprzez niezastosowanie § 23 tej uchwały skutkujące niezaopiniowaniem jego wniosku zgłoszonego w trybie ww. § 31, przez co nie został on poddany kontroli społecznej,
- 2. rażące naruszenie § 22 ust. 4 cyt. uchwały poprzez jego niezastosowanie wyrażające się tym, że wniosek skarżącego o zawarcie umowy najmu nie został przedstawiony Komisji do zaopiniowania przez wskazanego przez burmistrza dzielnicy pracownika komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych,
- 3. rażące naruszenia § 24 ust.1 cyt. uchwały poprzez jego niezastosowanie i rozpatrzenie przez zarząd dzielnicy wniosku skarżącego o zawarcie umowy najmu lokalu pomimo braku opinii Komisji Mieszkaniowej,
- 4. rażące naruszenie § 24 ust. 2 cyt. uchwały poprzez jego niezastosowanie polegające na braku zawiadomienia Komisji Mieszkaniowej przez zarząd dzielnicy o ustaleniach podjętych w sprawie wniosku skarżącego,.
- 5. rażące naruszenie § 31 ust. 1 pkt 1 cyt. uchwały poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż pojęcie zgody wynajmującego, o którym mowa w tym przepisie należy utożsamiać z dopełnieniem obowiązku meldunkowego,
- 6. rażące naruszenie § 31 ust. 4 cyt. uchwały poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w braku wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz warunków mieszkaniowych wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu poprzez ograniczenie się do zbadania stanu zameldowania poszczególnych osób, bez ustalenia prawnej i faktycznej możliwości zamieszkania skarżącego i jego żony oraz dziecka w innych lokalach.
Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie odmowy uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., a nadto o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu, ponawiając przedstawione wcześniej argumenty, dodatkowo wskazał w szczególności, że żaden przepis § 23 uchwały nr LVIII/1751/2009 z 9 lipca 2009 r. nie wyłącza spod zakresu działania Komisji Mieszkaniowej spraw, o których mowa w § 31 tej uchwały. Ponadto stwierdził, że na gruncie § 31 ww. uchwały nie można wiązać zgody właściciela z kwestiami dopełnienia lub nie obowiązku meldunkowego. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), dopełnienie obowiązku zameldowania się w miejscu pobytu stałego oznacza li tylko potwierdzenie, że określona osoba przebywa w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W żaden sposób nie wiąże się natomiast ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia, czy też zgody właściciela lub wynajmującego na zajmowanie danego lokalu.
Skarżący podniósł w związku z tym, że organ gminy zdawał sobie sprawę, że od szeregu lat to skarżący, a nie jego zameldowany w lokalu brat, zamieszkuje w nim z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad najemczynią. Jednocześnie wynajmujący, pomimo tej wiedzy, nigdy nie wzywał najemczyni do zaprzestania oddawania skarżącemu części lokalu do bezpłatnego korzystania, co każe uznać, że w rozumieniu § 31 cyt. uchwały skarżący zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu ze zgodą właściciela.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z przedstawioną w zaskarżonej uchwale oraz uchwale o odmowie jej uchylenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści § 31 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. nr 132, poz. 3937 ze zm.), zwanej dalej "uchwałą z 9 lipca 2009 r.", z osobami, które pozostały w lokalu po śmierci najemcy, a nie wstąpiły w stosunek najmu w trybie art. 691 Kodeksu cywilnego lub pozostały w lokalu po opuszczeniu lokalu przez najemcę, może zostać zawarta umowa najmu zajmowanego lokalu, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) osoby te zamieszkiwały z najemcą w lokalu za zgodą właściciela i prowadziły wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe przez okres co najmniej ostatnich 7 lat;
- 2) zajmowana powierzchnia mieszkalna lokalu nie przekracza 15m2 na każdą osobę uprawnioną, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 30m2;
- 3) osoby te nie zalegają z opłatami za korzystanie z lokalu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku występowania zaległości, jeśli zostało podpisane i jest realizowane porozumienie o spłacie zadłużenia;
- 4) osoby te osiągają dochód nieprzekraczający 160% minimum dochodowego.
Stosownie do treści § 31 ust. 2 powołanej uchwały, przez osoby wymienione w ust. 1 rozumie się małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
W rozpatrywanej sprawie wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] z uwagi na zajmowanie go bez tytułu prawnego, wystąpił M. L. wraz z żoną M. L. i synem D. L. Najemcą przedmiotowego lokalu był od [...] kwietnia 1955 r. B. L, a osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w nim byli m.in. jego żona H. L. i syn J. L. B. L. zmarł w dniu [...] maja 1993 r. Najemczynią lokalu została H. L. (jednakże bez uaktualnienia umowy najmu po śmierci męża), która zmarła w dniu [...] września 2010 r. Lokal ten składa się z dwóch pokoi i kuchni o pow. [...], w tym mieszkalnej [...].
