Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2015 r., nakazującą R. B. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kpa, art. 6a, art. 95 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 355) oraz na § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1170).
W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Policji wskazał co następuje:
Lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W., na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. został przydzielony J. B. (emerytowanej pracownicy K[...]P), matce Pana R. B. Mieszkanie jest własnością W. w dyspozycji Komendy [...] Policji, a obecnie zamieszkują w nim R. B. Komendant [...] Policji, działając w trybie art. 61 Kpa, zawiadomieniem z dnia [...] października 2015 r. powiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2016 r. powiadomił stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zajęcia stanowiska wobec całości dowodów oraz złożenia oświadczenia końcowego.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. organ pierwszej instancji nakazał R. B. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym przedmiotowego lokalu.
Komendant Główny Policji rozpatrując odwołanie R. B. od decyzji Komendanta [...] Policji, podzielił zasadność tego rozstrzygnięcia, albowiem przedmiotowy lokal należy do szczególnej kategorii mieszkań, o której mowa w art. 90 ustawy o Policji i do których zastosowanie mają przepisy tej ustawy oraz przepisy wykonawcze do niej i wydane na jej podstawie tj. cyt. we wstępie rozporządzenie MSWiA. Przepisy te mają charakter przepisów szczególnych, wyłączających stosowanie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150) oraz przepisów Kodeksu cywilnego.
R. B. nie jest funkcjonariuszem, emerytem lub rencistą policyjnym, nie zalicza się do wskazanej grupy osób, które mogą ubiegać się o przydział mieszkania będącego w dyspozycji Policji. Zatem nie stosują się do niego przepisy art. 89 ustawy o Policji oraz przepisy art. 29 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
W powyższego wynika, że R. B. jest osobą nieuprawnioną do korzystania z mieszkaniowych zasobów Policji, a to oznacza, że przedmiotowy lokal zajmuje bez tytułu prawnego, co zgodnie z art. 95 ust. 3 ustawy o Policji nakazuje organowi wydanie decyzji o opróżnieniu przez wyżej wymienionego przedmiotowego lokalu.
Komendant Główny Policji wskazał również, iż sprawa uregulowania mieszkania R. B. leży w gestii Miasta W., w trybie przewidzianym uchwałą Nr [...] Rady Miasta W., a szczególnie zapisami jej Rozdziału 5, odnoszącymi się do uprawnień do lokalu socjalnego. Zatem w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym właściciel mieszkania - Miasto W. powinien wziąć ten aspekt sprawy z urzędu pod uwagę. Natomiast w razie braku dostarczenia lokalu socjalnego przez gminę, właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, strona może wystąpić do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie uprawnienia do zawarcia z gminą umowy o najem lokalu socjalnego, o ile spełnia przesłanki z art. 14 i 24 cyt. wyżej ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie Kodeksu cywilnego. Ponadto strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie uprawnień do pomieszczenia tymczasowego, o którym o ochronie praw lokatorów.
R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej opisaną decyzję Komendanta Głównego Policji.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu [...] maja 2015 r. w związku ze śmiercią najemczyni przedmiotowego lokalu J. B. (matką skarżącego, z która mieszkał), zwrócił się do Komendanta [...] Policji o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowego lokalu. Nadmienił także, iż w dniu [...] maja 2015 r. złożył wniosek o pomoc mieszkaniową w postaci lokalu socjalnego do Urzędu W. w dzielnicy [...]. W dniu [...] lipca 2015 r. Zastępca Burmistrza dla Dzielnicy [...] M. K. informowała, że nie został zakwalifikowany do pomocy mieszkaniowej. Powodem odpowiedzi odmownej był fakt, iż skarżący zajmuje lokal bez zgody właściciele oraz iż powierzchnia mieszkaniowa przekracza 6 metrów kwadratowych na osobę. Te same argumenty powtórzono w piśmie Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. i z dnia [...] września 2015 r., w odpowiedzi na pismo skarżącego. W kolejnym piśmie z dnia [...] grudnia 2015 roku Burmistrz Dzielnicy [...] poinformowała mnie, iż jedynym rozwiązaniem prawnym dla mnie jest przeniesienie się do ośrodka dla osób bezdomnych lub zamieszkanie u kogoś kto jest właścicielem mieszkania i powierzchnia pokoi nie będzie przekraczała 6m kwadratowych na 1 osobę.
W związku z powiadomienie o wszczęciu postępowania o opróżnienie lokalu, skarżący o poinformował Komendanta [...] Policji o treści powyższych pism. W zaistniałej sytuacji, Komendant [...] Policji wystąpił do urzędu W. Biuro Polityki Lokalowej i Rewitalizacji z wnioskiem o przekazanie dodatkowego lokalu z zasobów W. do dyspozycji Komendy [...] Policji, a wówczas Komendant zrzekłby się obecnie zajmowanego przez skarżącego lokalu na rzecz miasta, które mogłoby uregulować stan prawny i wskazać skarżącemu np. zamiennie lokal socjalny o mniejszej powierzchni. W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2016 r. Urząd odmówił takiego rozwiązania twierdząc, że miasto ma obowiązek zaspokajać potrzeby mieszkaniowe tylko osobom o niskich dochodach, oraz poinformował Komendanta, iż aktualnie trwają prace nad zmianami prawnymi, które dadzą prawną możliwość pomocy w zakresie mieszkaniowym.
Po otrzymaniu decyzji K[...]P z dnia [...] marca 2016 r., skarżący zwrócił się do Prezydent W. o pomoc. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Urząd W. Biuro Polityki Lokalowej poinformował, iż termin prac zmierzający do zmiany przepisów uchwały nr [...] Rady Miasta [...] W., pozwalające na rozwiązanie problemu mieszkaniowego planowane są na przełomie września i października 2016 roku.
Skarżący poinformował o swojej sprawie Rzecznika Praw Obywatelskich, który po zbadaniu sprawy (uzyskanie informacji od K[...]P), pismem z dnia [...] maja 2016 r. poinformował skarżącego, iż z uwagi na bezsilność prawną na tym etapie i obecnie obowiązujące przepisy nie może pomóc. Wskazał jednocześnie, iż w dniu [...] października zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z art. 30, art., 71 ust. 11 art. 75 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP.
Skarżący nadmienił, iż jest osobą niepełnosprawną (nie słyszy i ma trudności z mówieniem, czyta z ruchu warg) i z tego tytułu otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. miesięcznie oraz zasiłek w kwocie 481 zł. miesięcznie. Jego dochody nie pozwalają na zapewnienie dachu nad głową a jego wiek i niepełnosprawność nie dają już możliwości na uzyskanie dodatkowych środków z pracy, którą mógłbym wykonywać.
Skarżący wskazał także na art. 7 i art. 75-86 Kpa, wskazując na swój słuszny interes w uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Skarżący wnosił także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawarta w skardze i podkreślając, iż w niniejszym stanie faktycznym i prawnym organ był zobligowany do wydania wobec skarżącego decyzji o opróżnieniu i przekazanie w stanie wolnym przedmiotowego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W wstępie, należy zaznaczyć, iż postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, zgodnie z żądaniem skarżącego.
Natomiast skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy zostały wydane zgodnie z prawem.
W niniejszej sprawie wyjaśnić także należy, iż sąd administracyjny może jedynie badać prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organów Policji o nakazaniu skarżącemu opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym przedmiotowy lokal.
W tej sprawie, dotyczącej skargi na wyżej opisane decyzje, sąd administracyjny nie może dokonywać ocen prawidłowości załatwiania sprawy mieszkaniowej skarżącego przez inne organy administracyjne – tu Burmistrza dla Dzielnicy [...] W., czy przez Prezydenta W. Stosownie do treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowych zasobów gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz do lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, przepisy ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
Natomiast w przypadku lokali mieszkalnych będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, stosuje się przepisy odrębne. I tak, na podstawie art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Z kolei w myśl art. 88 ust. 1 ustawy, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, zaś według art. 89, członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek;
- 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia;
- 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Niezależnie od powyższych przepisów, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy, zaś według ust. 2 tego przepisu, prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach.
Z analizy powyższych przepisów wynika, iż prawo do lokali mieszkalnych będących w dyspozycji organów Policji nie jest instytucją prawa cywilnego, lecz instytucją szczególną, uregulowaną odrębnie w ustawie o Policji oraz we wspomnianej już wyżej ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotowy lokal mieszkalny został przydzielony nieżyjącemu emerytowi MO – matce skarżącego.
Natomiast skarżący, ani sam nie jest policjantem, ani nie legitymuje się uprawnieniami wskazanymi w przepisach ustawy o Policji, ani nie legitymuje się uprawnieniami wskazanymi w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Ten ostatni aspekt sprawy został przez Komendanta [...] Policji dogłębnie wyjaśniony, wobec legitymowania się przez skarżącego orzeczeniem o niepełnosprawności (k. 73 akt administracyjnych) oraz jego uprawnieniami do zasiłku pielęgnacyjnego. Komendant [...] Policji zwrócił się do Zakładu emerytalnego MSW i uzyskał zaświadczenie z tego organu z dnia [...] sierpnia 2015 r., w którym wskazano na brak ustalenia po stronie skarżącego prawa do policyjnej renty rodzinnej.
Wobec tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego, a który został w sposób bardzo szczegółowy i wyczerpujący przedstawiony przez organ Policji w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu pierwszej instancji, brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów ze skargi.
Potwierdzić także należy, iż organy Policji, zgodnie z treścią art. 95 ust. 3 ustawy o Policji miały obowiązek wydania decyzji o opróżnieniu przedmiotowego lokalu. Decyzja ta nie jest decyzją uznaniową organu, ale decyzją obligatoryjną, która w wyżej stwierdzonym stanie faktycznym i prawnym Komendant [...] Policji wydać musiał.
W tym stanie sprawy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.