Z akt postępowania przed organem, a w szczególności z akt lokalowych i dokumentów posiadanych przez Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wynika, że w lokalu od lutego 1995 r. był zameldowany za zgodą właściciela wnuk najemczyni – P. L., bez umowy o opiekę nad osobą bliską. Także w innych dokumentach, w tym w oświadczeniach o osobach zgłaszanych do opłat czynszowych (ostatnie z marca 2009 r.) składanych przez H. L. i wniosku o wyrażenie zgody na oddanie w bezpłatne używanie części lokalu na rzecz syna J. (z maja 2010 r.), wymieniony jest P. L. Ponadto J. L. – ojciec M. i P. L. – w oświadczeniu z [...] maj 2010 r. podał, że w lokalu zamieszkuje syn P., który nie może zajmować się schorowaną babcią z uwagi na nienormowany czas pracy. Natomiast sąsiedzi potwierdzili, że M. L. od 2002 r. sprawował opiekę nad babcią i prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe.
Z powyższego wynika zatem, że wnioskodawca z rodziną zamieszkiwał w spornym lokalu bez zgody wynajmującego, co oznacza brak spełnienia przesłanki wymienionej w § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały z 9 lipca 2009 r. i skutkuje odmową zawarcia umowy najmu lokalu wobec wymogu spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w § 31 ust.
- 1. Powyższa zgoda, jak wynika z § 36 ust. 1 cyt. uchwały wymaga formy pisemnej i nie może być dorozumiana.
Pomimo tego organ zbadał również pozostałe przesłanki z powyższego przepisu stwierdzając, że wnioskodawca spełnia kryteria dochodowe, nie zalega z opłatami czynszowymi, a zajmowany lokal posiada wymaganą powierzchnię mieszkalną. Wbrew stanowisku skarżącego organ dokonał też wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych jego i jego rodziny w poprzednich miejscach zamieszkania, a nadto warunków mieszkaniowych rodziców jego oraz żony, zgodnie z treścią przepisu § 31 ust. 4 powołanej uchwały.
Rację ma skarżący, że sprawy z zakresu zawierania umów najmu lokali poddane zostały społecznej kontroli, o czym świadczą postanowienia rozdziału 7 uchwały z 9 lipca 2009 r. zatytułowanego "Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej". Zgodnie z § 21 ust. 1 w związku z § 23 uchwały, dla poddania kontroli społecznej spraw z zakresu zawierania umów najmu lokali, rada dzielnicy powołuje spośród swoich członków Komisję Mieszkaniową, zwaną dalej "Komisją", której zadaniem Komisji jest opiniowanie wniosków o zawarcie umowy najmu albo zamiany lokali, z wyjątkiem:
- 1) wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego oraz na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 31 ustawy;
- 2) nawiązania stosunku najmu w związku z koniecznością zapewnienia lokali zamiennych w sytuacjach określonych w ustawie i niniejszej uchwale;
- 3) zawarcia umowy najmu z osobami określonymi w § 5 ust. 1 pkt 4 - 8, § 14 ust. 1 pkt 1 i 2, § 18, § 39, § 40, § 46 i § 47.
Zasadnie zatem podnosi skarżący, że wyłączenie powyższe nie obejmuje wniosków o zawarcie umowy najmu w trybie przewidzianym w § 31 ust. 1 uchwały.
Jednakże opinie Komisji nie mają charakteru wiążącego dla organu podejmującego uchwałę w tym przedmiocie, a nadto, co wynika już z tytułu rozdziału 7, przepisy regulujące te kwestie są przepisami o charakterze procesowym. Ich naruszenie (§ 22 ust. 4, § 24 ust. 1), do którego w niniejszej sprawie niewątpliwie doszło, musiałoby mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, by skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały. Tymczasem to brak spełnienia jednej z przesłanek zawartych w § 31 ust. 1 uchwały z 9 lipca 2009 r., stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, przesądził o odmowie zawarcia umowy najmu ze skarżącym.
Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia § 24 ust. 2 uchwały, gdyż, jak wynika z akt administracyjnych, zarząd dzielnicy zawiadomił w piśmie z [...] marca 2012 r. o ustaleniach podjętych w sprawach określonych w § 23 uchwały, w tym w sprawie skarżącego, zaś Komisja Mieszkaniowa zapoznała się z nimi na posiedzeniu w dniu [...] marca 2012 r., co wynika z wyciągu z protokołu nr [...].
W ocenie Sądu powyższe świadczy też, że sprawa M. L. nie została całkowicie pozbawiona kontroli społecznej.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.